Ngày thứ 10 đã qua, khoảng 7 giờ 30 hay 8 giờ sáng mai, chúng ta sẽ đến hồi mãn khóa Dhamma 10 ngày này. Bởi vậy, tối hôm nay, chúng ta hãy ôn lại những gì ta đã thực tập trong 10 ngày qua. Nếu bất kỳ khía cạnh nào của phương pháp còn chưa rõ ràng, khía cạnh ấy sẽ được làm sáng tỏ, nếu đã rõ ràng rồi, nó sẽ trở nên rõ ràng hơn. Cho nên chúng ta hãy ôn lại những gì ta đã thực tập. Dĩ nhiên là phương pháp Thiền rất sâu, trong 10 ngày này ta đã bước vài bước trên con đường giải thoát và con đường này là con đường rất dài. Chúng ta sẽ không bàn đến những khía cạnh sâu xa hơn của phương pháp Thiền. Bởi vì theo truyền thống lý thuyết và thực hành nên đi song song với nhau. Càng thực hành nhiều bao nhiêu, ta càng hiểu lý thuyết nhiều bấy nhiêu.

https://youtu.be/NevUQkB6LFY

Càng hiểu lý thuyết bao nhiêu, ta càng thực hành nhiều bấy nhiêu. Bởi vậy chúng ta hãy ôn lại những gì đã tu tập, đã thực hành trong 10 ngày qua. Đến với khóa Thiền, điều đầu tiên ta đã làm là hướng về nương tựa Tam Bảo. Tam Bảo có nghĩa là châu báu hay ngọc quý trong Buddha – Phật, châu báu trong Dhamma – Pháp, châu báu trong Saṅgha – Tăng. Và châu báu có nghĩa là các phẩm hạnh rất giá trị. Ta nương tựa vào phẩm hạnh của Đức Phật chứ không phải vào con người Đức Phật.

Ta nương tựa vào phẩm hạnh của Phật, phẩm hạnh của Pháp, phẩm hạnh của Tăng. Bất hạnh thay, truyền thống nương tựa Tam Bảo này đã trở thành sự cải tạo của con người từ tổ chức tôn giáo này sang tổ chức tôn giáo khác. Đức Phật không quan tâm đến điều này. Bất cứ ai trở nên thật sự giải thoát, thực sự giác ngộ, không muốn dính líu đến sự cải tạo này. Người ta sẽ được những gì qua việc cải tạo con người từ tôn giáo này sang tôn giáo khác.

Nếu toàn thể quốc gia hay toàn thể thế giới bắt đầu tự cho mình là Phật tử nhưng họ không thực hành Sīla, Samādhi hay Paññā. Họ sẽ được gì thêm qua cái tên gọi này. Nếu người ta không tự gọi mình là Phật tử mà họ thực hành Sīla, Samādhi hay Paññā, cuộc sống của họ sẽ trở nên tốt đẹp hơn. Mỗi người sẽ sống cuộc sống hạnh phúc hơn, hòa hợp hơn, lợi lạc hơn cho mình và cho người khác. Cuộc sống sẽ đáng sống, Dhamma là để sống một cuộc sống thích đáng, Dhamma không có liên quan gì đến các tổ chức tôn giáo cả.

Dhamma thật sự là gì?

Phẩm hạnh của Đức Phật, phẩm hạnh của Pháp, phẩm hạnh của Tăng. Trong Tam Bảo này, Dhamma là quan trọng bậc nhất. Ngài luôn nói: “Ta phải hướng về nương tựa Dhamma, ta phải tạo dựng Dhamma thành ốc đảo để làm nơi nương tựa”. Dhamma gì? Không phải Dhamma trong Kinh điển. Không, không phải Dhamma ta nghe từ Vị Thầy, từ Vị Phật hay Bậc Giác Ngộ nào, không phải Dhamma đó. Dhamma mà ta tự thực hành, đây mới chính là Dhamma cho mình. Và Dhamma này cho ta tất cả sự bảo vệ, tất cả nơi nương tựa. Cho nên, Ngài tiếp tục nói rằng: “Hãy tự nương tựa vào chính mình, tự tạo ốc đảo cho riêng mình”. Hãy phát triển Dhamma này trong chính mình, rồi Dhamma phát triển trong bản thân mình sẽ trở thành nơi nương tựa thực sự, ngoài ra, không còn chỗ nương tựa nào khác.

Đức Phật không quan tâm đến chuyện thành lập tôn giáo, nhưng bất hạnh thay, dưới danh nghĩa Ngài, không phải chỉ có một mà nhiều tông phái được thành lập. Và sự tinh khiết của Dhamma bị đánh mất. Dhamma chỉ tinh khiết khi nó là chung cho tất cả. Giây phút mà nó trở thành tông phái, nó mất hết sự tinh túy. Một người giác ngộ không quan tâm đến vấn đề giáo phái, luật tự nhiên là chung cho tất cả.

Đây là điều mà Đức Phật đã khám phá ra và giảng dạy cho đại chúng, và là điều Ngài khuyên chúng sanh nên áp dụng trong cuộc sống hằng ngày. Đây là Dhamma chứ không phải là nghi lễ, nghi thức hay niềm tin của tôn giáo này hay tôn giáo kia, chẳng ích lợi gì cả. Đây là định luật phổ quát, luật tự nhiên áp dụng chung cho mỗi người và cho mọi người. Người ta có thể tự cho mình là Phật tử, là tín đồ Thiên Chúa giáo, Ấn giáo, Hồi giáo hay Do Thái giáo, chẳng có gì khác biệt cả, luật tự nhiên là luật tự nhiên. Khi vi phạm luật tự nhiên này, ta bị trừng phạt ngay tức khắc. Nếu sống thuận theo luật tự nhiên này, ta được tưởng thưởng ngay tức khắc. Ta sẽ sống cuộc sống rất hạnh phúc và điều này áp dụng chung cho mọi người. Đây là điều một Vị Phật đã khám phá ra. Có Phật hay không có Phật thì luật ấy luôn luôn có ở đấy, ngay trước khi có Đức Phật luật này đã có rồi.

Nếu có ai vi phạm luật này bằng cách phát sinh ra giận dữ, oán ghét, ác ý, thù hận, đam mê, sợ hãi, ngã mạn thì tâm bị ô nhiễm. Thiên nhiên bắt đầu trừng phạt ngay lập tức, điều này đúng ngay cả trước khi Đức Phật xuất hiện. Luật này đã có sẵn đó, vào thời Đức Phật, sau thời Đức Phật và sẽ tiếp tục còn mãi về sau. Đây là lý do tại sao Ngài nói: “Luật tự nhiên là trường cừu”. Định luật này luôn có đấy, có Phật hay không có Phật. Thiên Nhiên bắt đầu tưởng thưởng bất cứ ai thoát khỏi những tật xấu này. Người ta bắt đầu sống cuộc sống giải thoát, hạnh phúc, hòa hợp, lợi ích cho mình và cho người. Điều này đã có trước khi Đức Phật xuất hiện, ngay vào thời Đức Phật và sau thời Đức Phật.

Một Vị Phật khám phá ra luật này, áp dụng vào cuộc sống của chính Ngài và trở nên giải thoát. Rồi do lòng từ bi, Ngài bắt đầu chia sẻ và truyền bá cho người khác. Luật này phải giữ được tính phổ quát, nếu không sẽ mất đi hiệu lực. Một Vị Phật không màng đến chuyện thành lập tông phái. Chúng tôi được biết nhiều lần Ngài nói chuyện với đại chúng rằng: “Ta không quan tâm đến việc biến Quý vị thành đệ tử. Ta không quan tâm đến chuyện chia cắt Quý vị và các Đạo sư cũ của mình. Ta không quan tâm đến việc ấy. Quý vị có những mục đích nhất định nào đó trong đời mình. Người trở thành một ẩn sĩ, một Tỳ Kheo hay Tỳ Kheo Nibbāna, ngay cả đến một Cư sĩ, ai ai cũng có mục đích nào đó trong đời là được giải thoát khỏi những bất tịnh trong tâm. Ta đến đây để giúp Quý vị làm điều đó. Ta có một phương pháp dạy cho Quý vị. Nhờ sự thực hành phương pháp này, Quý vị có thể thoát ra khỏi những hệ lụy, những ràng buộc của những bất tịnh này. Tất cả chỉ có thể, ta chỉ quan tâm đến chuyện đó”.

Ngài không màng đến chuyện thành lập tông phái. Vào lúc sắp qua đời, Ngài nói: “Ta không phụ thuộc vào toàn thể Tăng già, ta không phụ thuộc vào những người này, vào tổ chức các Tỳ Kheo. Những con người thánh thiện, ta không phụ thuộc vào những người ấy, và những người ấy không phụ thuộc vào ta. Mỗi người phụ thuộc vào chính mình, phụ thuộc vào Dhamma, không liên quan vào đến tông phái. Dhamma là chung cho tất cả”. Đây là điều chúng ta đã thực hành ở đây. Một Vị Phật chỉ là một Vị Phật, khi Ngài hoàn toàn vững vàng trong Dhamma. Nếu không có Dhamma, một người nào đó có thể tự nhận mình là một Vị Phật: “Tôi là một Vị Phật, nhưng người ấy không phải là Phật, người ấy không có liên hệ gì đến một Vị Phật cả”.

Một Saṅgha (Vị Tăng), một người thánh thiện là một người thánh thiện, nếu Vị ấy đã vững vàng trong Dhamma. Nếu không, người ấy không phải là Saṅgha. Ta cần phải nhớ kỹ điều này, khi hướng về nương tựa Tam Bảo, chúng ta thực sự nương tựa vào Dhamma và cố gắng phát triển Dhamma trong chính mình. Hiểu rõ ràng rằng: “Dhamma mà tôi phát triển trong bản thân, chỉ có Dhamma này mới có thể giúp tôi, cho tôi sự yên ổn hoàn toàn, cho tôi nơi nương tựa hoàn toàn và cho tôi sự bảo vệ trọn vẹn, không có gì khác có thể giúp tôi được”.

Với sự hiểu biết này, người ta nương tựa vào Phật, Pháp, Tăng, sự cao quý trong Tam Bảo này. Nhưng đồng thời, ở đây, một điểm cần được làm sáng tỏ là với bất cứ ai đang bước chân trên con đường Dhamma, điều này có nghĩa là sự thanh lọc tâm cần có những thước đo nào đó để đo lường xem người này có thực sự tiến bộ trên con đường Dhamma hay không. Một thước đo là có hai phẩm chất phát triển, hai phẩm chất này rất thiết yếu. Nếu hai phẩm chất này không phát triển thì người ta chỉ chơi trò chơi trí thức, trò chơi tình cảm hay sùng tín. Những trò chơi này không có liên quan gì đến Dhamma. Người ta không thực hành Dhamma gì cả.

Bài viết trích từ Pháp Thoại Khoá Thiền Vipassana 10 Ngày do Thiền Sư S.N. Goenka giảng dạy và hướng dẫn.

AUDIOS BÀI GIẢNG KHÓA THIỀN VIPASSANA 10 NGÀY

Thước đo cho sự tiến bộ trong Dhamma

Phẩm chất thứ nhất là người ta cảm thấy cần phải phục vụ người khác mà không mong đợi được đền đáp. Chắc chắn là không có chuyện mong đợi bất cứ lợi lộc, vật chất nào rồi, Nhưng nếu mong đợi danh vọng, chức vụ, quyền lực hay địa Vị nào đó, người ấy chẳng hiểu Dhamma là gì cả. Người ta chỉ cống hiến thôi, chỉ san sẻ những gì trải nghiệm được. Người ta đã thu nhận được nhiều lợi ích từ Dhamma, và cảm thấy muốn phục vụ người khác, phân phát Dhamma đến cho người khác. Có phẩm chất này hay không? Nếu phẩm chất này không được tăng cường thì có cái gì sai trái rồi.

https://youtu.be/elImP_7-BrA

Người này vẫn là con người Vị kỷ: “Cho dù, ông ta hay bà ta có nói về giải thoát thì đó chỉ là sự giải thoát riêng của người ấy, người khác có dính dáng gì đến tôi”, thì sự thanh lọc tâm vẫn chưa bắt đầu. Người ấy vẫn có cuộc đời vị kỷ. Khi bản ngã bắt đầu tiêu tan, người ta tự hỏi làm sao mình có thể giúp được người khác, làm sao càng ngày càng có nhiều người nhận được Dhamma. Đây là một phẩm chất phục vụ của mọi người trong Dhamma mà không mong đợi được đáp đền điều gì cả.

Phẩm chất thứ hai là phát triển lòng biết ơn. Điều này rất quan trọng, ngay đến việc tiếp nhận của cải, vật chất nhỏ bé từ một người nào đó, ta phải có lòng biết ơn. Bây giờ, nếu ta được Dhamma, cho dù ta không nương tựa vào Đức Phật như nương tựa vào một người, ta đã nhận Dhamma từ Đức Phật, Dhamma đã cho mình con đường giải thoát vốn hữu ích. Nếu không có một mảy may biết ơn Vị Phật này thì không đâu, ta không hề có tiến bộ tí nào cả. Trở thành Phật không phải là chuyện dễ dàng, trong vô lượng kiếp người ta tu tập phát triển Pārami, 10 phẩm hạnh mà chúng ta đã thảo luận ngày hôm qua, phát triển số lượng rất lớn, số lượng khổng lồ, để có thể trở nên hoàn toàn giác ngộ.

Sự phát triển này đòi hỏi rất nhiều kiếp. Người ta tiếp tục phát triển Pārami không những chỉ để giải thoát cho riêng mình. Để giải thoát cho riêng mình, người ta có thể phát triển các Pārami với số lượng ít và đã có thể giải thoát. Nhưng để đạt đến giai đoạn Sammā sambuddhassa (Chánh đẳng – Chánh giác), giai đoạn của bậc hoàn toàn giải thoát và có khả năng phục vụ người khác, thường được gọi là Bậc chánh đẳng chánh giác, người ta phải phát triển 10 phẩm hạnh rất sâu với số lượng rất lớn, để thành tựu được sự phát triển này hết kiếp này đến kiếp khác. Phải luôn luôn có lòng từ ái. Ngay trước khi Ngài trở nên hoàn toàn giác ngộ lòng từ này đã sẵn có. Ta sẽ phát triển trong Dhamma vì lợi ích của người khác. Dĩ nhiên, không còn nghi ngờ gì nữa, ta sẽ được giải thoát nhưng cũng vì lợi ích của người khác.

Nếu không nỗ lực tu tập như thế, Ngài đã không trở thành một Sammā sambuddhassa. Cho dù, Ngài đã trở thành Sammā sambuddhassa, nếu Ngài không ban phát Dhamma, làm sao hôm nay, chúng ta có thể có được Dhamma. Chúng ta sẽ không thể có được Dhamma, nếu Ngài đã quyết định: “Bây giờ ta đã hoàn toàn giải thoát, ích lợi gì mà theo đuổi những con người trần tục này? Họ sẽ chẳng hiểu Dhamma, ta thà bỏ đi và sống trong hang động nào đó hay trong dãy Hy Mã Lạp Sơn hết đời còn lại, và thọ hưởng an lạc niết bàn nội tâm. Sao lại phải nhận lấy rắc rối lo cho những người này?”. Nếu thế, Ngài sẽ không phải là Phật. Lòng bi mẫn, thương xót sau khi hoàn toàn giác ngộ ở tuổi 35 cho đến khi 80 tuổi (năm Ngài qua đời), trong suốt 45 năm Ngài không ngừng phục vụ chúng sanh.

Với những người đã được Ngài truyền dạy, Ngài chỉ thị cho họ: “Vì lợi ích của người khác, hãy đi ra ngoài truyền bá Dhamma, vì an lạc của người khác, không mong đợi được đền đáp một điều gì, chỉ vì lòng từ bi, theo Dhamma phục vụ chúng sanh”. Cứ thế, Dhamma được lan truyền, rồi cứ thế truyền từ Thầy đến trò, hết thế hệ này qua thế hệ khác. Dhamma được bảo tồn trong sự tinh khiết ban sơ của nó trong 25 năm thế kỷ qua. Điều này không phải dễ dàng. Như vậy, đối với tất cả các Thiền sư,một dòng truyền thừa của các Thiền sư, những người bảo tồn sự tinh khiết ban sơ của phương pháp Thiền này. Ta thấy có lòng biết ơn các Vị và cảm kích, biết ơn Đức Phật, biết ơn một dòng truyền thừa của các Thiền sư đã bảo tồn sự tinh khiết ban sơ của phương pháp Thiền này.

Thật khó mà bảo tồn phương pháp Thiền trong sự tinh khiết nguyên thủy của nó. Chỉ vì để làm vui lòng đệ tử, người ta làm ô nhiễm nó. Nếu người đệ tử muốn dạy phương pháp Thiền theo cách này thì được rồi chỉ việc làm vui lòng đệ tử. Tôi xuất thân từ giới Kinh doanh nên tôi biết rất rõ chuyện làm vừa lòng thân chủ. Thân chủ luôn luôn đúng, khách hàng luôn luôn đúng. Nếu khách hàng muốn theo cách này, được làm theo cách này. Nếu họ muốn theo cách kia, được rồi làm theo cách kia. Người nào chiều theo thân chủ người ấy không phải Thiền sư dạy Dhamma. Số lượng không có nghĩa gì cả, phẩm chất mới quan trọng. Cho dù chỉ có vài người thực hành thôi, họ phải thực hành theo phương cách đúng đắn. Nỗ lực của chúng ta không phải để làm vui lòng người khác mà là để giúp đỡ họ. Toàn bộ dòng truyền thừa của các Thiền sư này đã duy trì phương pháp Thiền trong sự tinh khiết, nguyên thủy của nó. Chúng ta rất biết ơn các Vị ấy. Như thế, phẩm chất phát triển lòng biết ơn này đối với đức Phật có đó. Đó không phải nương tựa vào con người của Đức Phật mà nghĩ rằng: “Ngài sẽ giải thoát cho tôi. Tôi đã nương tựa Đức Phật nên giờ đây tôi có thể làm bất cứ điều gì tôi muốn và Ngài sẽ giải thoát cho tôi”.

Chẳng ích lợi gì cả, đây không phải là Dhamma, điều này đi ngược lại với Dhamma. Ta phải tự giải thoát cho mình, Đức Phật chỉ có thể chỉ cho con đường. Ngài đã chỉ ra cách thức, đã dạy phương pháp Thiền. Phương pháp Thiền này chúng ta có được ngày nay là nhờ có những người đã duy trì nó trong bản thể tinh nguyên trong đầu. Ta phải nỗ lực tu tập theo phương pháp Thiền này, phát triển trong Dhamma và được giải thoát. Nhưng sự cảm kích, lòng biết ơn rất quan trọng. Đó là lý do tại sao ta nương tựa Tam Bảo.

Bài viết trích từ Pháp Thoại Khoá Thiền Vipassana 10 Ngày do Thiền Sư S.N. Goenka giảng dạy và hướng dẫn.

AUDIOS BÀI GIẢNG KHÓA THIỀN VIPASSANA 10 NGÀY

Sīla, nền tảng đạo đức quan trọng để giải thoát

Điều kế đến là ta thọ 5 giới. Hãy hiểu rằng tất cả 5 giới này là phần cốt yếu của phương pháp Thiền này. Có nhiều phương pháp Thiền. Vào thời Đức Phật còn tại thế, 25 thế kỷ trước, đã có rất nhiều phương pháp Thiền, có rất nhiều Thiền sư, có 6 Vị rất nổi danh ngày ấy. Trong số 6 Vị rất nổi danh ấy chỉ có Đức Phật chú trọng đến Sīla (Giới luật). Tất cả các Vị còn lại chỉ làm vui lòng khách hàng của họ nên đã dạy rằng:

https://youtu.be/dBEPE6YiD5Y

“Bạn có thể làm tất cả những điều bạn muốn, cứ tự nhiên phạm giới nếu bạn cảm thấy muốn phạm giới. Nếu bạn muốn khoái lạc giác quan cứ tiến hành, cứ việc làm. Nếu bạn muốn khoái lạc này cứ tiến hành cứ làm đi”. Đã có loại điên rồ này, nhưng mỗi người trong số 5 người này ai cũng tuyên bố rằng tôi là một Buddha. Tôi được hoàn toàn giải thoát, hoàn toàn giác ngộ. Người ta đã quên họ đi rất nhanh. Dĩ nhiên, trong cuộc đời họ rất nhiều người thích họ và họ được ưa thích trong ít lâu. Người ta đã nghĩ rằng:

“Thật là dễ, bạn có thể phạm Sīla và làm bất cứ điều gì bạn thích mà vẫn có thể được giải thoát. Thật tuyệt vời! Con đường giải thoát này thật là hay”. Nhưng rốt cuộc, đây là Dhamma bị ôi nhiễm nên không thể cho mình lợi ích thực sự. Do đó, vào thời ấy và cho cả đến bây giờ, có thể có những Thiền sư nói với chúng ta rằng Sīla không quan trọng. Nhưng về sự tinh khiết của Dhamma mà nói, Sīla hết sức quan trọng.

Những ai cứ tiếp tục phạm giới và cho rằng họ có thể tiến bộ trong Dhamma, điều này không thể được. Sự tiến bộ có thể chậm không thành vấn đề gì cả, nhưng Sīla của mình phải hoàn hảo, phải trọn vẹn. Nền tảng này không thể trở nên suy yếu, và đây không phải vì Đức Phật đã nói thế, cũng không phải vi Kinh điển đã nói thế. Cuối cùng, phương pháp Thiền này nhằm để thanh lọc tâm ở mức độ sâu thẳm nhất, ở mức độ gốc rễ.

Bất cứ khi nào, ta phạm một trong 5 Sīla, ta đành phải phát triển và tạo ra một số lượng bất tịnh nhiều vô kể trong tâm. Khi giết hại, ta phải phát sinh sự giận dữ, thù hận, bất thiện trước đã, rồi ta mới có thể giết hại được. Khi trộm cắp, phải phát sinh lòng tham lam, thèm khát trước đã, rồi ta mới có thể trộm cắp được. Khi phạm tà dâm, phải phát sinh lòng đam mê nhục dục trước đã, rồi ta mới có thể phạm tà hạnh được. Như thế, với mỗi Sīla khi phạm một giới, ta phải phát sinh rất nhiều bất tịnh trong tâm. Ta đã đến đây để thực tập cách thanh lọc tâm, nếu cứ tiếp tục làm ô uế tâm thanh tịnh, làm sao ta có thể tiến bộ trên con đường giải thoát được.

Bài viết trích từ Pháp Thoại Khoá Thiền Vipassana 10 Ngày do Thiền Sư S.N. Goenka giảng dạy và hướng dẫn.

AUDIOS BÀI GIẢNG KHÓA THIỀN VIPASSANA 10 NGÀY

Samādhi (Định tâm) phải là Sammā samādhi (Chánh định)

Không có Sīla, ta sẽ không thể có được giai đoạn kế tiếp là Samādhi (Định tâm). Người ta có thể thực hành Samādhi thông thường còn Sammā samādhi (Chánh định). Loại Samādhi chân chánh này có thể đưa ta tới Paññā (Trí tuệ), vốn sẽ đưa ta đến giải thoát. Sẽ không thể có được nếu chúng ta tiếp tục phạm các Sīla. Ta phải gìn giữ Sīla bằng cách phải tập làm chủ được tâm theo phương cách đúng đắn. Bây giờ, ta phải tập làm chủ tâm trước hay nên tập giữ giới trước. Điều này trở nên hết sức khó khăn. Ta nên đặt con ngựa trước cổ xe hay đặt cổ xe trước con ngựa. Thật là khó, để đưa ra giải pháp, những khóa Thiền như khóa này được tổ chức ngay cả vào thời Đức Phật.

https://youtu.be/eRXG03mSATM

Ta đến với một khóa Thiền như thế này và bởi vì hoàn cảnh ở đây với chương trình học nặng nề từ 4h hay 4h30 sáng đến 9h hay 9h30 tối. Ta không có cơ hội nào để phạm giới. Làm sao có thể phạm giới được vì ta luôn bận rộn theo thời khóa nên đang gìn giữ Sīla của mình. Cùng một lúc, ta thực tập Samādhi và Samādhi của mình trở thành Sammā samādhi, định tâm chân chánh. Loại Samādhi dựa trên nền tảng của ảo tưởng, vô minh, lầm lạc, hay tưởng tượng có thể được thực tập mà không cần Sīla. Samādhi dựa trên nền tảng của sự tụng niệm, hình dung hay ham muốn, ghét bỏ có thể được thực tập mà không cần Sīla.

Nhưng loại Samādhi dùng đến đối tượng của sự thật, sự thật của bản thân không có ham muốn, không có ghét bỏ. Để phát triển loại Samādhi này, Sīla quả thực tuyệt đối cần thiết. Do đó, những khóa Thiền này giúp ích cho mình. Sīla giúp cho Samādhi vững vàng, Samādhi vững vàng nhằm tạo Paññā. Như tôi đã nói, Samādhi đã được thực hành ở Ấn Độ, ngay cả trước thời Đức Phật. Ở Ấn Độ, vào thời Đức Phật, ngay cả thời Đức Phật, đã có những Thiền sư dạy Sīla. Sīla không phải là điều mới lạ lúc Đức Phật bắt đầu giảng dạy. Tương tự như thế, Samādhi cũng đã có đó. Samādhi cũng không phải là điều mới lạ, lúc Đức Phật bắt đầu giảng dạy. Chính Ngài trước khi thành Phật đã thọ giáo với hai Vị Thiền sư và Ngài đạt hai tầng Thiền định rất sâu, Jhāna thứ 7 (Vô sở hữu xứ định) và Jhāna thứ 8 (Phi tưởng phi phi tưởng xứ định). Hai tầng Thiền định mà ngày nay Ấn Độ và cả thế giới đã hoàn toàn đánh mất. Ngài đã chứng hai tầng Thiền định Samādhi này. Nhưng đây không phải là loại định đúng. Ngài thấy rằng những Samādhi này không thể diệt trừ tất cả mọi bất tịnh trong tâm. Cho nên, Ngài phải phát triển và nỗ lực tu tập bằng Paññā.

Bài viết trích từ Pháp Thoại Khoá Thiền Vipassana 10 Ngày do Thiền Sư S.N. Goenka giảng dạy và hướng dẫn.

AUDIOS BÀI GIẢNG KHÓA THIỀN VIPASSANA 10 NGÀY

Bhāvanā mayā Paññā (Tu tuệ) mới là tuệ giác

Bấy giờ, Paññā cũng đã có ở Ấn Độ, ngay cả trước thời Đức Phật, vào thời Đức Phật và sau thời Đức Phật. Nhưng Paññā này luôn luôn là Suttamayā Paññā (Văn tuệ) là trí tuệ thụ nhận do nghe được hay đọc lại từ người khác, Cinta mayā Paññā (Tư tuệ) là tuệ tư duy do suy luận mà có. Nhưng loại Bhāvanā mayā Paññā (Tu tuệ) là trí tuệ do sự tự chứng nghiệm thì thiếu vắng. Làm sao áp dụng Paññā vào đời sống hàng ngày? Làm sao sống đời sống Paññā? Loại Paññā sống động.

https://youtu.be/MKmlXmm6xHA

Điều này không thấy có và đây là sự đóng góp của Đức Phật. Samādhi, sự định tâm được làm cho rất tinh khiết, trở thành một đóng góp của Đức Phật. Đối tượng của sự định tâm không còn bị vô minh nữa. Ta tu tập với sự thật liên quan đến chính mình, hơi thở, hơi thở tự nhiên khi nó đi vào, khi nó đi ra. Các cảm giác, các cảm giác tự nhiên thuộc về cơ thể của chính mình, thuộc về tâm của chính mình. Ta tu tập với sự thật về chính mình, không có ảo tưởng, lầm lạc, ham muốn hay ghét bỏ.

Samādhi trở thành Samādhi đúng đắn và Paññā trở thành Paññā thực nghiệm đúng đắn. Ta phải nghi nhớ rằng, nếu thực sự muốn tiến bộ trên con đường giải thoát, sự tinh khiết của phương pháp Thiền phải được duy trì. Ta đến đây 10 ngày chỉ để xem xét, thử nghiệm và thực hành phương pháp này một cách công bằng. Hết 10 ngày, ta là chủ nhân của chính mình. Nếu ta thấy rằng phương pháp Thiền này hay, tốt, thì đừng trộn lẫn với bất cứ thứ gì khác. Hãy duy trì sự tinh khiết của nó. Giờ đây, cái gì là sự tinh khiết của phương pháp Thiền này? Khi ta tu tập với Samādhi, ta đã bắt đầu bằng hơi thở ra vào. Có nhiều phương pháp Thiền, trong đó, người ta tập phát triển Samādhi với sự trợ giúp của hơi thở. Một số phương pháp Thiền nào đó dạy người ta duy trì nhịp độ hơi thở, kiểm soát hơi thở. Những phương pháp này có những lợi ích riêng. Ở đây, ta không lên án các phương pháp Thiền khác, nhưng về phương pháp Thiền này mà nói, chúng ta sử dụng hơi thở tự nhiên khi nó đi vào, khi nó đi ra.

Hãy chấp nhận thực tại đúng như thật!

Còn về toàn thể con đường giải thoát này, Ngài dùng chữ “Đúng như thật”, chứ không phải như ý ta muốn mà đúng như thật. Không phải là thực tại được sáng tạo hay bị áp đặt mà là thứ thực tại tự nhiên, đúng như nó đang xảy ra, hay biểu hiện trong từng khoảnh khắc. Bây giờ, ta đang quan sát hơi thở tự nhiên.

Nếu hơi thở ấy sâu, ta chỉ chấp nhận thực tại này, hơi thở ấy sâu. Nếu hơi thở ấy cạn ta chỉ chấp nhận thực tại này hơi thở ấy cạn. Hơi thở đi qua mũi bên trái, qua mũi bên phải, hay qua cả 2 ống mũi, nếu hơi thở ấy cạn, đừng có bắt nó phải sâu; nếu hơi thở ấy sâu, đừng cố bắt nó phải cạn. Nếu hơi thở ấy đi qua mũi bên trái, đừng đổi nó qua mũi bên phải. Nếu hơi thở ấy đi qua mũi bên phải, đừng đổi nó qua mũi bên trái. Chỉ chấp nhận thực tại đúng như thật.

Dĩ nhiên, với một Thiền sinh mới, khi hơi thở rất vi tế, đôi khi ta không thể cảm thấy hơi thở hiện đang đi vào hay đi ra. Trong trường hợp này, ta được phép thở vài hơi, chỉ vài hơi thở hơi mạnh, hơi thở cố ý, hơi thở cố tình. Nhưng điều này không phải lúc nào cũng được dùng làm đối tượng định tâm, chỉ một vài lần thôi. Ta phải trở lại với hơi thở tự nhiên, bình thường, nhẹ nhàng. Nếu hơi thở ấy cạn, thì nó là cạn. Nếu hơi thở ấy nhẹ nhàng thì nó là nhẹ nhàng. Ta phải phát triển ý thức về hơi thở êm dịu nhất, hơi thở ngắn nhất, hơi thở nhẹ nhất của mình. Đây là cách ta làm cho tâm mình được sắc bén. Một điều quan trọng khác, khi cảm nhận hơi thở của mình đang đi vào và đi ra, ta phải chú tâm vào một khu vực nhỏ hẹp.

Khu vực càng nhỏ, tâm mình chắc chắn sẽ trở nên bén nhạy hơn. Nếu ta chọn một khu vực lớn trên cơ thể và chú tâm vào đó, cố gắng cảm nhận hơi thở của mình đang đi vào và đi ra. Sự chú tâm sẽ được tập trung, nhưng tâm ấy sẽ không trở nên đủ bén nhạy, để có thể cảm nhận được các cảm giác vi tế hơn trên cơ thể. Đó là lý do tại sao Đức Phật nói: “Phần cửa mũi trước mặt”. Hãy giữ sự chú tâm của mình ở khu vực này.

Bài viết trích từ Pháp Thoại Khoá Thiền Vipassana 10 Ngày do Thiền Sư S.N. Goenka giảng dạy và hướng dẫn.

AUDIOS BÀI GIẢNG KHÓA THIỀN VIPASSANA 10 NGÀY

Không được tụng niệm, hình dung hay tưởng tượng trong phương pháp này

Đó là lý do tại sao Đức Phật nói: “Phần cửa mũi trước mặt”. Hãy giữ sự chú tâm của mình ở khu vực này. Từ khu vực này, ta cứ quan sát hơi thở đi vào, đi ra, và điều này sẽ giúp mình, để trong vòng 3 ngày, ta bắt đầu cảm nhận được không cảm giác này thì cảm giác khác. Và điều này giúp làm cho tâm mình bén nhạy, đến nỗi vào khoảng ngày thứ 4 hay thứ 5, ta bắt đầu cảm thấy cảm giác trên khắp cơ thể. Cho nên, khu vực cửa mũi này rất quan trọng, ta phải luôn luôn tu tập trên khu vực nhỏ bé nơi cửa mũi này. Hơi thở tự nhiên, hơi thở đơn thuần, hơi thở không thôi, chỉ hơi thở thôi, không gì ngoài hơi thở cả, không tụng niệm.

https://youtu.be/jzzVoIuZGuQ

Hãy hiểu rất rõ ràng là cùng với hơi thở, nếu ta thầm niệm bất cứ lời nào, sự định tâm sẽ trở nên dễ dàng hơn là không tưởng tượng, không hình dung. Điều rất rõ ràng là nếu ta bắt đầu mường tượng một hình ảnh hay hình dáng của một Vị thần nam hay thần nữ, một giáo chủ, Thánh nhân hay Bậc Giác Ngộ nào đó, những người mà mình có lòng kính tín, tâm sẽ được định dễ dàng, nhưng ta bỏ lỡ Vipassana.

Trong Vipassana, mọi sự hình dung, tụng niệm hay tưởng tượng đều bị cấm. Ta quan sát hơi thở tự nhiên không ngừng biểu hiện, tất cả chỉ có thế thôi. Một lý do tại sao những lời tụng niệm này bị cấm? Hầu hết, những lời này không là gì ngoài danh hiệu của Vị thần này hay Vị thần kia, giáo chủ của tôn giáo này hay tôn giáo kia. Chúng chỉ dành riêng cho một giáo phái nào đó. Danh hiệu của một Vị thần được giáo phái này rất sùng kính sẽ không được người giáo phái khác tụng niệm đâu. Dhamma là chung cho tất cả, bởi vì chứng bệnh của chúng ta là chứng bệnh chung cho tất cả. Khi tâm trở thành bất tịnh, ô nhiễm, ta cảm thấy khổ sở. Khổ đau này không dành riêng cho một giáo phái nào, cộng đồng nào, xứ sở nào hay một giới tính nào.

Bệnh là bệnh phổ quát chung cho tất cả, nên phương thuốc chữa trị cũng phải phổ quát chung cho tất cả. Không phương thuốc tông phái nào có thể giải quyết được vấn đề này. Khi ta dùng những danh hiệu này, và những danh hiệu này thuộc một giáo phái nào đó thì nó không thể là một phương pháp phổ quát. Nếu ta dùng một hình ảnh, một hình dáng của một thần nam này hay thần nữ nọ, Đạo sĩ tôn giáo này hay Đạo sĩ tôn giáo kia, một lần nữa, nó dính dáng đến một tông phái nào đó. Đây là một lý do ta không được tụng niệm. Nhưng cũng có một lý do khác tế nhị hơn. Đôi lúc, có Thiền sinh nói rằng: “Tôi muốn dùng sự tụng niệm bởi vì nhờ đó tôi sẽ định tâm hơn. Tôi sẽ không dùng bất cứ lời thuộc về giáo phái nào. Tôi sẽ không dùng tên của thần này hay thần kia. Khi hơi thở đi vào, tôi sẽ đếm 1, khi hơi thở đi ra tôi sẽ đếm 2, …”. Điều này chung cho mọi người, bất cứ ai đều có thể đếm 1,2,… hay đang vào, đang ra, đang vào, đang ra. Tốt, lập luận này khéo lắm nhưng nó cũng không được phép. Tại sao lại không? Bởi vì, bất cứ lời nào, nếu ta tiếp tục lặp đi, lặp lại, đối với ta nó sẽ trở thành ưu thế và trở nên quan trọng hơn. Ta sẽ quên hẳn đi hơi thở,tâm sẽ được định nhờ lời này.

Ví dụ, ta đang lặp lại lời này, cho dù hơi thở có đi vào hay không, ta sẽ nói “Vào”, cho dù hơi thở có đi ra hay không, ta sẽ nói đi “Ra”. “Ra vào, ra vào, ra vào”, ta đã quên hẳn đi hơi thở. Ta đã quên hẳn đi hơi thở, thế là chúng ta không đạt được mục đích. Mục đích của chúng ta không những chỉ để định tâm, mà còn nhằm thực tại thuộc về cơ cấu của thân và tâm, sự tương quan liên đới giữa hai cơ cấu này diễn biến ra sao. Ta phải đạt tới giai đoạn bắt đầu cảm thấy các cảm giác, nếu cứ lặp đi lặp lại: “1, 2, 1, 2, ra vào, ra vào”, tâm ta sẽ được định nhưng ta sẽ không thể cảm thấy các cảm giác, nên không thể hiểu rõ điều gì đang xảy ra bên trong mình.

Ta bỏ lỡ đi cái quan trọng, bỏ lỡ đi Vipassana. Vì thế, không được tụng niệm. Một khó khăn nữa với tụng niệm là ta lặp đi, lặp lại một lời nào đó. Ta lặp đi lặp lại không biết bao nhiêu lần, mỗi chữ có một rung động riêng. Các Vị Thầy chuyên về Mantra (Thần chú) biết rằng một số chữ nào đó như “ôm, ing, ring, rinh, ling, linh,…”, có rung động rất mạnh, cũng giống như khi ta đánh chuông, một âm hưởng rất mạnh được tạo ra. Nếu ta cứ lặp đi, lặp lại những tiếng này, chúng sẽ tạo nên những rung động rất mạnh trong người, tâm của ta được định rất dễ dàng. Toàn bộ con người mình bị bao phủ trong những rung động này. Nhưng hãy hiểu rõ rằng, đây là thứ rung động được tao dựng nên, đây là rung động nhân tạo. Ta thiếu mất những rung động tự nhiên. Và Vipassana muốn ta cảm nhận được những rung động tự nhiên. Những rung động được tạo dựng này cũng tốt, ở mức độ ngăn không cho bất cứ rung động xấu nào thâm nhập vào. Những rung động ấy có tác dụng như một tấm chắn bảo vệ cho ta. Nhưng cũng rất có hại vì chúng trở thành một chướng ngại lớn, không cho phép ta cảm nghiệm được làn sóng rung động riêng của mình ở tầng lớp sâu thẳm nhất của tâm. Việc gì diễn ra khi ta nổi cơn giận dữ, đam mê, lo lắng, ngã mạn? Điều này rất quan trọng, vì ta phải thoát ra khỏi những bất tịnh này. Qua việc lặp đi, lặp lại không biết bao nhiêu lần những chữ nào đó, ta phát sinh ra một rung động nhân tạo. Ta đã áp đặt thực tại này, khiến cho mình bỏ sót thực tại ở mức độ sâu hơn. Vì thế, không có tụng niệm, tụng niệm không được phép.

Tương tự như thế, ta không được hình dung. Toàn bộ phương pháp Thiền đưa ta từ sự thật bề ngoài chắc đặc, căng thẳng đến sự vi tế hơn. Ví dụ, với tấm thân chắc đặc, ta tiếp tục tu tập theo Vipassana theo phương pháp Thiền này, và thân sẽ trở thành một nhóm các rung động, các nguyên tử. Đây là sự thật tối hậu thuộc về thân xác chắc đặc này. Giả sử, bây giờ, ta đưa vào một hình ảnh tưởng tượng, chắc đặc, trừ khi, ta chia cắt và làm cho hình ảnh này tan rã thành các rung động, nếu không, ta không đạt được mục đích. Tại sao phải tạo nên một cái gì để rồi làm cho nó tiêu tan đi? Ta đã có sẵn quá nhiều sự chắc đặc rồi, rất khó mà làm cho nó tiêu tan đi. Vì thế, tưởng tượng, tụng niệm không được cho phép ở đây.

Chỉ có cảm giác mà ta cảm nghiệm được trong từng khoảnh khắc đúng như nó đang là, chứ không phải cái gì do mình tạo ra, mà là sự rung động tự nhiên, cảm giác tự nhiên do ta cảm nghiệm được, điều này sẽ đưa ta tới Paññā. Ta bắt đầu cảm nghiệm được toàn bộ cơ thể, quan sát các cảm giác, hiểu rõ đặc tính sinh diệt của các cảm giác. Nếu ta không hiểu rõ bản chất khởi lên và diệt đi của từng rung động này, thì có nguy cơ các cảm giác sẽ gây ra sự ham muốn hay ghét bỏ. Điều này tiếp tục xảy ra suốt đời mình hết kiếp này sang kiếp khác. Các cảm giác luôn luôn có đó, phần sâu thẳm của tâm mình, tâm vô thức vẫn luôn luôn cảm nhận được các cảm giác dễ chịu hay khó chịu. Khi cảm giác là dễ chịu, phần vô thức này cứ tiếp tục phản ứng bằng ham muốn. Khi cảm giác là khó chịu, phần vô thức này cứ tiếp tục phản ứng bằng ghét bỏ. Phần này vốn là cội rễ của tâm, đã trở thành tù nhân của khuôn mẫu, thói quen. Trong mọi khoảnh khắc, ngày cũng như đêm,tâm vô thức không ngừng phản ứng, nếu không bằng ham muốn thì bằng ghét bỏ. Sự phản ứng này cũng hiện lên trên bề mặt của tâm, chịu ảnh hưởng của phần gốc rễ. Nếu ta cố sửa tâm cho đúng ở phần bề mặt, đôi lúc,ta có thể thành công. Nhưng nếu phần gốc rễ không được lành mạnh, thì toàn thể tâm trí vẫn không được lành mạnh. Đây là khám phá của Đức Phật. Ấn độ là vùng đất cổ xưa và là vùng đất tâm linh cao độ.

Nhiều thử nghiệm về sự thanh lọc tâm, về sự giải thoát con người đã được thực hiện ở đây. Nhưng chúng tôi thấy rằng tất cả các Thiền sư trước thời Đức Phật, cùng thời với Đức Phật và sau thời Đức Phật đều có cùng một lời: “Ta phải thoát khỏi tâm ham muốn, ghét bỏ, si mê, lầm lạc. Chỉ nhờ thế ta mới được giải thoát”. Bây giờ, ham muốn cái gì? Ghét bỏ ghét bỏ cái gì? Sáu giác quan và sáu đối tượng tương ứng của chúng giác quan ấy. Ta phải không ham muốn bất cứ đối tượng nào như hình ảnh, hình dáng, màu sắc hay ánh sáng là đối tượng của mắt; ta thích nó thì phát triển lòng ham muốn; ta không thích nó thì phát triển tâm ghét bỏ. Âm thanh là đối tượng của tai, một âm thanh nào đó; ta thích nó thì ham muốn; ta không thích nó thì ghét bỏ nó; Cứ thế, mùi hương trong mũi, Vị cho lưỡi, xúc chạm cho thân và tư tưởng hay cảm xúc cho tâm.

Tất cả các Thiền sư đều nói về sáu đối tượng này: “Đừng chìm đắm vào các đối tượng giác quan này. Nếu không, ta sẽ chẳng bao giờ giải thoát được. Hãy thoát ra khỏi sự mê đắm này”. Đức Phật cũng nói như thế, nhưng Ngài còn tiến sâu hơn một bước, một việc mà không Thiền sư nào khác làm. Ngài đi sâu hơn vì Ngài đã không luyện tập bằng bất cứ tín ngưỡng nào hay triết thuyết nào trong quá khứ. Ngài bỏ tất cả mọi tín ngưỡng qua một bên mà không kết án chúng. Như nhà khoa học, Ngài bắt đầu truy tìm sự thật thuộc về tâm và thân, nơi khổ đau thực sự bắt đầu và quan sát sự thật. Ngài đạt tới giai đoạn thăm dò ở mức độ rất sâu về năm tập hợp thân tâm (Ngũ uẩn). Tập hợp vật chất, toàn thể cơ cấu thân xác này với các nhómKalāpa (Vi tử cực nhỏ) khởi lên diệt đi. Và bốn tập hợp của tâm là phần hay biết (Thức), phần nhận định (Tưởng), phần cảm nhận (Thọ) và phần phản ứng (Hành).

Tất cả năm tập hợp này hợp lại thì chúng ta có sự vô minh này: “Tôi, tôi, tôi là cơ cấu thân xác này, tôi đang hay biết. Đây là sự hay biết của tôi. Tôi đang nhận định, đây là sự nhận định, phân biệt của tôi. Tôi đang cảm nhận, đây là cảm giác của tôi. Tôi đang phản ứng, đây là phản ứng của tôi”. Cái “Tôi” này, cái “Của tôi” này là ràng buộc, nhiều ràng buộc Kinh khủng ở năm tập hợp này. Bởi vì ràng buộc Kinh khủng này nên năm tập hợp này cứ nảy sinh và sanh sôi nảy nở. Các Saṅkhāra cứ sanh sôi nảy nở, sự khổ đau cứ sanh sôi nảy nở. Người ta có thể hiểu ở mức độ thực nghiệm đây là nơi phiền não bắt đầu.

Bài viết trích từ Pháp Thoại Khoá Thiền Vipassana 10 Ngày do Thiền Sư S.N. Goenka giảng dạy và hướng dẫn.

AUDIOS BÀI GIẢNG KHÓA THIỀN VIPASSANA 10 NGÀY

Cảm giác giúp ta thanh lọc tâm ở tầng lớp vô thức sâu thẳm

Đức Phật xem xét toàn thể cơ cấu thân và tâm ở tầng lớp mà Ngài có thể thấy năm tập hợp này vận hành riêng biệt ra sao. Vipassana sẽ đưa ta tới giai đoạn đấy. Nếu ta bắt đầu chơi trò chơi bằng cách ưa thích cảm giác đặc biệt nào đó,thì ta sẽ quên không chia cắt ra, không mổ sẻ và không hiểu rõ bản chất của thân và tâm. Thân và tâm tương quan với nhau như thế nào? Chúng gây ảnh hưởng cho nhau ra sao? Chúng bị ảnh hưởng của nhau như thế nào? Tất cả những điều này sẽ không trở thành quan trọng đối với mình. Ta đương nhiên sẽ hoan hỷ khi gặp cảm giác dễ chịu và trở nên rất chán nản khi có các cảm giác rất khó chịu. Ngài đưa chúng ta đến Vedanā, đến với cảm giác. Chúng ta không nên chơi trò chơi cảm giác. Mục đích là để thoát khỏi các đối tượng giác quan này và ngưng không phát sinh ra ham muốn và ghét bỏ. Đây là giáo huấn của tất cả các nhà lãnh đạo tinh thần, nhưng họ chỉ làm việc ở bề mặt, ở tầng lớp bề ngoài: “Đừng ham mê đối tượng giác quan này hay đối tượng giác quan khác”. Đức Phật đi sâu hơn, Ngài khám phá ra rằng lòng ham muốn và ghét bỏ của chúng ta không nảy sinh vì những đối tượng bên ngoài này.

https://youtu.be/NKb9tsUE1pY

Có cái gì bị bỏ sót giữa đối tượng bên ngoài và lòng ham muốn hay ghét bỏ. Khâu bị bỏ sót đó là cảm giác trên thân thể. Khi tiếp xúc với bất cứ đối tượng nào thì có cảm giác trên cơ thể. Một phần của tâm đưa ra nhận định rất tốt, rất xấu, cảm giác trở nên dễ chịu hay khó chịu, chỉ từ đó, ham muốn và ghét bỏ mới nảy sinh, chứ không phải chúng nảy sinh trước đó. Nếu khâu này bị bỏ sót thì ta chỉ tu tập ở mức độ bề mặt thôi. Thoát khỏi ham muốn và ghét bỏ ở bề mặt của tâm quả là tốt.

Tâm ở tầng lớp trí thức trở nên trong sạch, điều này không có gì sai trái cả. Nhưng nếu chỉ thanh lọc tâm ở tầng lớp trí thức không thôi, ta sẽ bỏ sót chiều sâu của tâm. Đức Phật đã chỉ cho chúng sanh cách đi vào chiều sâu của tâm và tu tập với các cảm giác. Đó là lý do tại sao những người muốn hành Thiền Vipassana như Đức Phật đã dạy chúng ta, những người muốn hành Thiền đúng theo cách Vipassana mong muốn chúng ta không bỏ sót Vedanā, cảm giác trên cơ thể. Nếu ta bỏ quên cảm giác trên cơ thể mà chỉ ý thức về mọi điều xảy ra bên ngoài, để giữ cho tâm được thanh tịnh ở tầng lớp bề mặt là điều tốt. Nhưng nếu chỉ như thế, ta sẽ bỏ sót tầng gốc rễ của tâm. Với cảm giác, ta thanh lọc tâm ở tầng lớp gốc rễ. Như vậy, hãy ghi nhớ rằng, bất cứ khi nào ta hành Thiền Vipassana, các cảm giác đóng một vai trò rất quan trọng. Hãy tiếp tục hiểu rõ bản chất của các cảm giác, dù là cảm giác dễ chịu hay khó chịu.Nhờ thực hành và qua kinh nghiệm, cho dù có khó chịu đến thế nào đi nữa, không sớm thì muộn,ta sẽ hiểu rằng:

“Xem này, cảm giác nảy sinh và sau một thời gian nó sẽ mất, nó không tồn tại mãi mãi”. Khi cảm giác biến thành sự rung động rất vi tế, rồi thành nguồn sóng li ti sinh diệt: “Ồ, đây là vô thường, đây là bản chất của mỗi cảm giác. Bởi vì đây là bản chất của toàn thể cơ cấu thể chất và tinh thần này. Cảm giác không là gì cả mà chỉ là sản phẩm của sự tiếp xúc giữa hai cơ cấu này (thân và tâm), cứ tiếp tục sinh diệt, cảm giác cũng cứ tiếp tục sinh diệt. Ta đang chứng nghiệm sự sinh diệt này, ta không chơi trò chơi trí thức, ta không chấp nhận nó chỉ vì Đức Phật đã nói như thế”.

Khi ta tiếp tục chứng nghiệm sự sinh diệt, điều này trở thành Bhāvanā mayā Paññā (Tu tuệ). Ta hiện đang sống với thực tại này, đang chứng nghiệm nó. Nó không chỉ là Sutta mayā Paññā (Văn tuệ). Đối với mình, nó không chỉ là lý thuyết mà ta đang hiểu rõ ở mức độ thực nghiệm và bắt đầu thay đổi khuôn mẫu thói quen của tâm ở tầng lớp sâu thẳm nhất. Điều này phải được hiểu rõ và ghi nhớ trong lòng. Không phải lúc nào ta cũng hoàn toàn tỉnh giác, đến nỗi bất cứ khi nào cảm giác đến ta không phản ứng gì cả, đây là giai đoạn rất cao siêu. Nhưng cuối cùng, ta cũng phải đạt đến giai đoạn này. Mục đích phải thật rõ ràng: “Với bất cứ cảm giác nào, tôi sẽ không phản ứng bằng ham muốn hay ghét bỏ. Cho dù có phản ứng, tôi sẽ nhận ra điều đó càng sớm càng tốt”.

Một cảm giác rất dễ chịu có thể đến, và ta bắt đầu phản ứng: “Ô! Thật tuyệt vời! cảm giác này thật là sung sướng. Tôi có một luồng luân lưu. Hiện giờ, tôi đang có luồng luân lưu”. Ngay tức khắc, ta nhận ra: “Ô! Cuối cùng, đây là vô thường, ham muốn thì có tốt lành gì”. Rồi đột nhiên cảm giác trở thành rất khó chịu và ta bắt đầu phản ứng bằng ghét bỏ: “Hãy xem ta trở lại với trí tuệ nhanh chóng như thế nào. Ồ, không, cảm giác rất khó chịu này cũng là vô thường, không ghét bỏ. Cứ thế, ta học cách trở nên vững vàng trong Aniccā này. Trí tuệ về Aniccā và ta ngày càng tiến bộ. Đây là những nguyên tắc cơ bản của Vipassana. Nếu bỏ sót những nguyên tắc căn bản này, chắc chắn ta sẽ không tu tập được những kết quả đáng lẽ phải có được.Toàn thể phương pháp Thiền này hướng đến kết quả, không phải ta được lợi ích sau khi chết. Sau khi chết, chắc chắn lợi ích sẽ đến, không nghi ngờ gì cả.

Có một luồng luân lưu từ quá khứ đang di chuyển đến tương lai và đưa chúng ta đến đích cuối cùng, nơi luồng luân lưu ngưng lại. Nhưng trong lúc này, khi nào có luồng luân lưu, khi ấy vẫn có lợi ích, với điều kiện là ta phải thực hành đúng đắn theo phương pháp. Lợi ích phải đến ngay tại đây, ngay bây giờ và ngay trong kiếp sống này. Nếu lợi ích không đến thì có điều gì sai rồi. Nếu cuộc sống của mình không thay đổi theo hướng tốt đẹp hơn thì đã có điều gì sai rồi. Có điều gì sai rồi, có nghĩa là ta không thực hành đúng phương pháp. Phương pháp Thiền này hữu ích vì đã giúp ích cho rất nhiều người trong 25 thế kỷ qua và hiện vẫn đang giúp ích.

Bài viết trích từ Pháp Thoại Khoá Thiền Vipassana 10 Ngày do Thiền Sư S.N. Goenka giảng dạy và hướng dẫn.

AUDIOS BÀI GIẢNG KHÓA THIỀN VIPASSANA 10 NGÀY

Hãy gặp Thiền sư nếu cuộc sống của mình không thay đổi tốt đẹp hơn

Như vậy, không có gì để nghi ngờ phương pháp Thiền này cả. Nhưng trong cách thực hành phương pháp Thiền này, người ta có thể làm điều gì sai. Vậy thì hãy đến gặp Thiền sư hay Thiền sư phụ tá, người hướng dẫn và cố tìm ra điều gì sai: “Tại sao tôi không có được lợi ích nào? Tại sao sự giận dữ của tôi không suy giảm? Lòng đam mê nhục dục không suy giảm? Bản ngã của tôi không suy giảm? Tại sao những bất tịnh của tôi không suy giảm? Ở đâu đó đã có điều gì sai rồi”. Hãy tiếp tục xem xét mình, đừng trông đợi vào ảo thuật hay phép lạ là sau khi học xong khóa Thiền 10 ngày, ta giờ đây không còn ham muốn, không còn ghét bỏ nữa. Điều này không xảy ra đâu. Nếu có xảy ra, tôi sẽ chúc mừng Quý vị: “Tốt lắm”. Việc này đòi hỏi nhiều thời gian, đây là một con đường rất dài. Nếu ta hiểu cách bước đi trên con đường giải thoát và đang bước theo đúng hướng, đúng cách thì kết quả tốt đẹp chắc chắn sẽ tới. Bản thân tôi cảm thấy rất may mắn khi được gặp Dhamma, được gặp con đường giải thoát này. Tôi rất may mắn khi được sinh ra ở Miến Điện, vùng đất của Dhamma. Ấn Độ đã mất phương pháp Thiền này trong khoảng 5 thế kỷ sau khi Đức Phật qua đời.

https://youtu.be/oYS-5h5Ofsk

Phương pháp Thiền này đã giúp người Ấn rất nhiều, nhưng dần dần, vì vô minh, vì đặc quyền riêng, người ta đã làm ô nhiễm phương pháp Thiền này bằng cách trộn lẫn cái này, cái kia. Khi trộn lẫn thứ gì khác vào phương pháp Thiền, ta làm ô nhiễm nó, làm mất đi sự hiệu quả của nó. Khi đó, ta không thu được lợi ích đáng lẽ phải có được, và khi không thu lượm được kết quả, người ta sẽ ngưng không tu tập nữa. Cho nên, Ấn Độ đã mất phương pháp Thiền theo lối ấy. Phương pháp Thiền này sang đến những nước khác và cũng bị mất đi. Nhưng may mắn thay, một nước láng giềng là Miến Điện, dù chỉ có một số ít người đã gìn giữ được phương pháp Thiền này trong sự tinh khiết thuở ban đầu. Không phải là mỗi thế hệ, tất cả mọi tầng lớp dân chúng đều thực hành phương pháp Thiền này.

Phương pháp này được lưu truyền từ Thầy đến trò, họ tự nhận lấy trách nhiệm cho mình, cảm thấy rằng: “Chúng ta có được phương pháp Thiền này từ Ấn Độ, từ Đức Phật và chúng ta phải gìn giữ nó trong sự thuần khiết thuở ban đầu. Bởi vì sau 2500 năm, phương pháp Thiền này phải lan truyền trở lại”. Đây là niềm tin tại vùng đất ấy. Do đó, họ đã giữ phương pháp Thiền này trong sự thuần khiết thuở ban đầu, vì lợi ích cho chính họ và lợi ích cho các thế hệ mai sau. Tôi cảm thấy rất may mắn là đã được sinh trưởng ở đó và gặp được phương pháp Thiền này. Trong thời Đức Phật và trong khoảng 300 năm sau, phương pháp Thiền này lan rộng khắp miền Bắc Ấn. Sau 300 năm có một Vị vua tên là Asoka (A Dục), một người rất bạo ngược, đầy tham vọng. Vị vua này muốn mở rộng đế quốc của mình ngày một lớn hơn, nên không ngần ngại tàn sát, hãm hại con người, chỉ vì lòng tham bành trướng đế quốc. Nhà vua này tự cảm thấy rất kiêu hãnh, tự gọi mình là “Chanda Asoka”, Asoka bạo ngược.

Ông ta hãnh diện tuyên bố rằng dân chúng rất sợ hãy khi nghe tên hiệu này. Nhưng nhờ vào các Pārami (phẩm hạnh) trong quá khứ, ông đã gặp được Dhamma và hoàn toàn thay đổi. Nhờ thực hành Dhamma, ông nhận ra rằng: “Việc hãm hại người khác và thu thập thêm của cải, tích lũy thêm quyền lực, những thứ này có giúp ích gì được cho ta? Ta đang tự làm hại mình và làm hại rất nhiều người”. Nhà vua này trở nên thay đổi hoàn toàn. Từ đó dân chúng bắt đầu gọi nhà vua là “Dhamma Asoka”. Từ một con người được gọi là “Chanda Asoka”, Asoka bạo ngược, ông trở thành “Dhamma Asoka”, Asoka thấm nhuần Dhamma, người đã tiến bộ trong Dhamma.

Ông có đầy lòng thương yêu, từ bi và bắt đầu phục vụ dân chúng. Bởi vì một khi nếm được hương vị Dhamma, ta không thể cưỡng lại được mà cảm thấy muốn chia sẻ Dhamma với người khác, với càng nhiều người khác: “Toàn thể dân cư, dân chúng, các nước chư hầu như là con cái của chính mình, cũng như ta muốn con cái của ta tu tập Dhamma và thoát ra khỏi khổ đau. Ta muốn toàn thể dân chúng trong xứ sở của ta học lấy Dhamma và thoát ra khỏi khổ đau”. Vị vua này bắt đầu truyền bá phương pháp Thiền này với tất cả tình thương và lòng từ bi. Nhà vua này là một ví dụ rất điển hình cho những ai đã hoàn toàn thay đổi, khuyến khích người khác cũng thay đổi. Không những chỉ có dân miền Bắc Ấn và hầu như toàn thể người dân Ấn Độ đã bắt đầu tu tập. Nhà vua huấn luyện một số đông các Thiền sư đi khắp nơi trong Ấn Độ để truyền dạy Dhamma. Rồi nhà vua lại nghĩ: “Tại sao chỉ trong Ấn Độ thôi? Khổ đau đầy rẫy khắp nơi trên thế giới, tại sao không truyền sang nước khác?”. Rồi ông gửi các Vị sứ giả của Dhamma đi truyền dạy Dhamma, truyền dạy Vipassana. Ông gửi các Vị này đến các quốc gia khác nhau, đi về Phương Tây, đến Châu Âu và đến toàn thể Châu Á. May mắn thay, có hai sứ giả Dhamma trong số những Vị này là những bậc Arahan (A La Hán), đã hoàn toàn giải thoát, được gửi tới Miến Điện.

Tên của 2 Vị này là Sona và Budhada. Các Ngài mang đến giáo lý của Đức Phật và cả phương pháp Thiền. Kể từ dạo đó, hết thế hệ này sang thế hệ khác, Dhamma huyền diệu này đã được gìn giữ trong sự thuần khiết ban đầu của nó. Toàn bộ giáo lý của Đức Phật và phương pháp Thiền đều đã được gìn giữ trong sự thuần khiết thuở ban sơ này. Giáo lý này cũng được truyền sang các nước như Tích Lan, Campuchia, Lào, Thái Lan… Ở các nước này, giáo lý vẫn được duy trì nhưng phương pháp Thiền đã bị mất hẳn. Nhưng ở Miến Điện, phương pháp Thiền vẫn còn được duy trì. Tôi rất may mắn được sinh ra trong vùng đất này, vùng đất Dhamma, Dhamma ấy vẫn còn nơi đây. Tôi lại rất may mắn được sinh ra trong gia đình kinh doanh. Vì nếu không được sinh trưởng trong một gia đình Kinh doanh, giàu có.

Và nếu tôi không kiếm ra được nhiều tiền thì có lẽ một phần nào đó trong tâm tôi vẫn còn nghĩ rằng: “Những người giàu có sống cuộc đời hạnh phúc. Tôi thiếu cuộc sống giàu sang này. Tôi phải được như những người giàu có này”. Giờ đây, tôi đã trải qua cảnh ấy và biết rằng những người giàu có này khổ sở như thế nào. Rất khổ, sự bon chen, cực lực để kiếm tiền, chỉ biết kiếm tiền, không có gì ngoài tiền, tiền, tiền, việc ấy làm cho họ rất khổ sở. Tôi đã trải qua hết những thứ đó, tôi may mắn đã trải qua tất cả những nỗi khổ đó. Vào lúc còn rất trẻ, tôi đã bắt đầu tranh đua kiếm tiền. Theo tiêu chuẩn của nước Miến Điện, tôi đã kiếm ra rất nhiều tiền. Tôi là người rất giàu, hoàn toàn thành công trong ngành Kinh doanh và kỹ nghệ. Và khi người nào kiếm ra nhiều tiền, kẻ ấy có được địa Vị đặc biệt trong xã hội. Ông ta được cử làm thủ quỹ, chủ tịch hay thư ký tổ chức tôn giáo này, tổ chức an sinh xã hội kia.

Trong nhiều đoàn thể khác nhau, tôi đã là chủ tịch, thư ký, giám đốc, quản trị viên. Lại thêm một thứ điên cuồng nữa, nó ăn sâu vào đầu, bản ngã được thổi phồng lên: “Hãy xem này, tôi là một nhân vật quan trọng đến như thế”. Tất cả những điều trên xảy ra với tôi vào lứa tuổi còn rất trẻ, khoảng 25 tuổi. Điều này gây ra sự điên cuồng như thế, nó tạo ra nhiều căng thẳng nội tâm. Một lần nữa, tôi may mắn đã trải qua hết những khó khăn này. Tôi mắc phải chứng đau đầu dữ dội, một loại đau đầu Kinh niên đặc biệt, không chữa trị được. Các Bác sĩ giỏi nhất Miến Điện đã cố chữa trị cho tôi. Dùng đủ mọi loại thuốc, không có tác dụng gì, các Bác sĩ bắt đầu chích thuốc phiện cho đỡ đau. Cứ khoảng mỗi 2 tuần, tôi bị đau nhức Kinh khủng, không có phương cách chữa, họ tiêm thuốc phiện cho tôi. Tôi bị chích thuốc phiện như thế, khoảng 4 hay 5 năm.

Rồi chính các Bác sĩ tài giỏi này bắt đầu nói với tôi: “Dần dần ông sẽ trở thành người nghiện thuốc phiện. Bây giờ, ông phải chích thuốc phiện vào để đỡ đau đầu, nhưng sau này, ông phải chích thuốc phiện vì nghiện thuốc phiện. Ông phải chích thuốc phiện mỗi ngày”. Nếu phải chích thuốc phiện mỗi ngày, đời sống của tôi còn ra gì nữa. Cho nên, họ khuyên tôi: “Ông thường xuất ngoại để làm ăn, hãy quên chuyện làm ăn một chuyến, hãy đi một chuyến chỉ để cai thuốc phiện. Chúng tôi biết rằng không có Bác sĩ nào có thể chữa trị chứng nhức đầu Kinh niên đặc biệt mà ông hiện đang phải chịu. Nhưng chắc chắn, họ sẽ có loại thuốc giảm đau khác. Tại sao ông không thử một chuyến?”. Nghe theo lời khuyên, tôi rời Miến Điện, lưu lại ở Thụy Sỹ, Đức, Anh và Bắc Mỹ một thời gian dài. Tôi có văn phòng riêng ở Nhật Bản nên tôi lưu lại ở đó lâu hơn. Khắp mọi nơi, tôi tham khảo ý kiến các Bác sĩ tài giỏi nhất, tốn rất nhiều tiền, mất nhiều thời gian. Một lần nữa, tôi đã may mắn vì không có Bác sĩ nào có thể chữa trị bệnh của tôi được. Các Bác sĩ tài giỏi nhất trên thế giới cũng không thể chữa lành bệnh cho tôi. Họ còn chưa thể giải trừ thuốc phiện mà tôi đã tiêm vào, huống chi là chữa trị chứng nhức đau đầu Kinh niên này.

Thật là may mắn cho tôi. Tôi trở về Miến Điện đầy thất vọng. Nhưng cuối cùng, hóa ra lại là may mắn, một người bạn rất thân của tôi (người sau này trở thành Thẩm phán Tòa án tối cao Miến Điện) đã khuyên tôi: “Goenka! Ông đã tìm kiếm khắp nơi. Sao không thử khóa Thiền 10 ngày với Thiền sư Vipassana này. Theo tôi chứng bệnh của ông có vẻ như loại bệnh thuộc về tinh thần – một phương pháp thanh lọc tâm của Đức Phật đang được truyền dạy ở đây. Khi tâm được thanh tịnh căn bệnh tinh thần sẽ hết. Tại sao ông không thử?”.

Tôi nói: “Nếu phương pháp này công hiệu thì thật là tuyệt vời”.Tôi đến gặp Thầy tôi (Sayagyi U Ba Khin), một con người với đầy từ tâm. Tôi đến gặp ông và nói: “Tôi muốn tham dự một khóa Thiền 10 ngày của Thầy”.Thầy tôi trả lời: “Ông được chấp nhận theo học”. Thầy tôi biết tôi là người lãnh đạo cộng đồng Ấn Giáo và phương pháp Thiền là con đường tu học của đạo Phật. Thầy tôi nói: “Đừng lấy thế mà e sợ! Bất cứ ai cũng có thể theo học, người theo Hồi Giáo, Cơ Đốc Giáo, Kỳ Na Giáo, Ấn Giáo… không thành vấn đề. Tất cả đều tu tập được cùng một lợi ích như nhau. Nếu ông theo Ấn Giáo, ông vẫn cứ giữ nguyên Ấn Giáo, tôi đây không cải Đạo ông đâu. Nhưng hãy thử phương pháp Thiền này, đây là phương pháp hay. Rồi tôi nói rằng: “Tôi đến đây vì bệnh nhức đầu kinh niên”. Bất ngờ, ông ta nói: “Không, tôi sẽ không nhận dạy cho ông, tôi sẽ không nhận dạy cho ông”. “Thưa ngài, tại sao thế?” Thầy tôi nói: “Ông đang làm giảm giá trị của Dhamma. Dhamma là con đường tâm linh rất cao cả, một con đường có thể đưa ông ra tất cả mọi khổ đau, hết kiếp này đến kiếp khác. Và ông chỉ muốn sử dụng phương pháp Thiền này vào việc chữa trị chứng nhức đầu của ông. Không được, nếu chỉ để chữa trị chứng nhức đầu của mình, ông có thể đi gặp Bác sĩ hay vào bệnh viện. Đây không phải là nơi chữa trị chứng nhức đầu của ông”.

Rồi bằng lòng đầy từ ái, ông giải thích cho tôi: “Nếu ông hành Thiền, phương pháp này sẽ thanh lọc tâm của ông. Nguồn gốc khổ đau của ông là do những bất tịnh trong tâm. Khi những bất tịnh này mất đi, những căn bệnh về tinh thần sẽ mất đi. Lợi ích này sẽ đến, đây là một sản phẩm phụ. Ví dụ, ông muốn thiết lập một nhà máy làm đường, để làm gì? Để sản xuất đường chứ không phải để sản xuất mật mía, sản phẩm phụ là mật mía sẽ tự nhiên được tạo ra. Không ai xây nhà máy đường để sản xuất mật mía cả, nó chỉ là một thứ sản phẩm phụ. Cũng như thế, ông không nên đến đây chỉ vì chứng nhức đầu của ông. Hãy đến đây để thực tập con đường tâm linh cao cả này. Chỉ có thế, phương pháp Thiền này mới giúp ích cho ông được”.

Tôi hiểu, bởi vì Thầy tôi rất tử tế và đầy lòng từ ái, nơi ông phát ra từ trường rất tuyệt diệu: “Vâng, thưa Ngài! Tôi sẽ học vì lý do tâm linh chứ không phải vì chứng nhức đầu này. Nếu chứng nhức đầu này không chữa được, thì không chữa được chứ sao? Tôi không quan tâm nữa”. Nhưng trở về nhà, tôi đã phải đương đầu với tập quán ăn sâu từ thuở thơ ấu. Tôi sinh ra trong gia đình Ấn Giáo, hết sức bảo thủ, chúng tôi được dạy từ nhỏ là phải kính trọng Đức Phật. Đức Phật được xem như là hiện thân của Thượng Đế toàn năng, của Đấng sáng tạo. Ngài là hiện thân cuối cùng, hiện thân thứ 9 của Vị thần đó. Cho nên, chúng tôi phải kính trọng và tôn sùng Ngài. Nhưng còn giáo huấn của Ngài? Ồ! Không! chúng tôi được dạy rằng giáo huấn của Ngài không tốt, vì Ngài không tin vào linh hồn, Ngài không tin vào Thượng Đế, giáo huấn của Ngài là vô thần, không tốt.

Tâm tôi đã được huấn luyện như thế và điều này làm tôi lo lắng: “Nếu tôi đi gặp những người này học phương pháp Thiền đó. Và nếu tôi trở thành Phật tử và không có tin vào Thượng Đế, không tin vào linh hồn, tôi sẽ trở thành cái gì? Tôi có thể sa xuống địa ngục. Ồ! Không! Pháp môn này không phải dành cho tôi, tốt hơn tôi đừng nên học”. Cứ thế, sự giằng co kéo dài mấy tháng, về sau tôi nghĩ Vị Thiền sư nói: “Ông là người theo Ấn Giáo cứ giữ nguyên Ấn Giáo. Mục đích của tôi không phải cải Đạo ông sang đạo Phật, mà để giúp ông trở thành một người tốt. Ông gìn giữ Sīla (Giới luật), thực hành Samādhi để làm chủ được tâm và thực hành Paññā để thanh lọc tâm. Điều này ông chấp nhận được, vậy tại sao không thử xem?”. Tôi quyết định sẽ thử, nhưng với quyết tâm là tôi vẫn giữ nguyên Ấn Giáo: “Được, tôi sẽ thử 10 ngày, nhưng tôi sẽ không trở thành Phật tử”.

Bài viết trích từ Pháp Thoại Khoá Thiền Vipassana 10 Ngày do Thiền Sư S.N. Goenka giảng dạy và hướng dẫn.

AUDIOS BÀI GIẢNG KHÓA THIỀN VIPASSANA 10 NGÀY