Ngày thứ ba đã trôi qua, Quý vị còn 7 ngày nữa để tu tập. Ngày mai, ngày thứ tư là một ngày rất quan trọng. Quý vị sẽ bắt đầu thực tập Thiền Vipassana và tiến vào lĩnh vực của Paññā (Trí tuệ). Tất cả những điều mà ta thực hành trong hai ba ngày qua là những điều kiện tiên quyết, rất quan trọng cho công việc ngày mai. Việc tu tập thực sự bắt đầu vào ngày mai. Ba ngày vừa qua đã chuẩn bị cho ta để bắt đầu thực sự tu tập Thiền Vipassana. Nếu không giữ Sīla (giới luật) nghiêm chỉnh và không có Sammā samādhi (chánh định) thì không thể nào thực hành Thiền Vipassana đạt kết quả tốt. Vì vậy, trong 3 ngày qua, ta đã giữ 5 giới mà mình đã phát nguyện từ ngày đầu tiên. Đây là nền tảng căn bản, nền móng càng vững bao nhiêu thì căn nhà xây dựng trên nền móng ấy càng vững bấy nhiêu. Với nền móng vững chắc, ta đã bắt đầu thực tập Samādhi (Định tâm) bằng cách hành Thiền Ānāpāna.

https://www.youtube.com/watch?v=D8YF7ch8tlo&list=PLQac44oRjtcXT7stNy_B5blE0fuMY52s0&index=19

Sīla (giới luật) là nền tảng quan trọng

Sīla rất cần thiết để tạo Sammā samādhi. Hai mươi lăm thế kỷ trước tại Ấn Độ, có những Thiền sư không cho Sīla là quan trọng. Ở một mức độ nào đó, cho đến ngày nay, vẫn còn một số Thiền sư như vậy. Họ nói: “Không cần thiết phải giữ Sīla, Quý vị muốn làm gì cũng được. Những gì thấy thoải mái thì cứ tiếp tục mà Quý vị vẫn có thể thực hành Thiền và đạt được những cảm nghiệm khoan khoái, dễ chịu”.

Mục đích của họ đạt được sự cảm nghiệm dễ chịu trong việc hành Thiền. Nhưng Thiền Vipassana không nhắm đến mục đích đó. Mục đích của Thiền Vipassana là thanh lọc tâm, làm trong sạch tâm tới tận tầng lớp sâu thẳm nhất, tới tận cội rễ của tâm. Để làm được việc này, không phải là Samādhi (Định tâm) bình thường mà cần có Sammā samādhi (Chánh định).

Vì thế, giữ Sīla một cách hoàn hảo là rất cần thiết cho Sammā samādhi. Và Sammā samādhi rất cần thiết để phát triển Paññā. Và Paññā rất cần thiết để đạt tới mục tiêu cuối cùng là sự giải thoát, giác ngộ hoàn toàn. Từ Sīla (Giới hạnh) để đạt Sammā samādhi (Chánh định), từ Sammā samādhi để đạt Paññā (Trí tuệ) và từ Paññā để đạt Vimutti (Sự giải thoát). Đây chỉ là ở giai đoạn mới bắt đầu tu tập, nhưng khi tiếp tục tiến xa hơn, Quý vị sẽ nhận thấy cả ba (Sīla, Sammā samādhi, Paññāsẽ hỗ trợ lẫn nhau giống như một cái kiềng ba chân vậy. Nếu một chân bị yếu thì không thể đứng vững được.

Bài viết trích từ Pháp Thoại Khoá Thiền Vipassana 10 Ngày do Thiền Sư S.N. Goenka giảng dạy và hướng dẫn.

AUDIOS BÀI GIẢNG KHÓA THIỀN VIPASSANA 10 NGÀY

Chỉ có Paññā mới đưa đến giác ngộ, giải thoát

Sīla sẽ giúp phát triển Sammā samādhi và Paññā, Sammā samādhi sẽ hỗ trợ Sīla và giúp phát triển Paññā, Paññā sẽ giúp Sīla và sẽ hỗ trợ Sammā samādhi. Cả ba điều liên quan mật thiết với nhau và hỗ trợ nhau. Nếu Thiền sinh giữ được Sīla trọn vẹn thì rất tốt, giữ giới tự nó đem lại nhiều ích lợi, nhiều kết quả tốt. Nhưng chỉ giữ Sīla hoàn hảo thì chưa đủ để đưa ta tới đích cuối cùng là giải thoát hoàn toàn. Nếu cùng một lúc ta giữ được Sīla trọn vẹn và đạt tới kinh nghiệm rất sâu về Sammā samādhi thì cũng vẫn chưa đủ để ta được hoàn toàn giải thoát. Cần phải có Paññā để đạt đến mục tiêu này.

https://www.youtube.com/watch?v=BQTMLAeG0Ak&list=PLQac44oRjtcXT7stNy_B5blE0fuMY52s0&index=20

Đức Siddhattha Gotama là người đã hoàn toàn giác ngộ, cuộc đời của Ngài được toàn vẹn Sīla ngay từ thời thơ ấu. Sau đó, ngày đã thực hành Sammā samādhi, Ngài đã từ bỏ đời sống gia đình để đi tầm đạo với nhiều Bậc Thầy. Ngài đã từng tu tập các tầng Thiền định cao nhất thời đó là 8 tầng Thiền (4 tầng Thiền sắc giới và 4 tầng Thiền vô sắc giới). Ngài đã thực tập tất cả nhưng vẫn thấy mình chưa được giải thoát hoàn toàn. Ngài nhận thấy sâu tận trong tâm vẫn còn những bất tịnh nằm bất động giống như núi lửa đang ngủ yên: “Khi nào những núi lửa này còn hiện hữu, chúng có thể bùng nổ bất cứ lúc nào. Chúng sẽ chế ngự ta và một lần nữa cuộc đời ta lại tràn đầy đau khổ. Phải bứng nhổ tận gốc rễ của các bất tịnh nằm rất sâu trong tâm ta”.

Vì lý do này, Ngài đã tiếp tục tìm kiếm và đã tái khám phá ra phương pháp Thiền Vipassana, đó là Paññā (Trí tuệ). Chỉ có thực tập Vipassana, Ngài mới phát triển được Paññā và đã trở thành một người hoàn toàn giác ngộ. Nếu không thực tập Vipassana, thì việc này đã không thể thành tựu Paññā. Thiền Vipassana đã bị thất truyền ở Ấn Độ, tên gọi thì còn, nhưng trí tuệ thực nghiệm (Paññā) ở trạng thái hoàn hảo của nó đã hoàn toàn biến mất. Chính Ngài đã tìm lại phương pháp này.

Trong 3 phần của Dhamma thuộc Bát Thánh Đạo có 3 yếu tố thuộc Sīla (Giới hạnh), có 3 yếu tố thuộc Samādhi (Định tâm) và 2 yếu tố còn lại thuộc về Paññā (Trí tuệ). Đó là Sammā saṅkappo (Chánh tư duy) và Sammā-diṭṭhi (Chánh kiến).

Sammā saṅkappo (Chánh tư duy)

Là sự suy nghĩ chân chánh. Khi dự một khóa Thiền này, lúc đầu, ở bề mặt của tâm, ta gặp phải những bất tịnh nào đó làm cho mình rất dao động. Một chuyện gì đó sẽ có ảnh hưởng mạnh mẽ đến tâm, và khi quan sát hơi thở, nhiều ý tưởng bắt đầu tràn ngập, nhiều khi là những ý tưởng xấu xa. Có khi tâm trở nên giận dữ, đầy oán ghét, buồn bã, chán nản hay đầy ý tưởng đam mê. Các tư tưởng này tiếp tục chi phối trấn áp ta và ta cố gắng hết sức để quay trở về với hơi thở một ngày, hai ngày, ba ngày qua đi.

Rồi ta nhận ra rằng không phải mọi ý tưởng biến đi mà là khuôn mẫu các ý tưởng đã bắt đầu thay đổi. Các luồng ý tưởng không còn mãnh liệt như ban đầu, các ý tưởng vẫn còn đấy mà hầu hết chúng đều hướng về đường lối tu tập, hướng về Dhamma. Ta bắt đầu hiểu biết thế nào là con đường tu tập đúng, phải thực hành Thiền ra làm sao và những khó khăn khi tu tập là gì. Tất cả những ý nghĩ này tiếp tục hiện ra trong tâm thay thế cho những ý nghĩ bất thiện. Đây là Sammā saṅkappo (Chánh tư duy). Nhưng đây vẫn chưa phải là Paññā ưu việt đã giúp cho Thái tử Siddhattha Gotama đạt được giác ngộ viên mãn. Những học thuyết chỉ dẫn cho người ta suy nghĩ tốt đã có thời trước. Ở Ấn Độ, ngay cả thời trước hoặc cùng thời với Đức Phật và cả sau thời đại của Ngài, các học thuyết đều dạy ta cần phải có những ý tưởng tốt lành. Rồi sau đó, ta mới có thể nhìn sự vật một cách đúng đắn và đây là Sammā-diṭṭhi (Chánh kiến), sự hiểu biết hay quan niệm chân chánh. Nhờ vậy, Ta có thể nhìn mọi sự việc một cách đúng đắn, đúng như thật. Cũng như khi mặt trời bị một đám mây đen dày đặc che khuất, làm cho mình không thể nhìn ánh sáng, mọi thứ đều chìm trong bóng tối. Thế rồi, một vài lớp mây bay đi, một số lớp mây khác vẫn còn đó nhưng không còn dày đặc, đen tối như trước. Chúng đã mỏng bớt đi, ta đã thấy ánh sang mặc dù đám mây chưa đi hết. Suy nghĩ chân chánh (Sammā saṅkappo) này rất cần thiết. Ý tưởng vẫn còn đó, ta chưa đạt đến giai đoạn tâm không còn suy nghĩ, tư tưởng. Sự suy nghĩ vẫn có mặt nhưng không xáo trộn và cản trước mình tiến tu.

Sammā-diṭṭhi (Chánh kiến)

Là sự thấu hiểu sự thực đúng như thật. Đây mới là Paññā đích thực. Dần dần, ta sẽ phát triển được Paññā, trí tuệ đưa đến sự giải thoát hoàn toàn. Paññā có 3 giai đoạn: Suttamayā Paññā (Văn tuệ) là trí tuệ thụ nhận do nghe được hay đọc lại từ người khác, Cinta mayā Paññā (Tư tuệ) là tuệ tư duy do suy luận mà có và Bhāvanā mayā Paññā (Tu tuệ) là trí tuệ do sự tự chứng nghiệm.

Bài viết trích từ Pháp Thoại Khoá Thiền Vipassana 10 Ngày do Thiền Sư S.N. Goenka giảng dạy và hướng dẫn.

AUDIOS BÀI GIẢNG KHÓA THIỀN VIPASSANA 10 NGÀY

Sutta mayā Paññā (Văn tuệ)

Là trí tuệ thụ nhận do nghe được hay đọc cái gì từ người khác, đó là trí tuệ của người khác. Cũng như, khi Bậc Giác Ngộ hay Bậc Thánh Hiền giảng về Dhamma và những lời giảng đó được ghi chép thành Kinh điển. Ta lắng nghe trực tiếp lời giảng hay đọc Kinh điển và chấp nhận các lời giảng đó. Thường thường, ta chấp nhận vì có nhiều đức tin hay kính tín đối với Vị này hoặc có sự tôn kính cao cả đối với Kinh điển này, điều này rất tốt và hữu ích.

https://www.youtube.com/watch?v=D424JQcqM94&list=PLQac44oRjtcXT7stNy_B5blE0fuMY52s0&index=21

Những người chưa từng nghe về Dhamma, hoặc chưa từng đọc một tí gì về chân lý, sẽ còn phải sống trọn đời lầm lẫn. Ít nhất, nếu người đó được nghe nói về Dhamma, thì người ấy cũng được nghe những lời chân chính, đúng đắn. Nhưng nghe về Dhamma cũng chưa đủ, nếu chỉ mới phát triển Sutta mayā Paññā (Văn tuệ) vì điều này vẫn chưa đưa ta đến giải thoát.

Cinta mayā Paññā (Tư tuệ)

Tuy nhiên, Sutta mayā Paññā rất tốt vì nó gây hứng khởi và hướng dẫn ta đến bước kế tiếp là Cinta mayā Paññā (Tư tuệ). Đây là tuệ tư duy do suy luận mà có, hiểu được chân lý, phát triển trí tuệ ở mức độ lý trí. Con người là một sinh vật biết phân tích, lý luận, không muốn chấp nhận mọi việc một cách mù quang. Họ phải dùng khả năng hiểu biết, lý luận của mình: “Những gì tôi vừa nghe, vừa đọc có hợp lý không? có thực tiễn không? Tôi có nên chấp nhận nó hay không?”. Ở mức độ lý trí, con người cố gắng hiểu và dùng lý trí để xét đoán: “Phải! điều này nghe có lý, có tính cách khoa học, có thể chấp nhận được”, và họ chấp nhận. Đây là bước thứ hai của Paññā, một bước rất quan trọng và hữu ích.

Bhāvanā mayā Paññā (Tu tuệ)

Sự ích lợi của bước thứ hai này là nó giúp ta có thêm sự hứng khởi,và biết hướng tiến đến bước thứ ba là Bhāvanā mayā Paññā (Tu tuệ) hay Tuệ giác. Đây là trí tuệ do chính mình chứng nghiệm, là kinh nghiệm trực tiếp. Ta sống bằng trí tuệ này và chính nó sẽ đưa ta đến giải thoát. Hai giai đoạn đầu tiên là Tuệ thụ nhận và Tuệ tư duy rất hữu ích nhưng chúng không đưa ta đến giải thoát. Vào thời xưa, ở Ấn Độ, người ta đã biết hai loại tuệ này rồi. Điều mà Đức Phật khám phá ra chính là giai đoạn thứ ba của Dhamma.

Hãy tự chứng nghiệm giai đoạn này. Có nhiều Vị Thầy đã từng dạy: “Hãy tránh xa lòng ham muốn! Hãy tránh xa tâm ghét bỏ! Tất cả mọi thứ do giác quan cảm nhận đều là ảo giác, giả tạo. Nhưng ta vẫn luôn bị ràng buộc vào chúng, tự gây đau khổ cho chính mình. Hãy thoát ra khỏi sự ràng buộc này! Hết bị ràng buộc thì ta mới hết khổ”.

Bài viết trích từ Pháp Thoại Khoá Thiền Vipassana 10 Ngày do Thiền Sư S.N. Goenka giảng dạy và hướng dẫn.

AUDIOS BÀI GIẢNG KHÓA THIỀN VIPASSANA 10 NGÀY

Tác hại của Sutta mayā Paññā (Văn tuệ) và Cinta mayā Paññā (Tư tuệ)

Từ xưa, vốn đã có tất cả những lời răn dạy này, nhưng làm sao để có thể thoát khỏi đau khổ. Nếu ta biết phát triển Bhāvanā mayā Paññā, trí tuệ thực nghiệm của chính mình. Nó sẽ giúp ta thoát khỏi khổ đau. Trí tuệ thứ nhất và thứ hai rất hữu ích nhưng chúng cũng có thể rất có hại. Có nhiều trường hợp chúng trở thành hết sức tai hại, chẳng hạn như Sutta mayā Paññā, trí tuệ thụ nhận. Một người nào đó, sinh trong một gia đình nào đó, trong một xã hội nào đó, có đức tin vào một truyền thống nào đó, với những giáo lý và đức tin nào đó.

https://www.youtube.com/watch?v=IyuR9-FRR0M&list=PLQac44oRjtcXT7stNy_B5blE0fuMY52s0&index=22

Từ thuở nhỏ, tâm trí người đó đã bị nhồi nhét, nhồi nhét, nhồi nhét bởi tất cả những tập tục, lý thuyết và đức tin vào tín điều này. Người đó bắt đầu thấy rằng tất cả những này điều này đều tốt cả, còn tất cả các truyền thống khác đều vô dụng, sai lầm: “Truyền thống của tôi là nhất cho nên tôi chấp nhận nó”. Người đó sẽ không muốn đi thêm bước kế tiếp nữa, họ thấy hoàn toàn thỏa mãn: “Tôi chấp nhận chân lý trong Kinh điển của tôi, chân lý mà các Vị Thần Thánh và Giáo chủ tôn giáo của tôi đã giảng dạy, rất là tuyệt diệu!”.

Điều này trở thành một cản trở và ràng buộc rất lớn. Một người như vậy sẽ không bao giờ sử dụng lý trí, phân tích những điều đã được giảng dạy. Như vậy, họ rất khó mà phát triển được khả năng chứng nghiệm thực tại. Điều này trở thành một sự ràng buộc rất lớn. Có người hoàn toàn tin chắc vào Sutta mayā Paññā, trí tuệ thụ nhận, thế nhưng là con người nên họ muốn dùng lý trí để tìm hiểu. Họ bắt đầu suy luận: “Phải chăng điều này có thật? Phải chăng điều này đúng? Điều này có thể chấp nhận được không? Có thực tiễn không? ”. Rồi những bậc trưởng thượng bắt đầu lo lắng. Những trưởng lão trong gia đình, ngoài xã hội hay cộng đồng không tán thành. Họ nói: “Ồ! Con không tin tưởng à? Con không có đức tin vào giáo lý, vào Vị giáo chủ của ta à? Thế nếu con nghi ngờ, con có biết kết quả như thế nào không? Khi chết, con sẽ rơi xuống địa ngục”.

Và rồi họ diễn tả cảnh địa ngục thật là khủng khiếp, làm cho người này vội vàng van xin: “Không! Không! Không! Tôi không muốn xuống địa ngục ấy! Tôi chấp nhận hết bất cứ điều gì, dù có lý hay không có lý, thực tiễn hay không, bất cứ cái gì, tôi chấp nhận hết! Tôi không muốn phải xuống địa ngục”. Tội nghiệp cho người này, chấp nhận hết, chấp nhận vì sợ hãi.

Và rồi các bậc trưởng thượng này còn có một cách khác. Họ sẽ nói: “Này con! Nếu con chấp nhận hết tất cả những gì trong Kinh điển theo truyền thống tôn giáo, theo triết lý của chúng ta, nếu con chấp nhận thì con biết điều gì sẽ xảy ra không? Sau khi chết, con sẽ được lên thiên đàng”. Và rồi một sự diễn ta thật là tuyệt vời về thiên đàng: “Rất tuyệt vời! Rất tuyệt vời! Con sẽ hưởng thụ tất cả những khoái cảm nơi đó, tất cả những vui thú của cõi trời mà con không thể có được ở nơi hạ giới này, hết sức tuyệt diệu”.

Thế là nước miếng, nước giải bắt đầu chảy ra: “Sung sướng quá! Nếu mà được như thế thì tôi chấp nhận hết, chỉ có chấp nhận mà được lên thiên đàng thì tôi xin làm tiên phong”. Thế là Quý vị chấp nhận. Cho dù chấp nhận vì đức tin mù quáng, vì sợ hãi hay vì lòng tham lam thì ta cũng chỉ biết chấp nhận suông mà không biết dùng đầu óc của mình để tìm hiểu. Cho dù có tiến sang giai đoạn thứ hai (Tư tuệ) đi nữa thì việc chấp nhận suông như vậy cũng trở thành sự ràng buộc không kém.

Có trường hợp xảy ra, khi ta bắt đầu suy luận. Ta nhận thấy những giải thích rất hợp lý, nhất là các niềm tin trong truyền thống của mình. Cũng như một Vị luật sư giỏi, ta tìm đủ hết mọi cách để tự thuyết phục: “Thế này là đúng, vì truyền thống tôn giáo của ta bảo vậy. Tất nhiên là đúng, cái này là đúng”. Ta tiếp tục lý luận cho đến chính mình tin tưởng một cách chắc chắn: “Điều này nhất định là đúng, không còn gì bàn cãi nữa. Bây giờ, tôi đã biết tất cả mọi sự, lý trí của tôi chứng nhận là đúng”.Và ta thổi phồng cái ngã lên: “Giờ đây, tôi đã biết hết. Tôi thật là một người khôn ngoan.Tôi có thể viết rất nhiều sách về triết lý và tín ngưỡng này. Tôi có thể diễn thuyết, tranh luận, thảo luận để chứng minh rằng tất cả các tín ngưỡng khác là sai, chỉ tín ngưỡng khác là đúng”. Sự điên rồ này sẽ ngăn cản ta tiến đến giai đoạn kế tiếp (Tu tuệ hay tuệ thực chứng).

Bài viết trích từ Pháp Thoại Khoá Thiền Vipassana 10 Ngày do Thiền Sư S.N. Goenka giảng dạy và hướng dẫn.

AUDIOS BÀI GIẢNG KHÓA THIỀN VIPASSANA 10 NGÀY

Bhāvanā mayā Paññā (Tuệ thực chứng) đưa đến sự giác ngộ, giải thoát hoàn toàn

Bởi thế, hai giai đoạn đầu có thể trở thành những trở ngại lớn. Nếu tiến vào giai đoạn Bhāvanā mayā Paññā (Tuệ thực chứng), ta sẽ bắt đầu tự mình chứng nghiệm được thực tại. Khi nào mình ta chưa chứng nghiệm được thực tại, thì nó vẫn chưa phải là hiện thực đối với mình. Nó luôn luôn bị méo mó. Mỗi cá nhân phải tự mình chứng nghiệm chân lý để đạt đến mục tiêu cuối cùng. Thái tử Siddhattha Gotama, người đã thấu hiểu chân lý ngay trong bản thân và đã tự phát triển Bhāvanā mayā Paññā để trở thành Bậc Giác Ngộ, Bậc Giải Thoát.

https://www.youtube.com/watch?v=Z07veIvJQmo&list=PLQac44oRjtcXT7stNy_B5blE0fuMY52s0&index=23

Paññā, trí tuệ do Ngài phát triển ngay trong bản thân, chỉ có thể giải thoát cho một người, đó là chính Ngài, không ai khác. Không ai có thể được giải thoát bằng trí tuệ của Ngài. Mọi người đều có thể nhận được sự hướng dẫn và nguồn cảm hứng từ trí tuệ của Ngài. Nhưng mỗi cá nhân phải tự mình phát triển trí tuệ cho chính mình, để đạt đến mục tiêu cuối cùng là sự giải thoát hoàn toàn. Bhāvanā mayā Paññā là trí tuệ riêng, là tuệ giác mà Quý vị phải tự trải qua, phải kinh nghiệm. Chỉ có nó mới có thể phá bỏ được vô minh, ham muốn, ghét bỏ và những thói hư tật xấu. Chỉ có tuệ giác này mới xóa bỏ được mọi phiền nào. Chỉ có tuệ giác này mới đưa tới kết quả. Chứ không phải tuệ thụ nhận và tuệ tư duy. Một ví dụ, một người rất đói bụng bước vào một nhà hàng. Anh ta ngồi xuống ghế, có người đem thực đơn ra. Anh ta đọc qua: “À! Thức ăn ngon quá! Các thức ăn nấu hôm nay thật ngon”. Và anh ta bắt đầu chảy nước miếng. Đây là sự việc thứ nhất. Bây giờ, anh ta bắt đầu gọi món ăn. Trong lúc chờ đợi món ăn, anh nhìn xung quanh, những thượng khách đến trước đang thưởng thức các món ăn một cách thích thú: “Chắc chắn là thức ăn phải ngon lắm! Nhìn kìa! Mọi người đều có vẻ thích thú lắm”. Một lần nữa, nước miếng anh ta lại chảy ra. Đó là sự việc thứ hai. Bây giờ sự việc thứ ba, đó là lúc thức ăn được dọn ra và anh ta bắt đầu thưởng thức món ăn đó.

Sự việc thứ nhất có thể ví như Sutta mayā Paññā (Tuệ thụ nhận). Anh ta chỉ mới đọc thực đơn nhưng chưa hề nếm qua món ăn. Việc thứ hai ví như Cinta mayā Paññā (Tuệ tư duy) vì anh ta chỉ thấy người khác thưởng thức món ăn một cách ngon lành. Mặt mũi họ hớn hở nên tâm trí anh ta biết rằng: “Nhìn kìa! Những người kia đang thưởng thức. Nhìn họ đang hớn hở ăn uống ngon lành. Như thế, chắc chắn món ăn phải ngon lắm”. Nhưng anh ta vẫn chưa được nếm. Chỉ đến giai đoạn thứ ba, khi món ăn được dọn ra và anh ta bắt đầu nếm thử. Lúc ấy, anh ta mới thật sự thưởng thức. Đây mới chính là Bhāvanā mayā Paññā (Tuệ thực chứng), Tuệ thụ nhận và Tuệ tư duy, không đủ để ta biết Vị thực sự của thực tại.

Một ví dụ khác, có một người bị bệnh phải đi Bác sĩ. Bác sĩ khám bệnh và kê toa thuốc. Bệnh nhân rất phấn khởi cầm toa thuốc ra về. Anh ta hoàn toàn tin tưởng vào Vị Bác sĩ của mình. Không có gì sai trái cả. Bệnh nhân cần phải tin tưởng vào Bác sĩ điều trị cho mình. Nhưng lòng tin đó trở thành tin tưởng mù quáng. Sự kính tín trở thành mê tín. Tại nhà, anh ta bày tưởng hay ảnh của Bác sĩ trên bàn thờ. Xong rồi anh ta dâng cúng hoa quả và nhang đèn. Rồi anh ta đi 108 vòng quanh bàn thờ và lạy ba lạy. Làm như thế thì đem đến lợi ích gì? Rồi anh ta lấy toa thuốc ra và tụng niệm: “Sáng một viên, trưa một viên, tối một viên. Sáng một viên, trưa một viên, tối một viên”. Làm như thế sẽ đưa ta đi đến đâu? Thật là điên rồ. Đó là trường hợp xảy ra khi đức tin trở thành mù quáng, khi sự kính tín trở thành mê tín.

Bây giờ là trường hợp thứ hai. Một người khác là người có lý trí nên người đó chạy đến phòng mạch và hỏi: “Tại sao Bác sĩ cho tôi cái toa này? Trong toa nói gì? Thuốc này sẽ chữa bệnh cho tôi như thế nào?”. Ông này là một Bác sĩ thông minh nên trả lời: “Đây là bệnh của anh và đây là nguồn gốc của bệnh. Nếu anh uống thuốc này thì sẽ trừ được nguyên nhân của bệnh. Khi nguyên nhân căn bệnh không còn. Bệnh của anh cũng sẽ hết”. “À! Thật là tuyệt! Bây giờ, tôi mới hiểu Bác sĩ của tôi thật là tài ba, thuốc của ông ấy cho thật là tuyệt vời”.

Và bây giờ, bệnh nhân ấy lại làm gì? Trở về nhà, anh ta bắt đầu tranh luận với hàng xóm: “Vô ích! Các Thầy Thuốc của Quý vị đều vô tích sự. Chỉ có Bác sĩ của tôi mới là tài giỏi. Thuốc men mà Thầy Thuốc của Quý vị cho là đồ bỏ. Chỉ có thuốc của Bác sĩ tôi mới là thần dược”. Và cứ thế, anh ta tiếp tục tranh luận, cãi lý. Anh ta không chịu uống thuốc mà chỉ lo tranh luận. Ôi! Mọi việc là như thế đó! Người có trí, các Thánh nhân, các Bậc Giác Ngộ! Khi các Ngài thấy chúng sinh khốn khổ, đau đớn, các Ngài cho toa thuốc Dhamma: “Quý vị hãy giữ Sīla, hãy thực hành Sammā samādhi và tu tập để phát triển Paññā. Quý vị sẽ thoát khỏi khổ đau”. Nhưng mấy ai có chịu thực hành đâu. Thay vào đó, họ lập ra môn phái, tín ngưỡng, giáo điều, nghi lễ, nghi thức và bị ràng buộc vào tất cả các chuyện này. Nhưng không thực tập thì chẳng có lợi lộc nào cả.

Paññā thứ ba là Bhāvanā mayā Paññā (Tuệ thực chứng), là áp dụng Dhamma vào cuộc sống qua kinh nghiệm trực tiếp. Chỉ có điều này, bằng kinh nghiệm trực tiếp của mình mới đem lại lợi ích. Cái khó là làm cách nào để ta chứng nghiệm trực tiếp về kinh nghiệm thân và tâm này. Làm sao để chứng nghiệm rằng những hiện tượng tương tác liên tục luôn diễn ra.

Và vì như vậy, bất tịnh bắt đầu nảy sinh. Nó bắt đầu sinh sôi, nảy nở và khống chế mình. Và bằng cách hiểu được mọi chuyện diễn ra như thế nào, ta có thể chấm dứt sự phát sinh của những bất tịnh này. Cho dù bất tịnh đã nảy sinh rồi, ta cũng không để cho nó sinh sôi nảy nở và khống chế mình. Tất cả các điều này phải được chứng nghiệm. Tất cả những điều này đều xảy ra rất sâu trong tâm. Ta phải phát triển được năng lực và khả năng để chứng nghiệm được hiện tượng này.

Bài viết trích từ Pháp Thoại Khoá Thiền Vipassana 10 Ngày do Thiền Sư S.N. Goenka giảng dạy và hướng dẫn.

AUDIOS BÀI GIẢNG KHÓA THIỀN VIPASSANA 10 NGÀY

Phát triển năng lực hay khả năng chứng nghiệm Dhamma của tâm

Trong ba ngày qua, ta đã và đang thực hành các việc kể trên. Cho nên, trừ khi mình có khả năng và năng lực này, nếu không, ta sẽ không thể thực tập Thiền Vipassana. Chẳng hạn, nếu không có năng lực của mắt, ta không thể nhìn thấy gì cả. Nếu không có năng lực của tai, ta sẽ không nghe được. Tương tự như thế, trừ khi ta có năng lực của tâm để đưa ta tới chiều sâu của sự tương quan của tâm và tâm. Trừ khi ta có được năng lực này, nếu không, ta không thể đi vào thật sâu trong tâm được.

https://www.youtube.com/watch?v=1u2WZxCQ3vc&list=PLQac44oRjtcXT7stNy_B5blE0fuMY52s0&index=24

Ví dụ, có hai người bạn là hai thiếu niên nghèo khổ, sống cuộc đời ăn xin. Chúng đi khắp nơi để xin ăn, một đứa bị mù bẩm sinh. Một này nọ, cậu bé mù bị lên cơn sốt nặng. Người bạn ăn xin kia nói: “Được rồi! Bạn đi nghỉ đi, tôi sẽ đi xin thức ăn, rồi chúng ta cùng ăn với nhau”. Thằng bé ăn mày ra đi và ngày đó, có bà nội trợ động lòng thương, rồi cho đứa thiếu niên này một thức ăn ngon ngọt. Ở Ấn Độ, người ta gọi là Khia, một loại chè làm bằng gạo, sữa, trái cây khô, đường… Được cho ăn, cậu bé ăn xin rất vui mừng. Nhưng chè lỏng quá, nó lại không có đồ đựng nên không về mang về cho bạn mình mà phải ăn tại chỗ. Khi trở về, nó thật thà kể cho bạn nghe:

• Hôm nay, tôi xin được món Khia rất ngon, nhưng không thể đem về cho bạn vì không có Bát để đựng.
• Bạn không thể đem về cho tôi cũng không sao nhưng hãy kể cho tôi nghe món Khia này là món gì?
• Thế anh không biết Khia là gì à?
• Không! tôi không biết
• Ồ! Nó màu trắng, làm bằng sữa, trắng thật là trắng.
• Trắng à! Trắng là gì?
• Anh không biết trắng là gì ư?
• Không! tôi không biết trắng là gì?
• Trắng không phải là đen
• Anh không biết trắng là gì cũng chẳng biết đen là gì. Thế anh là người gì nhỉ?
• Tôi không biết trắng là gì, đen là gì vì tôi bị mù bẩm sinh. Làm sao tôi có thể biết màu trắng hay màu đen là gì.

Thằng bé kia nhìn hết chỗ này đến chỗ kia và nhìn thấy một con vịt trắng. Nó vội bắt con vịt và mang lại cho bạn mình:

• Đây này! Trắng như con vịt này này.
• Trắng giống con vịt này à?

Thằng bé mù không trông thấy gì, làm sao nó có thể biết màu trắng như thế nào và con vịt trắng ra sao. Nó lấy tay sờ con vịt:

• À! Bây giờ tôi hiểu trắng là gì rồi. Màu trắng rất là mềm, thật là mềm!
• Này! Anh nói sao? Mềm ư? Mềm với trắng không có liên quan gì với nhau cả.
• Anh nói trắng như con vịt vậy. Tôi sờ con vịt, thấy nó rất mềm mại và bây giờ anh nói trắng không phải là mềm.
• Ồ! Anh vớ vẩn quá! Tôi bảo trắng, là trắng như con vịt này, mà anh chẳng hiểu gì cả.
• Để tôi thử một lần nữa xem.

Và một lần nữa, nó lại mò mẫm sờ. Nó bắt đầu từ cái mỏ, rồi đến toàn thân con vịt, cho tới phần đuôi của con vịt.

• À! Tôi biết rồi. Nó cong quẹo, màu trắng là cong quẹo.

Thế mới biết, có người hay nói lý thuyết cao siêu, nhưng chẳng bao giờ chứng nghiệm được điều gì. Bởi vì họ không có khả năng để chứng nghiệm được những điều này. Đối với họ, chân lý hay sự thật luôn cong quẹo, khúc khuỷu suốt cả đời. Họ không bao giờ có thể hiểu được. Khả năng chứng nghiệm chân lý rất là quan trọng. Và đây là những gì ta đã bắt đầu làm. Nếu chỉ biết có Sīla (trì giới) mà không thực hiện bước kế tiếp là Samādhi (Định tâm) thì ta không thể có được khả năng này.

Ta đã đi vào Samādhi, nếu chỉ thực hành Samādhi bằng cách dùng đối tượng tưởng tượng như dùng một câu chú hay hình ảnh thì ta cũng không thể phát triển được khả năng này.Trừ khi, ta thực tập với thực tại, thực tại gắn liền với thân và tâm của chính mình. Ta đã thực tập tại khu vực này với hơi thở, đó là sự thật, và ta thực sự đang chứng nghiệm được điều này. Cái phớt chạm của hơi thở là điều ta đang cảm nghiệm.

Trong ngày thứ ba, ta bắt đầu cảm nhận các cảm giác, các phản ứng sinh hóa tại khu vực nhỏ hẹp này. Đây chính là phương thức dẫn mình đi dần đến những tầng lớp sâu hơn của tâm. Tầng thâm sâu nhất của tâm được gọi là tâm vô thức, là phần thực ra không vô thức tí nào. Nó lúc nào cũng nhận thức ngày và đêm, nhận thức được các cảm giác trên cơ thể.

Ta đã bắt đầu cảm nhận được các cảm giác này ở vùng bên trong khoang mũi. Cảm giác luôn hiện hữu trên khắp cơ thể. Trên toàn thân, lúc nào cũng có cái này hoặc cái kia đang diễn ra, lúc nào cũng có sự thay đổi. Một sự thay đổi được thể hiện bằng cảm giác này hay cảm giác nọ, nhưng luôn luôn có sự thay đổi.Ta chỉ có thể cảm nhận được bằng cách quan sát chúng như trong ba ngày qua.

Ta đang ở giai đoạn khởi đầu. Ngày mai, ta sẽ thăm dò toàn bộ lĩnh vực và nhận thấy các cảm giác khác nhau ở khắp mọi nơi trên cơ thể. Đây là cách ta di chuyển sự chú tâm từ bề mặt của tâm, cho đến phần thâm sâu của tâm, nơi mà các phiền não mọc rễ sâu trong quá khứ đã tích tụ, nơi mà khuôn mẫu hình xử của tâm ngự trị ở tầng lớp sâu thẳm nhất của tâm. Khuôn mẫu hành xử của tâm là phản ứng. Khi có cảm giác khoan khoái thì tâm phản ứng bằng ham muốn, bám víu.

Khi thấy cảm giác khó chịu, bực bội trên thân thì tâm phản ứng bằng ghét bỏ, thù hận. Dần dần, ta sẽ ý thức được chuyện đó. Thật rất dễ hiểu ở lĩnh vực trí thức, là có sự thay đổi xảy ra ở khắp mọi nơi. Tất cả đều vô thường, ai sinh ra rồi cũng chết. Mọi vật tạo ra không sớm thì muộn, rồi cũng bị hủy hoại. Nhưng đây chỉ là sự hiểu biết trên phương diện lý trí. Và ta chỉ có thể chứng nghiệm được điều này trong phạm vi của cơ thể mà thôi.

Bài viết trích từ Pháp Thoại Khoá Thiền Vipassana 10 Ngày do Thiền Sư S.N. Goenka giảng dạy và hướng dẫn.

AUDIOS BÀI GIẢNG KHÓA THIỀN VIPASSANA 10 NGÀY

Luật tự nhiên là luật có tác dụng ở mọi nơi, cả bên trong lẫn bên ngoài chúng ta.

Luật tự nhiên mà mình thấy ở bên ngoài chỉ có thể chấp nhận và hiểu bằng lý trí. Nhưng thực tại, định luật mà ta chứng nghiệm trong phạm vi của cơ thể, cần phải được chứng nghiệm. Và sự chứng nghiệm này được gọi là Bhāvanā mayā Paññā (Tuệ thực chứng). Chúng ta phải chứng nghiệm thực tại qua kinh nghiệm trực tiếp đó, nếu không, chỉ sử dụng lý trí thì không hữu hiệu. Có những Bậc Thầy Trước thời với Đức Phật, cùng thời với Đức Phật và cả sau thời đại của Ngài, đã từng giảng dạy những điều này nhưng trên phương diện trí thức. Điều đó không thể giúp ta đi sâu vào tâm như khi ta bắt đầu phát triển Bhāvanā mayā Paññā của chính mình. Chẳng hạn, khi có một điều rất đau buồn xảy ra trong đời như khi người thân yêu mất đi. Và khi xác người ấy được đem đi thiêu đốt hoặc chôn cất, trong quá trình sự việc diễn ra thì ta cũng đã mở mang trí tuệ rất nhiều:

https://www.youtube.com/watch?v=lYLDFYltAzM&list=PLQac44oRjtcXT7stNy_B5blE0fuMY52s0&index=25

“Ồ! Rốt cuộc rồi, mọi sự đều vô thường. Ai đã sinh ra cũng phải chết, không ai thoát khỏi cái chết. Một ngày nào đó, tôi cũng phải chết, người ta sẽ mang xác tôi đi chôn hay thiêu đốt trên dàn hỏa. Như vậy, những ham muốn, bám víu, những tranh chấp với người khác, tích lũy vật này, vật nọ có ích gì nhỉ? Cuối cùng, rồi mọi thứ đều phải bỏ lại đây. Còn thân tôi rồi cũng bị thiêu đốt thôi”.

Cho dù ta có hiểu biết được như vậy đi nữa, thì thử hỏi hiểu biết được bao lâu? Vừa bước chân ra nghĩa trang là lại bắt đầu y như cũ: “Tôi, tôi, của tôi, của tôi”. Tất cả sự điên rồ vẫn còn nguyên, chẳng thay đổi được gì cả. Bởi vì sự hiểu biết đó, chỉ là hiểu biết tri thức mà thôi. Khi tham dự những buổi giảng về Dhamma (Phật pháp), ai cũng nghĩ: “Ồ! Hay quá! Bây giờ, tôi hiểu tại sao sự ràng buộc lại tệ hại đến như vậy. Nó mang lại quá nhiều đau khổ. Càng bị ràng buộc nhiều bao nhiêu thì khổ đau càng nhiều bấy nhiêu. Cái tôi và cái của tôi là một nỗi khổ lớn, quả thật là một nỗi khổ lớn”.

Cuối buổi giảng, khi vừa mới ra khỏi giảng đường, có người bỗng nhiên la lớn: “Kìa! Đôi giày của tôi đâu? Ai lấy giày của tôi vậy? Giày tôi mới mua ngày hôm qua, đôi giày mới của tôi đâu rồi?”. Rồi người đó bắt đầu than vãn, khóc lóc: “Của tôi, của tôi, của tôi…”. Chẳng có gì thay đổi cả. Tất cả chỉ là hiểu biết trí thức suông, chẳng ích lợi gì cả.

Bài viết trích từ Pháp Thoại Khoá Thiền Vipassana 10 Ngày do Thiền Sư S.N. Goenka giảng dạy và hướng dẫn.

AUDIOS BÀI GIẢNG KHÓA THIỀN VIPASSANA 10 NGÀY

Chân lý phải được chứng nghiệm chứ không phải được hiểu bằng lý trí, niềm tin

Bởi thế, ta phải chứng nghiệm được, nhưng muốn chứng nghiệm được không phải là dễ. Để hiểu sự việc ở lĩnh vực lý trí và đức tin thì rất dễ, nhưng chứng nghiệm thực tại thì rất là khó. Bởi vì, trừ khi có sẵn khả năng chứng nghiệm này, nếu không, ta không thể chứng nghiệm được gì cả. Có quá nhiều ảo tưởng và lầm lẫn. Trên bề mặt hiển lộ ra có vẻ như vậy, nhưng nhìn kỹ hơn thì sự thật hoàn toàn khác hẳn.

https://www.youtube.com/watch?v=T5FOd3WdRMQ&list=PLQac44oRjtcXT7stNy_B5blE0fuMY52s0&index=26

Chẳng hạn, ban đêm khi lên giường, ta bật đèn điện hay đèn cầy rồi đi ngủ. Sáng hôm sau, khi thức dậy, nhìn ánh sáng của ngọn nến hay của ngọn đèn, ta đều có cảm tưởng rằng: “Đây là một ngọn nến hay ngọn đèn đêm qua”. Nhưng làm sao có thể cùng một ngọn đèn hay ngọn nến được. Mỗi một giây phút, một ngọn lửa nhốm lên rồi biến đi, một ngọn lửa khác lại nhốm lên rồi biến đi, và cứ như thế, một ngọn lửa khác lại nhốm lên rồi biến đi. Không có sự gián đoạn, cái này liên tiếp xuất hiện sau cái kia khiến cho ta có cảm tưởng, đó cùng là một ngọn lửa, cùng một ánh sáng. Chỉ là ảo giác và lầm lẫn: “Cái bóng đèn điện này, tôi đã chỉ tay vào đó hai lần”.

Ta có cảm tưởng vẫn cùng là một ánh sáng đó. Sao lại cùng một ánh sang được? Nếu cùng là một ánh sáng thì tại sao công ty điện lực lại gửi giấy tính tiền điện vào cuối tháng: “Ông đã tiêu thụ bao nhiêu điện năng? Bao nhiêu tiền đó”. “Tại sao lại phải trả tiền nhỉ? Đây là ngọn đèn của tôi, công tắc đèn của tôi. Tôi đã mua nó ngoài tiệm nên nó là sở hữu của tôi. Ông là ai ? Sao lại đòi tiền tôi?”. Nhưng công ty điện lực hoàn toàn có lý. Dòng điện được phát ra là từ nhà máy phát điện. Nó đi qua các dây dẫn điện và được tiêu thụ. Điện năng phát ra nối tiếp nhau với một tốc độ cực nhanh. Dòng điện cũ qua đi thì dòng điện mới thay thế tức khắc, rồi dòng điện cũ qua đi và cứ như thế, mà chuyển động với tốc độ cực nhanh đến nỗi ta có cảm tưởng là dòng điện không thay đổi. Một ví dụ khác, vào buổi sáng, ta băng qua sông tới bờ bên kia để làm việc nguyên ngày. Sau đó, ta lấy thuyền và chèo về bờ nên này. Ta có cảm tưởng là mình đã di chuyển trên cùng một dòng sông. Làm sao cùng một dòng sông được? Cho dù, ta có ngụp mình xuống sông này, rồi ngẩn đầu lên khỏi mặt nước, sau đó, lại ngụp mình xuống lần thứ hai và ngẩng đầu lên khỏi mặt nước lần nữa, rồi lần thứ ba cũng thế. Làm như thế, ta có cảm tưởng rằng mình đã ngụp xuống một dòng sông. Làm sao cùng một dòng sông được? Dòng nước vẫn chảy liên tục, dòng sông mà ta đã trầm mình xuống lần đầu đã trôi đi rồi. Không còn sót lại, dù chỉ một giọt nước, tất cả đều đã trôi đi mất.

Lần thứ hai, ta nhúng mình xuống dòng nước hoàn toàn khác. Lần thứ ba, lại là một dòng nước hoàn toàn khác nữa. Vào buổi sáng, ta chèo thuyền qua sông. Vào buổi chiều, con sông đã hoàn toàn đổi mới. Tuy nhiên, cảm tưởng của ta vẫn y như cũ cùng một dòng sông, cùng một ngọn đèn. Làm thế nào để ta thoát ra khỏi ảo tưởng ấy? Có phải sự việc nằm trong khả năng các giác quan của ta? Chẳng hạn, ta có hai mắt, có thể nhìn thấy các vật bên ngoài. Nhưng cái thấy này có giới hạn, ngọn lửa của cây đèn phựt sáng rồi mất đi. Nếu nhìn kỹ ngọn đèn thì ta có thể thấy điều đó.

Nhưng còn bóng đèn điện thì sao? Nó sáng và tắt với một tốc độ cực nhanh, nhanh hơn cả khả năng thị giác của mình. Hoặc sự trôi chảy của dòng sông, lúc ta nhúng mình xuống lần thứ hai, thì đã là một dòng nước mới rồi. Lần thứ ba cũng vậy, nếu chú ý kỹ, ai cũng sẽ hiểu được điều này. Nhưng làm sao ta hiểu được rằng người nhúng mình xuống sông lần đầu đã mất đi. Lần nhúng mình thứ hai, lần thứ ba, lại là một người hoàn toàn mới. Làm sao để hiểu được điều này? Ta chưa có khả năng chứng nghiệm được điều đó. Chẳng hạn, một người chưa bao giờ thực tập Vipassana sẽ có cảm tưởng rằng: “Ông Goenka này và Ông Goenka giảng pháp nửa giờ trước đây là cùng một Ông Goenka, và cùng là Ông Goenka của ngày hôm qua, của một năm trước đây hoặc của 10 năm, 50 năm trước, 60 năm trước hay 67 năm trước cùng một Ông Goenka”. Làm sao lại cùng một Ông Goenka được. Mỗi một khoảnh khắc, một Ông Goenka này chết đi và một Ông Goenka khác lại sinh ra. Toàn thể cấu trúc vật chất được tạo thành bởi những hạt nguyên tử cực nhỏ, sinh ra, diệt đi với một tốc độ cực nhanh. Tốc độ này tạo cho ta ảo giác, ảo tưởng và lầm lẫn. Ta không thể hiểu được thực tại dù rằng lý trí của ta chấp nhận thực tại là như vậy, vì các nhà khoa học đã nói như thế.

Bài viết trích từ Pháp Thoại Khoá Thiền Vipassana 10 Ngày do Thiền Sư S.N. Goenka giảng dạy và hướng dẫn.

AUDIOS BÀI GIẢNG KHÓA THIỀN VIPASSANA 10 NGÀY

Aniccā (Vô thường)

Chân lý thứ nhất mà ta bắt đầu chứng nghiệm là chân lý về sự thay đổi.Mỗi một khoảnh khắc đều có sự thay đổi xảy ra. Toàn thể hiện tượng thân và tâm không ngừng thay đổi và điều này phải được hiểu ở mức độ thực nghiệm: “Vạn sự đều thay đổi”. Khi tiếp tục chia cắt, mổ xẻ, phân nhỏ và làm tan rã thì ta thấy rằng không có gì trong toàn thể cấu trúc vật chất hoặc cấu trúc tinh thần, để mình có thể nói rằng: “Đây là cái cốt lõi, chất đặc.

https://www.youtube.com/watch?v=GbtoHzz2-bI&list=PLQac44oRjtcXT7stNy_B5blE0fuMY52s0&index=28

Đây là cái vĩnh viễn, không thay đổi”. Rồi ta tiếp tục tìm hiểu: “Để tôi xem, để tôi chứng nghiệm xem còn cái cốt lõi, rắn chắc nào không”. Kết quả của Bhāvanā mayā Paññā là ở đây. Đây chính là lúc ta cảm nghiệm được Aniccā, là sự vô thường, luôn thay đổi. Ta không chỉ chấp nhận thay đổi ở mức độ lý trí hay vì đức tin mà phải chấp nhận ở mức độ thực tế là luôn luôn có sự thay đổi. Khởi đầu, ta tiếp xúc với một thực tại rất chắc đặc, nặng nề. Cơ thể này rất chắc đặc, được cấu tạo bởi xương, thịt…Những gì ta cảm thấy trên cơ thể đều chắc đặc, căng cứng, chẳng hạn như sức ép, sức nặng, sự tê cứng, sức nóng, đau nhức. Cũng với cách giống như khi quan sát khu vực bên trong mũi, ta sẽ quan sát cảm giác trên toàn cơ thể. Ta sẽ cố gắng quan sát một cách khách quan. Không phải lúc nào ta cũng có thể quan sát khách quan được đâu! Cần phải có thời gian! Nhưng hãy cứ bắt đầu tu tập như thế đã. Đôi lúc, ta có thể quan sát thực tại một cách khách quan và khi đó, ta thấy tâm mình càng lúc càng trở nên bén nhạy hơn. Khi tâm trí bén nhạy hơn, ta sẽ bắt đầu chứng nghiệm được một thực tại càng ngày càng vi tế hơn.

Ta bắt đầu đâm xuyên qua, xuyên sâu vào sự căng cứng, chắc đặc và chứng nghiệm được thực tại vi tế hơn, vi tế hơn, vi tế nhất, cho đến khi ta chứng nghiệm được toàn thể cơ cấu vật chất và tinh thần chỉ là những rung động, sinh và diệt. Một bong bóng sinh ra, diệt đi, làn sóng li ti sinh ra rồi diệt đi, một dòng luân lưu không ngừng trôi chảy liên tục. Đây là lúc ta chứng nghiệm được sự thật về vô thường. Đây không phải chỉ là một trò chơi trí thức, về tình cảm hay về đức tin mà đây là một chứng nghiệm thực sự về sự thật. Những gì ta chứng nghiệm trong khuôn khổ của thân thể là một sự trôi chảy liên tục, luân lưu không ngừng. Mọi giây phút đều thay đổi, thay đổi, thay đổi.

Từ đó sự điên rồ sẽ biến mất. Điên rồ về cái gì? Điên rồ về sự ràng buộc vào cơ cấu thân xác này, điên rồ về sự ràng buộc vào cơ cấu tinh thần này và vào sự kết hợp của cả hai cơ cấu này. Có ý nghĩa gì khi ta phát sinh ham muốn hay ghét bỏ đối với những gì hư ảo? Bằng cách thực tập như vậy, ta học được cách làm sao để quan sát với sự bình tâm, bình tâm, bình tâm. Khuôn mẫu thói quen cố hữu là phản ứng, chính hiện tượng thân tâm này đã phát sinh các cảm giác này, cảm giác nọ, dễ chịu hay khó chịu và từ đó phát sinh ra các phản ứng ham muốn hay ghét bỏ. Ta đánh mất sự cân bằng thăng bằng trọng tâm và trở nên rất dao động.Bây giờ, phần đầu của tuệ giác là Aniccā (vô thường), sẽ càng lúc càng trở nên rõ ràng hơn ở mức độ thực nghiệm.

Bài viết trích từ Pháp Thoại Khoá Thiền Vipassana 10 Ngày do Thiền Sư S.N. Goenka giảng dạy và hướng dẫn.

AUDIOS BÀI GIẢNG KHÓA THIỀN VIPASSANA 10 NGÀY

Dukkha (Khổ đau)

Khi ta phát triển phần này của tuệ giác (Aniccā, mọi vật đều vô thường) thì phần thứ hai sẽ xuất hiện đó là Dukkha (Khổ đau). Lúc bắt đầu thực tập quan sát thực tại trong bản thân, ta gặp phải những thực trạng rất chắc đặc và nặng nề. Ta sẽ có những cảm giác thật đau đớn, như nặng nề, tê cứng, áp lực, căng thẳng… Đây hiển nhiên là khổ, khổ nhiều lắm. Ta chắc chắn không ưa thích gì nó và muốn loại trừ nó nhưng nó vẫn hiện hữu. Tuy nhiên, ta được rèn luyện để quan sát. Dù có khổ và khó chịu đến mấy đi nữa, ta chỉ quan sát mà thôi. Đôi khi, vào ngày thứ 7, thứ 8, thứ 9 hay ngày thứ 10 hoặc sau 2 khóa hoặc 3 khóa, Thiền sinh tiến đến trạng thái mà mọi cảm giác chắc đặc đều tan biến. Lúc đó, chỉ còn lại một sự luân lưu thông suốt của những rung động rất vi tế trên toàn thân.

https://www.youtube.com/watch?v=OdzIJUmlo3Y&list=PLQac44oRjtcXT7stNy_B5blE0fuMY52s0&index=29

Luồng năng lượng thông chảy trong khắp cơ thể và dường như rất khoan khoái, rất dễ chịu: “À! Tuyệt vời! Đây là cực lạc, là đê mê, ngây ngất. Mình tìm kiếm mãi cảm giác này, bây giờ, ta đã đạt được mục đích”. Và ta phát sinh ra nhiều ràng buộc vào cảm giác tuyệt vời ấy: “À! Tôi đã được nó rồi. Bây giờ, tôi đã có được rồi”, tuy ta thông hiểu rằng trạng thái này luôn vô thường, thay đổi. Lúc sáng, ta cảm nghiệm được một luồng luân lưu, thông suốt tuyệt vời trên toàn thân. Nhưng vào buổi chiều, nó có thể thay đổi, ta lại bắt đầu cảm thấy đau đớn, nặng nề, tê cứng. Và ta gặp Vị Thiền sư hay Thiền sư phụ tá và nói: “Ôi! Thật tuyệt vời! Giờ hành Thiền buổi sáng của tôi thật tuyệt vời, nhưng bây giờ, sao lại tệ quá!”. Ta trở nên đau khổ vì đã phát sinh ra ràng buộc vào những điều quá vô thường và việc này trở nên hết sức rõ ràng. Các cảm giác khó chịu là khổ đã đành, ngay cả các cảm giác dễ chịu cũng là khổ, chỉ vì ta có khuynh hướng bám víu vào chúng. Mọi ràng buộc, bám víu đồng nghĩa với khổ. Chắc chắn là khổ đau bởi vì ta bị ràng buộc vào những gì không tồn tại vĩnh viễn. Muôn sự là vô thường, không sớm thì muộn chắc chắn sẽ thay đổi. Đó là Dukkha, là khổ, không chỉ khổ về cơn đau mà còn khổ vì cảm giác dễ chịu trên thân thể. Điều này càng lúc, càng trở nên rõ ràng hơn.

Bài viết trích từ Pháp Thoại Khoá Thiền Vipassana 10 Ngày do Thiền Sư S.N. Goenka giảng dạy và hướng dẫn.

AUDIOS BÀI GIẢNG KHÓA THIỀN VIPASSANA 10 NGÀY

Anattā (Vô ngã)

Phần thứ ba của Pa ̃ ̃a sẽ hiển lộ, trở nên hết sức rõ ràng, đó là Anattā (Vô ngã). Không có cái tôi cũng chẳng có cái của tôi. Thoạt đầu, ta tưởng như là có cái tôi hiện hữu trong tôi, tưởng như cái này là của tôi. Nhưng khi ta tiến xa hơn ở mức độ chứng nghiệm, chứ không phải ở mức độ trí thức thì việc này trở nên rất rõ ràng. Cái tôi là cái gì? Ta thăm dò toàn bộ lĩnh vực vật chất bên trong mình, toàn bộ lĩnh vực tinh thần và sự kết hợp của cả hai thân và tâm. Và ta không thấy gì ngoài những làn sóng li ti, những bọt bong bóng sinh ra, rồi diệt đi. Bây giờ, hãy xem thử bọt bong bóng nào là tôi, là của tôi. Có phải bọt bong bóng này là tôi, là của tôi hay không? Giờ, nó đã biến mất rồi. Còn làn sóng dao động nào là tôi? Nó đã mất đi rồi, vậy là tôi cũng mất đi chăng?

https://www.youtube.com/watch?v=62Bj-3Irrbo&list=PLQac44oRjtcXT7stNy_B5blE0fuMY52s0&index=30

Ồ! Chúng ta phải dùng chữ tôi, của tôi, anh, của anh, … chỉ vì theo lề lối thông thường mà thôi. Thật ra chẳng có cái gì là tôi hay của tôi cả. Chúng ta phải dùng những ngôn từ này, nếu không, chẳng lẽ chúng ta lại nói: “Nhóm bong bóng này đang nói chuyện với nhóm bong bóng kia”. Nói như vậy không được. Chúng ta phải dùng chữ tôi, của tôi, anh, của anh, ông ấy, cô ấy…. Đây là sự thật bề ngoài, nó có vẻ như vậy mà thôi. Nhưng sự thật tối hậu, chân lý đích thực chẳng là gì ngoài những gợn sóng li ti, những rung động, và những bọt bong bóng mà thôi. Không có bản thể đó là Anattā (Vô ngã). Nếu thật sự có một cái tôi hoặc cái của tôi thì cái của tôi đó phải thuộc quyền sở hữu của tôi chứ. Có những gì thuộc quyền sở hữu của tôi? Vào khoảng 40 tuổi, một người khi soi gương thấy vài sợi tóc bạc: “Tóc tôi đã bắt đầu bạc. Ồ! Không! Không thể như thế được”. Thế là anh ta chạy tới tiệm hóa chất mua một chai thuốc nhuộm tóc về dùng: “Tôi còn trẻ, tôi vẫn còn trẻ”. Nhưng người đó định dối gạt người khác và dối gạt chính mình, nhưng làm sao đánh lừa được luật tự nhiên, đánh lừa được Dhamma. Ta đang suy tàn, suy tàn, suy tàn. Ta đang chết dần, chết dần, chết dần. Thân thể đang chết dần, chết mòn trong từng khoảnh khắc.

Nếu ta nắm được quyền kiểm soát và làm chủ được cơ cấu thân xác của chính mình thì ta đã có thể ra lệnh: “Không! Ngươi không thể suy tàn được. Ngươi phải tồn tại y như ý ta muốn”. Nhưng hoàn toàn vô ích, ta bất lực, ta đang suy tàn, lụi tàn, thoái hóa. Vì không hiểu hiện tượng này, hiện tượng thay đổi không ngừng nên con người vẫn cứ thấy vui sướng. Lấy ví dụ, một người vừa tròn 20 tuổi. Trong bữa tiệc ăn mừng sinh nhật được tổ chức thật lớn: “Xin chúc mừng sinh nhật anh, xin chúc mừng sinh nhật anh”. Con người đáng thương đó không hiểu rằng anh ta đang tiến gần hơn đến nghĩa địa 20 năm. Làm sao lại ăn mừng một điều như thế được.

Nói như thế, không có nghĩa là cứ mỗi lần sinh nhật đến, ta lại bắt đầu than khóc: “Lại một năm nữa, ta tiến gần đến cái chết”. Ồ! Không phải vậy! Dhamma không dạy ta than khóc, nhưng hãy hiểu sự thật rằng đây là thực tế: “Chừng này thời gian đã trôi qua, không biết tôi còn bao nhiêu lâu nữa, nhưng dù có bao nhiêu lâu thì tôi phải biết dùng thời giờ còn lại một cách hữu hiệu nhất. Đâu là cách tốt nhất để tôi tận dụng thời gian còn lại”. Hiểu biết như thế là có trí tuệ. Một khi sự hiểu biết về Anattā (Vô ngã) trở nên rõ ràng và khi sự hiểu biết về Aniccā (Vô thường) cũng đã rõ ràng, luôn luôn thay đổi. Rồi khi sự hiểu biết về Dukkha (Khổ) cũng trở nên rõ ràng, thì lúc đó, ta được vững mạnh trong trí tuệ. Từng bước một, ta đang tiến tới đích cuối cùng. Rồi trong cuộc sống hàng ngày, ta nhận ra rằng, trí tuệ tự nó biểu lộ trong cách ta giao thiệp với mọi người, trong những hoàn cảnh khác nhau. Ta hiểu rõ đây chỉ là sự thật hời hợt bề ngoài và do đó, ta phải giao thiệp với mọi người trên bình diện bề ngoài đó. Ta không thể nói rằng: “Cái tường này chỉ là một khối rung động, những gợn sóng li ti. Chân tôi cũng thế. Thế thì tôi đá vào bức tường, chân tôi sẽ xuyên qua nó”. Không phải như thế đâu! Ta sẽ bị gãy chân đấy!

Bởi vậy, ở mức độ bề ngoài sự thật là bức tường rất rắn chắc. Nhưng ở mức độ tột cùng, nó chỉ là sự rung động. Do đó, ta không bị ràng buộc vào nó. Khi đạt đến giai đoạn này, ta sẽ biết quan sát sự vật không phải chỉ trên bình diện chắc đặc của nó. Bề ngoài, có một thực tại tưởng như chắc đặc, nhưng ta sẽ bắt đầu chia cắt, mổ xẻ, phân nhỏ nó ra và nhìn thấy được sự thật tối hậu. Khi một người không có trí tuệ đúng đắn, nhìn thấy thân thể chắc đặc của người phụ nữ, anh ta reo lên: “Tuyệt đẹp! Tuyệt đẹp!”. Hay người phụ nữ nhìn hình dáng chắc đặc của người đàn ông, thì cũng khen: “Ồ! Tuyệt đẹp!”.

Nhưng khi đã tiến bộ trong Dhamma, ta sẽ cố gắng nhận thức rằng: “Đẹp ở đâu? Để xem đẹp ở chỗ nào? Để tôi chia cắt, mổ xẻ, phân nó nó ra, xem cái đẹp ở đâu?”.Ta bắt đầu từ trên đầu: “Đây là tóc. À Đẹp! Tóc vàng, tóc nâu, tóc óng mướt như tơ hay tóc đen, tóc này hay tóc kia”. Một sợi tóc rụng ra, cái đẹp nằm ở đâu? ta chỉ muốn vứt sợi tóc đi cho rồi. Chẳng hạn như câu chuyện của cô gái đáng thương kia. Khi sửa soạn buổi ăn sáng, vài sợi tóc rơi xuống và cô ta mang thức ăn tới mời đấng phu quân. Và ông chồng nhìn thấy:

• Kìa có tóc! Ôi! Sợ tóc dơ bẩn. Ôi! Em làm buổi điểm tâm của anh mất ngon rồi!
• Anh nói sao? Sợ tóc dơ bẩn à? Cả buổi chiều và suốt đêm qua, anh đã hết mực khen: “Nào là mái tóc em mượt quá! Đẹp tuyệt trần!”. Bây giờ, nó rơi vào đồ ăn thì anh ăn đi chứ! Tại sao lại la lối om sòm?

Ôi! Tóc chỉ đẹp khi nó còn ở trên đầu, một khi nó rụng đi, mất ngay cái đẹp. Thế còn phần nào để ta xem xét nữa? Quan sát thêm tí nữa, ta xem đến hàm răng: “À đẹp! Đẹp quá! Cả hàm răng đẹp như ngọc trai, như hai hàng ngọc trai”. Thế rồi, một cái răng rụng ra, một hạt ngọc rớt ra, một hạt ngọc trai quý giá. Thế ta có giữ nó trong tủ sắt hay trong ngân hàng không? Không! Vứt ngay đi! Đó chỉ là miếng xương. Đúng thế, một khi đã rụng, nó chỉ còn là miếng xương. Trong lúc còn đủ toàn bộ thì nó là hạt ngọc rất quý giá. Nếu quan sát thêm thì còn gì nữa? “Ô kìa! Móng tay! Những móng tay tuyệt đẹp và màu sơn móng tay cũng thật là đẹp. Nó thật hợp với màu da hay màu áo, chiếc váy… Thật là đẹp, đẹp tuyệt trần!”. Lại cũng như câu chuyện trên, tội nghiệp cho cô gái, cô cắt móng tay và vài miếng móng này rơi vào đĩa ăn. Phu quân cô trông thấy:

• Trời ơi! Móng tay! Mấy cái móng tay dơ bẩn
• Anh nói sao? Móng tay dơ bẩn à? Móng tay em đẹp quá mà, màu sơn cũng đẹp luôn và thức ăn của anh cũng ngon nữa. Thế bây giờ, bỏ chung vào với nhau thì nó phải đẹp gấp bội ấy chứ! Anh ăn đi!

Đẹp à! Đẹp à! Đẹp ở chỗ nào? Một Thiền sinh đến gặp tôi và than rằng:

• Thầy Làm ơn đừng đề cập đến những chuyện này nữa. Ở bên Âu Tây, Thầy Có biết chúng con quan niệm cái đẹp ra sao không?
• Anh hãy nói cho tôi nghe quan điểm mỹ thuật bên Âu Tây là gì?
• Bên Âu Tây, họ bảo: “Chỉ có 1,5mm lớp vỏ da bên ngoài là đẹp thôi. Làn da thật là bóng bảy và mịn màng, thật là đẹp”.

Thế à! Hãy lấy dao cạo và lóc ra một chút xem có còn đẹp không? Ta sẽ muốn quẳng nó đi cho rồi. Làm sao giữ nó lại cho được. Và hãy xem thử bên trong, còn gì đẹp không? Nếu có cái gì gọi là đẹp đẽ ở trong người thì nó đã đi ra ngoài từ lỗ này hay lỗ kia. Có cái gì đẹp được đưa ra ngoài từ cái lỗ nào không? Thiên nhiên đối xử với chúng ta rất tốt.

Bằng không, nếu đảo ngược những gì ở trong cho ra ngoài, và những gì bên ngoài lộn vào bên trong thì chúng ta sẽ ra sao? Chẳng lẽ, phải chiến đấu với lũ quạ, chim ưng, với bọn kênh kênh hay các chú chó rừng đây, cuộc sống sẽ thật là Kinh khủng! Vậy thì mỹ thuật ở chỗ nào? Nói vậy, không có nghĩa là Dhamma dạy ta ghét bỏ người khác: “Ôi! Em chẳng đẹp chút nào cả, em xấu lắm! Em chỉ là một đống bọt bong bóng. Tôi đây cũng chỉ là một đống bọt bong bóng”. Dhamma không dạy ta oán ghét.

Bài viết trích từ Pháp Thoại Khoá Thiền Vipassana 10 Ngày do Thiền Sư S.N. Goenka giảng dạy và hướng dẫn.

AUDIOS BÀI GIẢNG KHÓA THIỀN VIPASSANA 10 NGÀY

Paññā (Tuệ giác) càng phát triển, tâm càng trong sáng

Khi ta đi càng lúc càng sâu hơn nữa, hiểu biết và phát triển Paññā, phát triển tuệ giác, thì tâm ta sẽ càng lúc càng trở nên trong sáng hơn. Và cái tâm thanh tịnh là cái tâm tràn đầy tình thương, từ bi và sự hỷ lạc cho người vô bờ bến, và một tâm quân bình, cân bằng vô biên. Ta không thể ghét bỏ ai được, mà trái lại chỉ có tình thương, thiện chí, lòng từ ái.

https://www.youtube.com/watch?v=hr06Gg3njJU&list=PLQac44oRjtcXT7stNy_B5blE0fuMY52s0&index=31

Con đường tu tập sẽ dẫn ta tới đó, tới giai đoạn mà ta thoát khỏi mọi khổ đau. Chúng ta thoát ra khỏi mọi tật xấu và sống một cuộc đời thật sự được giải thoát. Một đời sống giác ngộ, một cuộc đời tốt lành, không những cho chúng ta mà cho tất cả mọi người xung quanh. Mỗi cá nhân chúng ta phải cố gắng tu tập để đạt đến đó. Ta đến đây để tu tập là một điều tốt. Trong 3 ngày qua, ta đã chuẩn bị đúng cách. Ngày mai, ta sẽ bước vào lĩnh vực của Paññā (Trí tuệ) và bắt đầu thực hành Thiền Vipassana. Nhưng phải hiểu rằng khi bắt đầu Thiền Viapassana, đừng trông mong ngày khi bắt đầu quan sát thực tại, ta sẽ thấy hàng tỷ những vi tử sinh diệt. Ồ! Không! Không đâu! Ban đầu, ta sẽ bị đủ loại đau nhức, đè nén, nặng nề, nhưng từ từ chúng sẽ mất đi, mất đi và ta sẽ cảm thấy sự luân lưu của dòng năng lượng.

Nhưng đừng mong đợi bất cứ điều gì. Cứ để tự nhiên nó sẽ đến, ta chỉ việc chấp nhận thực tại từ khoảnh khắc này đến khoảnh khắc khác và hãy phó mặc cho thiên nhiên, phó mặc cho Dhamma. Ta chỉ đơn thuần chấp nhận những gì phát sinh trong giây phút này, trong khuôn khổ thân thể. Không được tưởng tượng, không tụng niệm, không quán tưởng, chỉ có thực tại liên quan đến hiện tượng thân và tâm của mình, đúng như thật.

Phương pháp này chắc chắn sẽ giúp đưa ta đến mục tiêu cuối cùng. Hãy tận dụng thời gian, thời gian tuyệt diệu này. Quý vị đã bỏ ra 10 ngày trong đời mình nên phải đạt được thành quả tốt đẹp trong 10 ngày này. Và chắc chắn là Quý vị sẽ đạt được những thành quả tốt đẹp nhất. Hãy tu tập thật cần mẫn, tu tập thật nhiệt thành, kiên nhẫn và bền bỉ.

Hãy thoát khỏi mọi ràng buộc, mọi khổ đau để hưởng được an lạc thật sự, hòa hợp thật sự và hạnh phúc thật sự!

Bài viết trích từ Pháp Thoại Khoá Thiền Vipassana 10 Ngày do Thiền Sư S.N. Goenka giảng dạy và hướng dẫn.

AUDIOS BÀI GIẢNG KHÓA THIỀN VIPASSANA 10 NGÀY