Ngày thứ 5 đã trôi qua, ta còn 5 ngày nữa để tu tập. Nửa khóa học đã trôi qua, thời giờ nào đã qua đi thì không còn nữa. Thời gian còn lại mới là quan trọng, người khôn ngoan luôn luôn biết tận dụng thời gian có trong tay. Năm ngày tới đây rất có giá trị đối với Quý vị. Thoạt tiên, khi đến với một khóa Thiền như thế này, một số Thiền sinh có ít nhiều lầm lẫn. Bởi vì người ta luôn luôn có quan niệm về Thiền, là Thiền phải như thế này, như thế nọ, phải có tụng niệm, hình dung, tưởng tượng, suy ngẫm, suy tưởng… Nhưng ở đây lại không phải như thế. Lúc đầu, chúng ta được yêu cầu phải quan sát hơi thở ra vào, rồi sau đó cảm nhận những cảm giác.

https://www.youtube.com/watch?v=2kjxc9ar8XU&list=PLQac44oRjtcXT7stNy_B5blE0fuMY52s0&index=45

Chúng ta đang làm gì vậy? Điều này có thể gây ra đôi chút nhầm lẫn. Nhưng hết ngày này qua ngày khác, một phần ta được nghe pháp thoại buổi chiều, một phần nhờ các câu hỏi được các Thiền sư phụ tá giảng đáp thỏa đáng. Nhưng phần lớn nhờ vào sự thực tập của chính mình. Ta bắt đầu nhận ra rằng có nhiều điểm hợp lý trong phương pháp Thiền này. Nói như thế, không có nghĩa tất cả mọi sự đều sáng tỏ. Nhưng ít ra vào ngày thứ 5, ta cảm thấy muốn tu tập phương pháp Thiền này một cách công bằng. Dù mọi điều xem ra có vẻ mới lạ, ta chưa bao giờ nghe nói về loại Thiền này.

Nhưng bây giờ, ta quyết định rằng mình sẽ thử phương pháp Thiền này một cách công bằng và tu tập đến nơi, đến chốn. kinh nghiệm cho thấy rằng sau 5 ngày, hầu hết Thiền sinh đều bắt đầu tu tập rất nghiêm chỉnh, tu tập rất nghiêm túc đúng như phương pháp Thiền này đòi hỏi. Ta hiểu đúng đắn những gì mình thực hành và lý do tại sao phải thực hành như thế. Quan sát một vòng từ đỉnh đầu tới đầu ngón chân không phải là một nghi lễ hay nghi thức tôn giáo. Và bây giờ, kể từ tối nay, ta sẽ quan sát cả hai chiều (từ đầu ngón chân lên đến đỉnh đầu và ngược lại). Đây không phải là một thứ nghi lễ hay nghi thức, cũng không phải có ông Phật nào đó ngự trên tầng mây, với một cuốn sổ có tên từng Thiền sinh trong tay: “À, Thiền sinh này đã quan sát được mấy vòng rồi. Ông A bao nhiêu vòng, Cô B bao nhiêu vòng, Bà C bao nhiêu vòng”. Càng nhiều vòng bao nhiêu, cổng Thiên đàng sẽ mở ra càng lớn bấy nhiêu.

Không phải như thế, không thể nào có chuyện như vậy được. Chẳng có ai mở cổng cho ta cả, ta phải tự mở cổng cho chính mình. Ta phải tự mở cửa và cánh cửa sẽ mở ra cho mình. Hãy mở cửa thiên đường nội tâm, cảnh giới phạm thiên nội tâm, chân lý niết bàn nội tâm, mỗi người phải tự mình tu tập.

Mục đích di chuyển sự chú tâm

Mục đích của việc di chuyển sự chú tâm từ đầu đến chân và từ chân lên đầu là để phát triển khả năng ý thức của mình, không những ý thức thực tại ở bề mặt của tâm, nơi ta có liên hệ đến từng giác quan mà còn ý thức thực tại ở mức độ sâu thẳm hơn của tâm. Khi bắt đầu thực tập với cảm giác trên cơ thể, ta bắt đầu đi sâu vào những tầng lớp sâu thẳm hơn trong tâm. Cái gọi là tâm vô thức, thực ra không bao giờ vô thức cả. Nó luôn luôn nhận biết được cảm giác trên cơ thể và nó cứ tiếp tục phản ứng lại những cảm giác này.

Nếu biết cảm giác ấy là dễ chịu, tâm phản ứng lại bằng sự bám víu, ham muốn. Nếu thấy cảm giác khó chịu, tâm phản ứng lại bằng sự ghét bỏ, giận dữ. Phản ứng này đã trở thành khuôn mẫu thói quen ở tầng lớp sâu thẳm nhất của tâm. Tâm vô thức ấy mãi mãi là tù nhân của khuôn mẫu thói quen mù quáng này. Bất cứ những gì ta nhận thức được ở bề mặt của tâm đều không ảnh hưởng gì đến tầng lớp sâu thẳm nhất của tâm cả. Ở mức độ lý trí, ta hiểu rằng: “Tôi không nên tạo ra điều bất thiện, bởi vì mỗi điều bất thiện đi ngược lại sự an lạc, hòa hợp của riêng tôi, chẳng tốt lành gì cả”. Nhưng sự hiểu biết bằng lý trí này chẳng ảnh hưởng gì đến tầng lớp sâu thẳm nhất của tâm. Có một sự ngăn cách rất lớn giữa hai tầng lớp này. Giờ đây, phương pháp Thiền này giúp ta phá bỏ được sự ngăn cách ấy. Bất cứ cảm giác nào do tầng lớp sâu thẳm nhất cảm nhận được, cảm giác dễ chịu, cảm giác khó chịu. Cảm giác ấy bây giờ được toàn thể tâm ta cảm nhận. Toàn bộ tâm thức của ta bây giờ đã choàng tỉnh, thức dậy trước thực tại của cảm giác trên cơ thể. Bất cứ những gì bề mặt của tâm nhận ra rằng: “Không nên phản ứng bằng sự tiêu cực”, thì bây giờ cũng được tầng lớp sâu thẳm hơn nhận ra. Sự ngăn cách ấy đang bị phá vỡ.

Ở Ấn Độ, 25 thế kỷ trước đã có vô số phương pháp Thiền và có người đã thành Phật. Trước khi thành Phật, Ngài đã thử hầu hết các phương pháp Thiền này. Phương pháp Thiền nào cũng có phẩm chất tốt riêng, đem lại lợi ích. Nhưng Đức Phật thấy rằng ở tầng lớp sâu thẳm nhất của tâm, ta không thể nào tác động đến các cội rễ của sự bất tịnh này. Bứng nhổ chúng đi là chuyện rất khó, Ngài gọi đây là những bất tịnh (phiền não) ngủ ngầm. Chúng như những núi lửa đang ngủ yên.

Khi gốc rễ của khổ não vẫn có đó, chúng tiếp tục tăng trưởng. Vì thế, núi lửa có thể nổ tung bất cứ lúc nào và ta sẽ bị nó chế ngự, áp đảo, ta không thể được giải thoát. Đức Phật nhận thấy rằng trừ khi nhổ được tân gốc rễ các bất tịnh này, nếu không, Ngài không thể tự nhận mình là Bậc Giải Thoát. Ngài đã khám phá được rằng ta cần phải thực tập với cảm giác trên cơ thể. Ta đã bắt đầu bằng hơi thở ra vào vì hơi thở từ từ đưa ta tới sự ý thức về cảm giác của thân. Cảm giác trên thân vô cùng quan trọng. Khi ta tiến xa hơn trên con đường giải thoát, thì sẽ dần dần hiểu rõ hơn lý do tại sao cảm giác trên thân vô cùng quan trọng.

Ta đang huấn luyện cho tầng lớp sâu thẳm của tâm không phản ứng mù quáng nữa. Sự thật là nó không phản ứng với đối tượng bên ngoài. Tầng lớp sâu thẳm hơn của tâm không phản ứng với những điều mình nghe hay mình thấy, những gì mình đã ngửi, đã nếm hay xúc chạm đến làn da hay những ý nghĩ của mình. Thật ra, tầng lớp sâu thẳm nhất của tâm không ngừng tiếp xúc với cảm giác trên khắp cơ thể. Tất cả những đối tượng bên ngoài, khi tiếp xúc với các giác quan đều tạo nên cảm giác. Bởi vì một phần của tâm đánh giá tốt, xấu nên loại cảm giác tương ứng với giá trị ấy bắt đầu nảy sinh trong người. Tầng lớp sâu thẳm nhất của tâm chỉ cảm nhận được cảm giác của thân và cứ tiếp tục phản ứng lại chúng suốt ngày, suốt đêm.

Bài viết trích từ Pháp Thoại Khoá Thiền Vipassana 10 Ngày do Thiền Sư S.N. Goenka giảng dạy và hướng dẫn.

AUDIOS BÀI GIẢNG KHÓA THIỀN VIPASSANA 10 NGÀY

Hãy quan sát khổ đau, đừng phản ứng lại nó!

Làm sao chúng ta có thể thay đổi được thói quen phản ứng này. Chúng ta tu tập là để nhắm đến mục đích là thay đổi thói quen phản ứng mù quáng tại tầng lớp gốc rễ này của tâm. Sống ở đời này, tất nhiên phải có khổ đau, điều này không ai chối cãi được. Nhưng làm sao thoát khỏi khổ đau, làm sao để giải thoát khỏi tất cả những phiền não. Cuộc đời này đầy tràn khổ đau. Mặc dù lý do có thể khác nhau nhưng sự thật là ai ai cũng khổ. Điều quan trọng đầu tiên là chấp nhận sự thật này: “Có khổ đau và khổ đau ở khắp mọi nơi”. Hơn nữa, nên tránh việc chỉ chấp nhận điều này ở mức độ lý trí, mà ta phải học cách quan sát khổ đau, đúng như là khổ đau.

https://www.youtube.com/watch?v=YgTP6BYe5OA&list=PLQac44oRjtcXT7stNy_B5blE0fuMY52s0&index=46

Khi ta học cách quan sát khổ đau một cách khách quan thì sự thật này trở thành sự thật thánh thiện. Sự thật thánh thiện thứ nhất, tức là bất cứ ai bắt đầu quan sát khổ đau đúng như bản chất của khổ đau, một cách khách quan, không phản ứng lại khổ đau ấy. Không sớm thì muộn, người ấy sẽ trở thành một con người thánh thiện, một Thánh nhân, một người giải thoát, một Bậc Giác Ngộ. Đây là bước thứ nhất, chấp nhận sự thật của khổ đau và bắt đầu quan sát nó. Quan sát nhưng không phản ứng, chỉ quan sát thôi. Đây là điều ta đã bắt đầu thực tập, hãy chấp nhận cái đau khổ khi ngồi Thiền một giờ. Bằng cách nào đó, ta chịu đựng được nửa giờ và sau đó, cái đau khổ thật sự bắt đầu hành hạ ta: “Ồ! Đau dữ dội, đau dữ dội”. Rồi bằng cách nào đó, ta chịu đựng được thêm 15 phút nữa và rồi cả một cực hình bắt đầu, thống khổ biết bao. Có người đến nói với tôi: “Ngài Goenka! Toàn thể phương pháp này hay lắm. Phương pháp Thiền rất tốt, tôi thích nó lắm và những bài giảng buổi tối tuyệt vời làm sao. Tôi thích các bài giảng ấy lắm. Nhưng hãy bỏ giờ ngồi Thiền này đi, tôi thấy nó điên rồ lắm. Xin Ngài bỏ nó đi! Tất cả những thứ còn lại tuyệt diệu vô cùng”.

Tôi cũng muốn bỏ nó đi lắm chứ. Nhưng làm như thế chẳng có ích lợi gì cả. Ta phải đối diện và đương đầu với nó. Sau 45 phút, khi cái đau trở thành cực hình: “Một phút lâu như một giờ, một giờ đã qua rồi, mà bây giờ một phút lại lâu như một giờ. Ủa! Bây giờ, hình như đã hết một giờ rồi mà. Tiếc thay! Ta lại không thể mở mắt ra để nhìn đồng hồ. Tội nghiệp quá! Chắc chắn là đã quá một giờ rồi. Chắc Vị Thiền sư Phụ Tá đã quên không ra hiệu lệnh”. Bất bất ngờ, ta nghe lời tụng này: “Aniccā vata Saṅkhāra”. “Chà, tuyệt diệu làm sao! Nghe êm ái quá. Lời tụng này nghe sao mà thích thế, tuyệt diệu thế”.

Nhưng phải ngồi thêm 5 phút nữa, ta không thể duỗi tay ra, mở mắt ra, duỗi chân ra. Bây giờ, năm phút không thành vấn đề nữa: “Giờ vui sướng rồi. À! Ta sẽ sớm thoát khỏi ràng buộc này”. Lúc này mới thắm thía sự khổ đau của ràng buộc và hạnh phúc của sự giải thoát. Thế là ta đã chứng nghiệm được cả hai. Toàn thể con đường giải thoát này là làm thế nào để thoát khỏi khổ đau, thoát khỏi sự ràng buộc của khổ đau. Trong cuộc sống, nhiều khi ta bị đặt trong trường hợp phải đương đầu với khổ đau mà không làm gì được. Làm sao để đương đầu với nó đây? Nó có thể thuộc về thể xác hay tinh thần. Bây giờ, ta đang học cách đương đầu đấy. Không những thế, ta còn đang luyện cho tâm mình giữ được sự quân bình. Khi mọi sự rất thoải mái, dễ chịu, không có gì đau đớn thì ta nói: “Tôi hiện giờ rất bình tâm. Xem kìa! Tôi có phản ứng gì đâu”. Nhưng khi cơn đau thật sự bắt đầu thì cho dù ta giữ được sự bình tâm đi nữa, thì cũng chỉ được một vài khoảnh khắc. Suốt thời gian sau đó, ta lại phản ứng, nhưng những khoảnh khắc này mạnh mẽ, vững chắc lắm. Sự bình tâm này vững chắc lắm, nó bắt đầu cắt đứt cội rễ khó khăn của ta. Cho dù ta chỉ có được vài khoảnh khắc trong suốt một giờ đó. Những khoảnh khắc này sẽ trở thành vài giây, rồi sẽ trở thành vài phút.

Bài viết trích từ Pháp Thoại Khoá Thiền Vipassana 10 Ngày do Thiền Sư S.N. Goenka giảng dạy và hướng dẫn.

AUDIOS BÀI GIẢNG KHÓA THIỀN VIPASSANA 10 NGÀY

Khi bị đau dữ dội, ta nên làm gì?

Có khi Thiền sinh đến gặp tôi và nói: “Thưa Ngài, bây giờ, tôi lại thấy bắt đầu thưởng thức được cái đau của tôi”. Phải, Quý vị bắt đầu thưởng thức được cái đau của mình. Bởi vì, ta đã thôi, không phản ứng lại cái đau nữa. Cái đau vốn là cái đau thể xác và ta đã gia tăng nó bằng cách biến nó thành cái đau tinh thần. Nếu phần khổ đau tinh thần mất đi và chỉ còn cái đau thể xác thì ta chỉ việc quan sát nó, nó chỉ còn một nửa. Rồi nó chỉ còn 1/4, rồi nó sẽ bớt dần, ta bắt đầu thoát khỏi nó. Ta phải học được cách làm sao để quan sát cái đau của mình. Bây giờ, cái đau mãnh liệt đến nỗi nó bắt đầu khống chế ta.

https://www.youtube.com/watch?v=IS7WOzK4cuA&list=PLQac44oRjtcXT7stNy_B5blE0fuMY52s0&index=47

Sự khống chế này đã thành khuôn mẫu thói quen của tâm. Khi chú tâm đến một khu vực nào đó, ta quan sát. Ví dụ, khi có cái đau dữ dội ở một chỗ nào đó, ta xem xét nó như một Bác sĩ xem và khám nghiệm. Vị Bác sĩ ấy không bị đau, ông ta chỉ khám nghiệm: “Cái đau mãnh liệt hơn ở chỗ này, chỗ nào đau ít hơn?” Ta cũng khám nghiệm như thế. Đừng tự đồng hóa mình với cái đau. Đau là đau, có đau thì đã sao nào? Bây giờ ta quan sát nó: “Hãy để tôi tìm xem tâm điểm của cái đau nằm ở đâu, ảnh hưởng của cái đau lan ra tới đâu. Ồ! Ở đây bị ảnh hưởng nhiều hơn, đau nhiều hơn. Ở đây ít đau hơn, ở đây không đau gì cả”. Cứ thế, ta chia cắt khu vực ra, mổ xẻ khu vực ra từng phần nhỏ. Vòng tới, ta lại quan sát nữa và thấy rằng cùng với cái đau có cái gì khác, có thể là áp lực. Hãy bắt đầu chia cắt, mổ xẻ khu vực bị áp lực ra từng phần nhỏ: “Đây là trung tâm của áp lực, có nhiều áp lực ở đây hơn. Chỗ kia ít áp lực hơn. Bây giờ, áp lực không còn nữa”. Cứ thế, ta chia cắt khu vực ra. Ta có thể đạt đến giai đoạn mà ta thấy rằng cùng với cái đau còn có cái gì khác như sức nóng hay mạch tim đập, hoặc có luồng rung động ngầm chạy khắp cơ thể. Một khi đạt tới giai đoạn ấy, cái đau không còn là cái đau đối với ta nữa. Cái đau không còn khống chế ta được nữa. Chớ mong đợi điều này đến với mình vào sáng mai, cần phải có thời gian. Nhưng hãy học cách quan sát.

Nguyên nhân khổ đau thật sự nằm ở bên trong

Trong phần lớn thời gian, ta sẽ phản ứng vì khuôn mẫu thói quen cũ. Nhưng ta sẽ có vài khoảnh khắc không phản ứng. Trong những khoảnh khắc không phản ứng này, khổ đau trở thành sự thật thánh thiện thứ nhất (Khổ đế), ta đang quan sát khổ đau một cách khách quan. Khi ta học cách quan sát khổ đau một cách khách quan, ta đi sâu dần vào mức độ thực nghiệm và đi sâu dần vào sự thật thánh thiện thứ hai (Tập đế – Nguyên nhân sâu xa của khổ đau). Ở bề mặt, ai cũng nói: “Tôi khổ vì nguyên nhân bên ngoài. Người nào đó đã nói điều tôi không thích, đã làm điều tôi không thích hay điều tôi ao ước không xảy ra trong đời tôi, tôi trở nên khổ sở “.

Tất cả là những nguyên nhân bên ngoài. Đúng vậy, nhưng chỉ đúng ở bề ngoài, ở bề mặt. Không có sự hiểu biết về nguyên nhân bên trong. Người ta tiếp tục dùng hết sức mình, hết năng lực để sửa đổi nguyên nhân ở bên ngoài. Điều này không thể được, ta không thể thay đổi người khác được. Ta có thể cố thay đổi người khác, cho dù người ấy có thay đổi đi nữa, nhưng không có gì bảo đảm là không còn người nào khác xuất hiện và có hành vi chống đối mình. Điều đó tiếp tục xảy ra và lặp đi lặp lại nhiều lần. Trong suốt cuộc đời, điều mong ước có thể xảy ra, điều không muốn có thể xảy ra.

Nhưng điều không muốn lại xảy ra nhiều hơn, ta phải đối diện với tất cả các trường hợp đó. Ta phải đi sâu hơn để tìm hiểu nguyên nhân thật sự của khổ đau. Khổ đau không nằm bên ngoài, chỉ có các đối tượng của các giác quan nằm bên ngoài. Khổ đau bắt đầu ở bên trong. Khi khổ đau bắt đầu bên trong, chắc chắn phải có nguyên nhân bên trong nào đó làm người ta đau khổ. Khi đi sâu hơn, ta bắt đầu hiểu điều này, không phải chỉ nhờ những bài giảng buổi tối này, không phải vì đã đọc Kinh điển hay sách vở nào đó hay vì chúng ta dùng lý trí để suy luận thực tại. Tuyệt đối không phải, với kinh nghiệm của chính mình, chúng ta nhận ra rằng: “Đây là nguyên nhân sâu xa nỗi đau khổ của tôi”, và ta quan sát nguồn gốc sâu xa ấy.

Bài viết trích từ Pháp Thoại Khoá Thiền Vipassana 10 Ngày do Thiền Sư S.N. Goenka giảng dạy và hướng dẫn.

AUDIOS BÀI GIẢNG KHÓA THIỀN VIPASSANA 10 NGÀY

Bốn sự thật thánh thiện (Khổ đế – Tập đế – Diệt đế và Đạo đế)

Sư thật thánh thiện thứ hai là nguyên nhân thật sự của khổ. Khi hai sự thực này (Khổ và nguyên nhân khổ đau) được thực chứng, công việc giải thoát trở nên dễ dàng. Ví dụ, khi có người bệnh gặp Bác sĩ. Nhiệm vụ đầu tiên của Bác sĩ là tìm hiểu căn bệnh. Người Bác sĩ không xác định được bệnh thì không thể chữa cho bệnh nhân. Cũng thế, điều quan trọng đầu tiên là căn bệnh ấy là gì và điều quan trọng thứ hai là nguyên nhân sâu xa của chứng bệnh này là gì. Không phải chỉ ở triệu chứng, nếu Vị Thầy Thuốc chỉ đối phó với triệu chứng bên ngoài không thôi.

https://www.youtube.com/watch?v=yF20fm6utBI&list=PLQac44oRjtcXT7stNy_B5blE0fuMY52s0&index=48

Người Thầy Thuốc này không bao giờ chữa hết bệnh, ta phải đi sâu vào tận bên trong. Nếu tìm ra được nguyên nhân thật sự của chứng bệnh thì công việc điều trị trở nên dễ dàng. Ta tìm ra cách diệt trừ nguyên nhân, một khi nguyên nhân bị diệt trừ thì căn bệnh bị tiêu diệt. Cũng vậy, nhờ vào phương pháp Thiền này, ta quan sát nguyên nhân thực sự của khổ đau. Và nhờ vào kỹ thuật này, ta học cách làm sao tiêu diệt được nguyên nhân thực sự. Khi nguyên nhân thực sự bị tiêu diệt thì sự thật thánh thiện thứ ba khởi lên (Chân lý về sự thoát khổ). Bây giờ, không còn đau khổ nữa. Rồi những gì biểu hiện là toàn thể tiến trình mình đã làm thế nào để thâm nhập, bứng nhổ cội rễ, nguồn gốc của khổ đau và đã diệt bỏ khổ đau ấy ra sao. Đó là sự thật thánh thiện thứ tư (Phương pháp diệt trừ khổ đau). Ta không thể hiểu được bốn sự thật thánh thiện này chỉ bằng lý trí.

Dĩ nhiên, người ta phải hiểu các sự thật ấy ở mức độ lý trí. Nhưng tất cả các sự thật này phải được thực chứng ở mức độ thực nghiệm. Rồi chỉ nhờ đó, phương pháp Thiền này mới giúp ích cho chúng ta. Và đây là điều ta đang làm và đi sâu hơn nữa. Bây giờ, ta mới chỉ là bước khởi đầu, có cái đau, có nỗi khổ: “Ồ! Có đau vì tôi đã ngồi lâu như vậy”. Từ từ, ta sẽ hiểu rằng khi có đau, ta đã biến cái đau thể xác này thành cái đau tinh thần. Nếu ta học cách làm sao để quan sát cái đau ấy, cái đau sẽ giảm bớt. Khi ta tiếp tục quan sát, ta bắt đầu thoát khỏi cái đau ấy.

Bài viết trích từ Pháp Thoại Khoá Thiền Vipassana 10 Ngày do Thiền Sư S.N. Goenka giảng dạy và hướng dẫn.

AUDIOS BÀI GIẢNG KHÓA THIỀN VIPASSANA 10 NGÀY

Chân lý về sự Khổ (Khổ đế)

Chuyện gì đang xảy ra? Tại sao có nhiều khổ đau xung quanh ta như thế? Khổ đau vì ham muốn, càng lúc càng trở nên rõ ràng hơn. Ham muốn, ta muốn điều gì xảy ra theo ước muốn của mình nhưng điều đó không xảy ra. Ta muốn trừ bỏ những thứ mình không thích, điều đó cũng không xảy ra. Ham muốn, ta phát sinh quá nhiều ràng buộc vào thói quen ham muốn. Sự kiện này ngày càng trở nên rõ ràng hơn khi ta đi sâu hơn nữa. Thứ định luật vận hành bên trong, cũng vận hành ở bên ngoài. Cùng một thứ định luật, nó không khác đi, có khổ đau và điều này trở nên rõ ràng hơn.

https://www.youtube.com/watch?v=85jTJWcw254&list=PLQac44oRjtcXT7stNy_B5blE0fuMY52s0&index=49

Sinh là khổ đau

Hãy nhìn xem, cuộc sống bắt đầu bằng khổ đau. Chúng ta đi vào vùng khổ đau từ khi mở mắt chào đời. Chúng ta có mong ước nào đó, chẳng bao lâu mong ước ấy biến thành ham muốn, bám víu và chúng ta trở nên rất vọng động. Một đứa trẻ khóc: “Tôi muốn sữa, tôi muốn nước uống”. Nó khóc, chỉ biết khóc vì khóc là cách duy nhất đứa trẻ biết làm.

Từ đó trở đi, người ta lớn lên, điều không mong muốn này xảy ra, điều không mong muốn kia xảy ra. Ước muốn này không đạt được, ước muốn kia không đạt được. Ngõ vào đời là Dukkha (Khổ đau). Theo ngôn ngữ thời ấy, người ta nói rằng: “Sự mở mắt chào đời, khởi thủy của đời sống là bước vào lĩnh vực của khổ đau”.

Bệnh là khổ đau

Khi lớn lên, người ta không mắc bệnh này thì mắc bệnh khác. Khi mắc phải một thứ bệnh, người ta rất khổ: “Bệnh này tệ hại lắm, tôi có thể chịu được bất cứ thứ bệnh nào khác nhưng không chịu được bệnh này”. Vì chúng ta không có bệnh nào khác đâu. Có bệnh nào là sướng đâu, mỗi một thứ bệnh là một khổ đau. Người ta cứ bị hết bệnh này tới bệnh kia, lớn lên, suy yếu dần và già đi.

Già, chết là khổ đau

Tuổi già là một nỗi khổ lớn. Người đàn ông hay đàn bà trăm tuổi đang bị khổ sở, suy nhược vì bệnh này hay bệnh kia vì tuổi già. Họ cầu nguyện Thượng Đế toàn năng: “Ôi! Thượng Đế toàn năng, xin cho chúng con được chết để chúng con được thoát khỏi đau khổ này. Cái chết, Ngài có không hiếm hoi gì. Xin cho chúng con được chết”. Họ cầu nguyện và cầu nguyện. Ngày hôm sau, Bác sĩ đến khám nghiệm cho họ: “Này Bà Cụ, bây giờ, tuổi đời của Cụ đã hết. Có thể ngày mai, Cụ phải từ bỏ tuổi đời này. Này Ông Cụ, ngày mai, Cụ phải từ bỏ tuổi đời này”.

Cả Bà Cụ lẫn Ông Cụ đều khóc: “Ồ! Không! Không! Bác sĩ, tôi đã cầu nguyện sai, tôi không muốn chết. Tôi phải gặp con trai tôi, con gái tôi, cháu trai tôi, choắt trai tôi… Tôi phải làm việc này, tôi phải làm việc kia. Bằng cách này hay cách kia, hãy cứu tôi, tôi không muốn chết”. Cái chết là một nỗi khổ lớn lao.

Ước muốn mà không được, những điều ưa thích lại xa lìa hay những điều trái ý cứ xảy ra là những khổ đau

Còn gì nữa, có một Vị này, Ngài không dùng trò chơi trí thức. Ngài ngồi dưới gốc cây và đang thực chứng nội tâm: “Tại sao khổ? Cái gì là nguyên nhân của khổ?”. Đi sâu hơn, sâu hơn nữa, sự thật trở nên rõ ràng: “Ồ bất cứ cái gì chúng ta mong muốn, nếu mong muốn đó không được thỏa mãn, chúng ta trở nên đau khổ”.

Ví dụ, ta đang ngồi Thiền và mong muốn cơn đau hết đi. Cơn đau không hết đi, ta trở nên rất khổ. Ta muốn rất nhiều cảm giác thoải mái, ngất ngây, tuyệt vời. Các cảm giác ấy không đến và ta trở nên khổ. Bất cứ cái gì mong mỏi mà không đạt được, ta trở nên khổ. Những người hay những hoàn cảnh mình không ưa thích, những điều trái ý mà ta cứ phải bị trói buộc vào. Những điều mong mỏi và những người mình ưa thích hay những hoàn cảnh vừa ý, mình lại phải chia lìa, xa rời. Đấy là nỗi khổ thật lớn lao.

Bài viết trích từ Pháp Thoại Khoá Thiền Vipassana 10 Ngày do Thiền Sư S.N. Goenka giảng dạy và hướng dẫn.

AUDIOS BÀI GIẢNG KHÓA THIỀN VIPASSANA 10 NGÀY

Nguyên nhân sâu xa của sự khổ đau (Tập đế)

Ngài đã thấu hiểu những điều này sâu tận bên trong, rồi Ngài đi sâu hơn, sâu hơn nữa, tới một giai đoạn vấn đề trở nên rất rõ ràng. Tóm lại, ở mức độ thâm sâu, khổ đau ấy là do sự ràng buộc vào năm tập hợp (Ngũ uẩn) sau: Đầu tiên là Sắc, một tập hợp thân xác bao gồm các vi tử li ti (Kalāpa). Còn bốn tập hợp kia thuộc về tâm, đó là phần hay biết của tâm (Thức), phần nhận định của tâm (Tưởng), phần cảm nhận của tâm (Thọ) và phần phản ứng của tâm (Hành).

https://www.youtube.com/watch?v=L5GqU9DLPKg&list=PLQac44oRjtcXT7stNy_B5blE0fuMY52s0&index=50

Cả 5 tập hợp đó hợp lại tạo thành cá thể này. Cái “Tôi” này và nhiều ràng buộc ghê gớm vào cái “Tôi” ấy. Tất cả của 5 tập hợp này là kết quả của sự ràng buộc, bám víu (Tham ái). Ta tiếp tục ràng buộc vào 5 tập hợp này và cứ thế mà chìm đắm và lăn lộn trong khổ đau. Sự thể dần dần trở nên rõ ràng hơn.

Càng dính mắc vào cái “Tôi”, càng khổ đau

Có 4 sự ràng buộc căn bản. Một sự ràng buộc đến cái “Tôi” này. Cái “Tôi” tưởng tượng mà không biết cái “Tôi” này là gì. Những vi tử li ti này có phải là Tôi? Nhưng người ta vẫn còn gọi nhóm vi tử này là Tôi, Tôi, Tôi. Còn bốn tập hợp này: Phần hay biết của tâm làm nhiệm vụ rồi diệt đi, nó hay biết rồi diệt đi, có phải là Tôi chăng? Phần nhận định của tâm làm nhiệm vụ rồi diệt đi, có phải đây là Tôi? Phần cảm nhận của tâm, cảm nhận rồi diệt đi, có phải là Tôi chăng? Phần phản ứng của tâm, phản ứng lại rồi diệt đi, có phải đấy là Tôi chăng? Hay cả 5 hợp lại, có phải đấy là Tôi chăng? Nhưng cái “Tôi” này vô cùng quan trọng, luôn luôn được viết bằng chữ “T”.

Nếu bất cứ ai nói một lời động đến cái “Tôi” này, người ta cảm thấy rất bực bội mà không hiểu cái “Tôi” này là gì. Một cái “Tôi” tưởng tượng, một cái “Tôi” được sáng tạo ra, nhưng có rất nhiều ràng buộc đến cái “Tôi” ấy. Có ai làm gì ràng buộc đến cái tôi này, người ta cảm thấy phát nóng lên, rất dao động và khổ sở vô cùng: “Tôi”, “Tôi”, “Tôi”. Nhiều ràng buộc ghê gớm đến cái “Tôi” này. Nó chẳng mang lại điều gì ngoài đau khổ.

Càng dính mắc vào cái “của Tôi”, càng khổ đau

Rồi phạm vi khu vực cái “Tôi” này lan rộng, cái mài chúng ta là gọi là “của Tôi” đi vào khu vực này. Rồi ta bị ràng buộc vào cái “của Tôi” này, bị ràng buộc hết sức ghê gớm vào cái “của Tôi” này: “Ô! Cái đồng hồ đeo tay của tôi, cái đồng hồ tuyệt vời của tôi. Cái đồng hồ rất giá trị do một Thiền sinh mang từ nước ngoài đến biếu tôi. Cái đồng hồ tuyệt diệu và rất giá trị”.

Một hôm, vì tôi vô ý, nó rơi xuống và bị vỡ. Tôi bắt đầu than khóc: “Ô! Chiếc đồng hồ giá trị này, bây giờ bị bể rồi. Tôi không tìm ra được phụ tùng trong nước để sửa nó. Làm sao tôi sửa được nó đây?” và than khóc, than khóc, than khóc. Cũng cùng một kiểu đồng hồ ấy, nó cùng trị giá, trên cổ tay một người bạn rơi xuống và bị vỡ. Tôi không khóc, tôi không hề khóc lóc gì cả. Mặt khác, tôi bắt đầu lên lớp, dạy đời: “Bạn à! Bạn nên cẩn thận mới phải, trong nước không có loại đồng hồ này, bạn không thể kiếm loại phụ tùng này để sửa nó”.

Tôi không khóc, tại sao? Cũng cùng chiếc đồng hồ, cùng kiểu và giá trị như nhau, nhưng tôi không khóc. Không ai khóc cho sự bể vỡ của cái đồng hồ giá trị cả, chẳng có ai khóc cả. Mà người ta chỉ khóc cho sự bể vỡ cái đồng hồ “của Tôi”: “Đồng hồ của tôi bị vỡ, đồng hồ của tôi bị vỡ”. Cái “của Tôi” này, một sự ràng buộc ghê gớm đến cái “của Tôi”. Cho dù cái “của Tôi” này đáng giá vài đô la hay trị giá hàng triệu đô, chẳng có ảnh hưởng đáng kể gì cả.

Tuy nhiên, ràng buộc nhiều bao nhiêu, chắc chắn khổ đau sẽ nhiều bấy nhiêu. Ràng buộc càng sâu, khổ đau càng sâu. Ràng buộc càng mạnh, khổ đau càng nhiều. Đây là quy luật tự nhiên, chúng ta càng hành Thiền, quy luật này càng trở nên rõ ràng hơn. Ràng buộc, bám víu chắc chắn mang lại khổ đau, không gì khác ngoài khổ đau.

Một chuyện xảy ra, hồi tôi từ Miến Điện về Ấn Độ khoảng 2, 3 năm trước. Dạo ấy, không có trung tâm Thiền nào cả. Do đó, những người mong muốn phương pháp Thiền này được truyền bá đến cho những người khổ đau. Khóa Thiền thường được tổ chức ở những nơi như giáo đường Hồi giáo, ngôi đền, nhà thờ, trường học…. Có một khóa được tổ chức ở một làng xa xôi, tại một trung tâm hành hương của những người theo đạo Jake, ngôi đền đạo Jake. Họ hân hoan lắm, có một hay 2 người từ làng đó đến tham dự. Còn hầu hết, các Thiền sinh đến từ các làng lân cận. Có một bà rất già và nghèo đến học. Có người biếu bà vé xe lửa để bà tham dự khóa Thiền. Trong 5 ngày đầu, bà rất vui vẻ và có tiến bộ.

Bất ngờ, vào ngày thứ 6, bà biết rằng vào lúc sáng sớm có buổi tụng Kinh, lời cầu an và chúc lành…trong chánh điện. Bà ấy hỏi: “Tôi có thể đến đó tham dự được không? Trong chương trình không nói gì cả”. Ban quản trị nói: “Được, bà có thể đến nhưng bà phải ngồi Thiền ở đó”. Sau đó, bà ta đến và Thiền. Cuối buổi tụng Kinh, bà ta rất vui vẻ và tươi cười. Khi về nhà nghỉ, tới phòng ngủ của bà, bà bật khóc lớn thành tiếng. Nhiều người chạy đến: “Chuyện gì đã xảy ra? Có con bò cạp nào chích, có con rắn nào cắn bà ta không? Bà già này gặp chuyện gì rồi?”. Bà ta không trả lời và cứ tiếp tục khóc, khóc, khóc nức nở. Sau một lúc, bà nói:

“Tôi có mang theo cái túi vải đến đây. Trong túi có 20 đồng Rubee (Theo giá trị lúc bấy giờ 20 Rubee chưa đến một đô la Mỹ), 20 Rubee tiền một đời tiết kiệm trong cái túi này. Cách đây 60 năm, khi lập gia đình, tôi có một cái vòng nữ trang bằng bạc làm của hồi môn. Nữ trang ấy cũng nằm trong túi đó. Khi đến đây học, có người cho tôi viên kẹo và nó cũng trong túi đó. Mỗi lần tôi Thiền, tôi để cái túi dưới chân. Khi tôi ngủ, tôi để nó dưới gối. Sáng nay, trước khi tới chánh điện, tôi đã để nó trong phòng tôi. Ai đó đã lấy mất rồi. Ôi! Tôi bị ăn trộm rồi. Tất cả của cải để dành được đã bị mất trộm hết rồi”.

Bà ta tiếp tục khóc. Người ta nói 20 đồng Rubee tiền mặt và món nữ trang nhiều lắm cũng trị giá 20 Rubee, cứ cho là 40 hay 50 Rubee: “Bà cụ ơi! Đừng khóc nữa, chúng tôi sẽ biếu bà 50 Rubee. Bà cứ tiếp tục hành Thiền đi, sự hành Thiền của bà đang tiến triển tốt lắm”. Bà ta tiếp tục khóc, người ta nghĩ nên góp tiền đưa cho bà và cho rằng tiếng khóc sẽ ngưng. Họ bắt đầu góp tiền, thay vì 50 Rubee, họ thu được 100 Rubee và rất vui vẻ: “Bây giờ, bà già này sẽ hết khóc”. Họ đem biếu bà số tiền ấy, nhưng bà ta ném tiền đi: “Tôi sẽ làm gì với số tiền này? Cái vòng nữ trang bằng bạc là của hồi môn. Tôi lấy lại nó ở đâu bây giờ? Giờ nó đã mất rồi”.

Người ta tiếp tục tìm nhưng không thấy món nữ trang này. Rồi chiều tối hôm ấy, có người thấy con khỉ ở lùm cây lấy kẹo trong túi ra ăn. Người ta đuổi theo con khỉ, lấy lại cái túi và đem trả lại nữ trang cho bà. Lúc đó, bà ta mới hết khóc. Ham muốn, cho dù món đồ trị giá 20 Rubee hay đáng giá 20 triệu Rubee đi nữa, cũng chẳng có khác biệt gì. Ràng buộc nhiều bao nhiêu, ham muốn nhiều bao nhiêu, chắc chắn khổ đau càng nhiều bấy nhiêu.

Dù không dù từ “Tôi”, “của Tôi” nhưng ta vẫn ràng buộc vào nó

“Tôi”, “của Tôi”, cho dù chúng ta có dùng những chữ này hay không, cũng chẳng có gì khác cả. Cái chính là cái “Tôi”, “của Tôi” và những ràng buộc của ta vào nó. Điều này mang lại đầy bất hạnh và khổ đau. Tôi nhớ một câu chuyện khác. Một lần nữa, chuyện xảy ra ở một làng hẻo lánh tại vùng phía Bắc Ấn Độ. Có một Tu sĩ học rộng đến tham dự khóa Thiền. Sau 5 hay 6 ngày, ông ta đến gặp tôi:

• Goenkaji! Vào khoảng 12h – 1h trưa, ông cho Thiền sinh hỏi pháp, mỗi người có 10 phút thôi. Mười phút cho mỗi Cư sĩ này, họ có câu hỏi gì? Ngay cả 10 phút là nhiều đối với họ. Tôi là Tu sĩ, một người sống ẩn dật và có rất nhiều câu hỏi. Xin vui lòng dành cho tôi nửa tiếng.
• Thưa ngài, tôi sẽ biết Ngài sẽ nói triết lý này, triết lý nọ và tôi không quan tâm lắm đến những thứ đó. Tôi không thể dành nhiều thời giờ cho ngài.
• Ồ không, Goenkaji! Trong 5 ngày, tôi đã nhận thấy rằng tất cả câu chuyện bàn về triết học là vô dụng. Tôi sẽ chỉ nói về phần kỹ thuật.
• Tại sao ông cần tới nửa giờ để nói về phần kỹ thuật?
• Ồ! Xin vui lòng cho tôi nửa giờ.
• Được, bằng mọi cách tôi sẽ ráng thu xếp, hãy đến!

Và ông ta đến, khoảng 5 phút đầu ông ta nói về phần kỹ thuật. Bất ngờ, ông ta đổi chủ đề:

• Goenkaji! Ở thành phố lớn đó (thành phố nơi ông ta đến), tu viện “của Ông”.
• Tu viện của tôi? Tu viện luôn luôn thuộc về các Tu sĩ, chứ không phải là Cư sĩ. Tôi là Cư sĩ , làm sao tôi có thể có tu viện được?
• Goenkaji! Hãy ráng hiểu cho, tu viện “của Ông”.
• Thưa ngài! Tôi không thể nào có một tu viện được. Tôi là Cư sĩ và có bằng chứng hiển nhiên tôi là Cư sĩ, vợ tôi ngồi bên cạnh đây. Làm sao tôi có tu viện được?
• Goenkaji!, tu viện “của Ông”, tu viện “của Ông”. Trong tu viện “của Ông”, con voi “của Ông”.
• Con voi của tôi? Ông nói gì thế?

Rồi đột nhiên, có cái gì dễ hiểu, lóe lên trong trí tôi. Đây là nước Ấn Độ, một xứ sở tuyệt vời, rộng lớn, có rất nhiều truyền thống. Có người có truyền thống, có niềm tin mãnh liệt và suốt đời họ, họ sẽ không bao giờ dùng đến những tiếng không trong sạch như chữ “Tôi”, “của Tôi”. Bất cứ khi nào phải nói “Tôi”, họ sẽ nói “Ông”, bất cứ khi nào họ phải nói “của Tôi”, họ sẽ nói “của Ông”. A! Tôi hiểu ra rồi: “Vâng thưa ngài, tu viện của tôi, con voi của tôi, xin tiếp tục nói. Chuyện gì xảy ra?”

Đây là một Tu sĩ, người ta từ bỏ mọi thứ trên đời. Ông ta đã xây một tu viện ngay giữa thành phố mà không có giấy phép của Hội đồng thành phố hay chính quyền địa phương. Họ đã nhận được lệnh phá bỏ tu viện ấy và không được phép giữ voi trong thành phố. Có lệnh mang voi đi chỗ khác. Vị Tu sĩ này nghe phong phanh đâu đó là Ông Thị trưởng thành phố ấy, có lần đến Miến Điện và ở lại nhà tôi vài ngày.

• Như thế, Goenkaji! Chỉ cần vài lời của ông, tu viện “của Ông” sẽ được nguyên vẹn và con voi “của Ông” sẽ được giữ lại.

Ông ta đã không dùng chữ “Tôi” và cũng không dùng chữ “của Tôi”, nhưng ông ta có quá nhiều vướng mắc, ràng buộc. Sự vướng mắc chắc chắn mang lại khổ đau, không gì ngoài khổ đau. Vướng mắc, ràng buộc nhiều bao nhiêu, chắc chắn khổ đau sẽ nhiều bấy nhiêu. Nếu tôi phát triển sự ràng buộc vào cái “Tôi” này và cái “Tôi” này tồn tại mãi mãi thì sẽ không có khổ đau nào cả.

Hay nếu tôi phát triển sự ràng buộc vào cái “của Tôi” này, cái “của Tôi” này tồn tại mãi mãi thì sẽ không có khổ đau nào cả. Nhưng khổ nỗi là cái “Tôi” và cái “của Tôi” này không tồn tại mãi mãi, bất cứ cái gì tôi gọi là “của Tôi” thì nó diệt đi và tôi bất lực, không làm được gì cả. Cho dù cái “của Tôi” tồn tại đó, nhưng cái gọi là “Tôi” diệt đi và tôi bất lực, không làm được gì hết. Cái chết, sự chia lìa chắc chắn sẽ đến và mang lại rất nhiều khổ đau. Nếu còn ràng buộc, bám víu thì còn nhiều khổ đau.

Sự ràng buộc chính yếu là cái “Tôi” này sẽ biến thành cái “của Tôi”

Người ta còn tạo ra một ràng buộc khác nữa, sự ràng buộc chính yếu là cái “Tôi” này sẽ biến thành cái “của Tôi”. Và rồi, quan điểm của tôi, triết thuyết của tôi, giáo điều của tôi, tín ngưỡng của tôi, tôn giáo của tôi, truyền thống của tôi. Người ta phát triển sự ràng buộc ghê gớm đến quan điểm của mình, mà không hiểu là mình đang đeo cặp kính màu và bị ràng buộc vào màu sắc của cặp kính ấy. Nếu tôi đeo mắt kính màu đỏ, với tôi, mọi thứ đều đỏ. Người khác mang mắt kính màu xanh, với người ấy, mọi thứ đều xanh. Chúng ta tiếp tục chống đối nhau: “Tôi không thể thuyết phục ông ta cả mọi thứ đều đỏ và ông ta không thể thuyết phục tôi là mọi cái đều xanh”. Chúng ta tiếp tục chống đối nhau, có thể đánh vỡ đầu nhau vì sự bảo thủ, cố chấp. Chúng ta vẫn không thể thỏa hiệp được, và sự cố chấp về màu sắc, chúng ta không nhìn thấy đúng như thật. Cố chấp lớn lao mang lại đau khổ lớn lao.

Rồi trong một số trường hợp ta bị dính mắc vào nghi lễ, nghi thức …. Tôi đã nhìn thấy không phải ở Tây phương mà là Đông phương, người ta bị ràng buộc vào nghi lễ, nghi thức hàng ngày của họ. Khi đến học Vipassana, họ nói: “Tại sao ông bỏ hết các nghi lễ này, nghi thức này? Hãy cho tôi 15 phút, sau khi hoàn tất các nghi lễ của tôi, rồi tôi sẽ đến ngồi thiền”. Được trả lời là “Không”, nên họ rất bực tức. Dĩ nhiên, sau này, họ bắt đầu nhận ra lý do tại sao chúng tôi không cho phép. Nhưng thoạt tiên, họ khổ đau vì sự ràng buộc. Bốn ràng buộc, bám víu sâu xa này làm cho chúng ta đau khổ rất nhiều.

Bài viết trích từ Pháp Thoại Khoá Thiền Vipassana 10 Ngày do Thiền Sư S.N. Goenka giảng dạy và hướng dẫn.

AUDIOS BÀI GIẢNG KHÓA THIỀN VIPASSANA 10 NGÀY

Tại sao có sự ràng buộc (Upādāna – Thủ)?

Đức Phật còn đi sâu hơn nữa: “Nhưng rốt cuộc, tại sao có sự ràng buộc?”, và vấn đề trở nên rõ ràng. Một ham muốn nảy sinh, ham muốn những gì ta mong muốn. Ta muốn sở hữu nó, ta muốn giữ nó lại. Ta phát sinh ra sự ràng buộc một cách mãnh liệt ham muốn này. Và rồi, ham muốn mau chóng trở thành sự ràng buộc, bám víu. Hay như ta không muốn một điều gì đó, ta muốn dẹp bỏ nó nhưng lại không dẹp nó được. Ồ! Ham muốn ấy trở thành ràng buộc, bám víu và khổ đau bắt đầu. Đức Phật đã không chơi trò chơi trí thức. Ngài cũng không đọc hay bàn luận Kinh điển. Ngài thực nghiệm như một khoa học gia: “Cái gì đang xảy ra ở sâu tận bên trong?”.

https://www.youtube.com/watch?v=NgHW2fq3kRM&list=PLQac44oRjtcXT7stNy_B5blE0fuMY52s0&index=51

Tại sao có ham muốn (Taṇhā – Ái)?

Một mong ước nhỏ bé xuất hiện, ta bắt đầu thích nó. Rất nhanh, mong ước ấy trở thành ham muốn. Một mong ước nhỏ bé muốn loại trừ một điều gì đó, mong ước này biến thành sự ghét bỏ. Ngôn ngữ thời ấy gọi sự ham muốn, thèm khát là Taṇhā. Ham muốn biến thành ràng buộc. Những mong ước nhỏ bé biến thành ham muốn, ham muốn biến thành ràng buộc. Ngay đến những mong ước nhỏ bé này cũng trở thành ham muốn, tại sao thế? Nguyên nhân là gì? Vấn đề trở nên rõ ràng khi Ngài đã chứng nghiệm nó, những cảm giác này trên cơ thể.

Khi ta cảm nhận được cảm giác trên cơ thể và cảm giác ấy là dễ chịu, ta bắt đầu thích cảm giác ấy. Rồi cái thích sẽ mau chóng biến thành ham muốn, ràng buộc. Khi ta cảm thấy cảm giác khó chịu, rất mau chóng, cảm giác khó chịu biến thành ghét bỏ, giận dữ. Ta muốn trừ khử nó, Ồ! Chính các cảm giác ấy là nguyên nhân của sự ham muốn, rồi ham muốn này biến thành ràng buộc.

Tại sao có những cảm giác này (Vedanā – Thọ)?

Ngài đã thực nghiệm, tìm tòi những gì đã xảy ra. Có sự xúc chạm, và ngay khi có sự xúc chạm, chắc chắn sẽ có một cảm giác trên cơ thể. Sự xúc chạm giữa cái gì và cái gì? Đó là 6 cửa giác quan (Mắt, tai, mũi, lưỡi, thân và ý) tiếp xúc tương ứng với 6 đối tượng bên ngoài (Sắc, thanh, khí, vị, xúc và pháp). Ở cửa thị giác, mắt tiếp xúc với hình dáng, màu sắc, ánh sáng…. Ở cửa thính giác, âm thanh tiếp xúc với tai. Ở cửa khướu giác, mùi (khí) tiếp xúc với mũi. Ở cửa Vị giác, hương vị tiếp xúc với lưỡi. Ở cửa xúc giác, cái gì cụ thể như trơn, nhám… tiếp xúc với thân. Ở cửa tâm ý, bất cứ tư tưởng, cảm xúc nào tiếp xúc với ý thức. Khi có xúc chạm giữa 6 cửa giác quan và 6 đối tượng bên ngoài, chắc chắn có cảm giác trên cơ thể.

Tại sao có xúc chạm (Phassa – Xúc)?

Vì có 6 giác quan nên có xúc chạm. Một khi ta có 6 cửa giác quan này, chắc chắn sẽ có xúc chạm nào đó thông qua cửa giác quan nào đó với đối tượng tương ứng riêng của chúng. Toàn thể thế giới này có đầy những đối tượng tương ứng. Như vậy, có xúc chạm vì chúng ta có 6 cửa giác giác cùng với những đối tượng tương ứng của chúng.

Tại sao có 6 giác quan (Saḷāyatana – Lục căn)?

Rất rõ ràng vì cơ cấu thân và tâm nên có 6 giác quan. Khi có sự tổng hợp của cả hai cơ cấu Rūpa (Thể xác) và Nāma (Tinh thần), nghĩa là dòng chảy và sự liên tục của sự sống bắt đầu. Nó bắt đầu bằng 6 cửa giác quan này.

Tại sao có sự sống của tâm và thân (Nāma-rūpa – Danh Sắc)?

Điều này rõ ràng lắm. Bởi vì luồng tâm thức này luôn luôn hiện hữu. Ngay khi một kiếp sống chấm dứt, luồng tâm thức này tiếp xúc với một sự sống khác và nảy sinh ở một chỗ nào khác. Nó cứ tiếp tục nảy sinh và diệt đi. Lúc chết, nó diệt đi và lại nảy sinh ở một kiếp sống khác, trong một cơ thể khác và bắt đầu trôi chảy theo cùng một kiểu cách.

Tại sao lại có Thức (Viññāṇa – Thức)?

Thật quá rõ, bởi vì các hoạt động có chủ ý của tâm đã diễn ra. Tất cả các hoạt động có chủ ý của tâm này chịu trách nhiệm cho thức khởi lên trong khoảnh khắc kế tiếp. Vào khoảnh khắc này, tôi khởi lên một Saṅkhāra. Saṅkhāra là một phản ứng, một hoạt động có chủ ý của tâm. Khi tạo ra một Saṅkhāra, vào khoảnh khắc kế tiếp sẽ có thức nảy sinh. Vào lúc chết, một Saṅkhāra nằm rất sâu như vết khắc sâu bằng dùi đục và búa trên đá. Saṅkhāra này sẽ trồi lên trên bề mặt, tạo ra một sức đẩy mạnh và thức nảy sinh ở một chỗ nào khác. Như thế, luồng tâm thức ấy tiếp tục là do Saṅkhāra này.

Tại sao lại có Saṅkhāra (Hành) này?

Thật rõ ràng, vì vô minh nên có hoạt động chủ ý của tâm. Ồ! Vô minh, mọi người tạo ra Saṅkhāra chỉ vì vô minh. Vô minh nào? Vô minh không phải vì người ta không đi học trung học, đại học. Vô minh không phải vì người ta không đọc Kinh điển, không nghe thuyết pháp. Vô minh ở mức độ thực nghiệm, người ta không biết khổ đau này sinh ra sâu tận bên trong như thế nào, có cảm giác khắp nơi ra sao.

Và với các cảm giác dễ chịu, người ta phản ứng bằng các Saṅkhāra ham muốn ra sao. Với các cảm giác khó chịu, người ta không ngừng phản ứng bằng các Saṅkhāra ghét bỏ như thế nào. Toàn thể tiến trình này tiếp diễn sâu tận bên trong và ở bề mặt bên ngoài, người ta không biết gì về những gì đang xảy ra. Tiến trình gia tăng gấp bội này tạo ra khổ đau. Gia tăng gấp bội khổ đau lại tạo ra khổ đau, tạo ra Saṅkhāra, rồi gia tăng gấp bội Saṅkhāra … chỉ vì vô minh.

Bài viết trích từ Pháp Thoại Khoá Thiền Vipassana 10 Ngày do Thiền Sư S.N. Goenka giảng dạy và hướng dẫn.

AUDIOS BÀI GIẢNG KHÓA THIỀN VIPASSANA 10 NGÀY

Vòng 12 nhân duyên luân hồi sinh tử

Toàn thể vòng nhân duyên sinh và từng mắc xích rất rõ ràng: Vì vô minh (Avijjā) người ta tạo ra hành động chủ ý (Saṅkhāra); vì Saṅkhāra nên có thức (Viññāṇa); vì có Viññāṇa kiếp sống mới của tâm và thân (Nāma-rūpa) bắt đầu hiện hữu; với sự hiện hữu của thân và tâm này, 6 giác quan (Saḷāyatana) sinh khởi; vì có 6 giác quan ấy nên có xúc chạm (Phassa); vì có xúc chạm nên có cảm giác (Vedanā); vì có cảm giác nên có ham muốn (Taṇhā); rồi ham muốn biến thành bám víu, ràng buộc (Upādāna) sâu đậm; vì sự ràng buộc sâu đậm này, tiến trình dòng chảy của sự sống (Bhava – Hữu) được khởi đầu. Dòng sự sống tiếp tục trôi chảy, nó tập hợp đủ năng lực. Mỗi khi cuộc sống chấm dứt, Bhava-Saṅkhāra nằm rất sâu, chịu trách nhiệm tạo nên một cuộc sống mới.

https://www.youtube.com/watch?v=g_PY1I6frig&list=PLQac44oRjtcXT7stNy_B5blE0fuMY52s0&index=52

Tiến trình trở thành (Bhava) cứ thế tiếp tục. Vào lúc chết, nó không ngừng lại mà tiếp tục. Và bởi vì tiến trình trở thành mà ngay cả sau khi chết, một kiếp sống mới (jāti – Sinh) lại bắt đầu. Một lần nữa một kiếp sống mới lại tái sinh. Vì có sinh thì có già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não (jarā-maraṇaṃ). Bất cứ khi nào kiếp sống bắt đầu, người ta phải trải qua tất cả những khổ đau này. Khổ vì tuổi già, khổ vì bệnh, khổ vì chết, khổ vì điều mong muốn không đạt được và khổ vì gặp điều không như ý…. Vì sự tái sinh đã bắt đầu, người ta phải trải qua đủ mọi khổ đau của tinh thần và thể xác này. Toàn thể tiến trình này đã trở nên rất rõ ràng cho bất kỳ ai tu tập sâu hơn. Sau khi đã hết vô minh và hiểu rõ sự thật, hiểu rõ ở mức độ thực nghiệm, bấy giờ, tiến trình ấy trở nên rõ ràng.

Phá bỏ vòng nhân duyên luân hồi ở đâu?

Tiến trình khổ đau này bắt đầu như thế nào? Làm sao nó tiếp tục sinh sôi nảy nở? Làm sao diệt trừ tiến trình này? Làm sao thoát ra khỏi tiến trình này? Làm sao cắt đứt chuỗi dây xích đầy những mắc xích này? Mắc xích nào phải được cắt bỏ? Chuỗi dây xích này phải được cắt đứt ở đâu? Một kiếp sống đã bắt đầu với Nāma – rūpa (Tâm và Thân). Dòng chảy sự sống đã bắt đầu, cần phải làm gì? Tự tử ư? Tự tử có giải quyết được chuyện gì không? Ồ không! Tự tử chẳng giải quyết được gì cả? Người ta không thoát khỏi đau khổ bằng cách này. Khi tự tử, chủ ý của tâm vào lúc ấy như thế nào? Tâm trạng của nó ra sao? Tâm cuối cùng của kiếp sống đầy những khổ đau. Nó sẽ không tạo ra điều gì khác ngoài một kiếp sống mới đầy ắp những khổ đau. Tâm kế tiếp đầy ắp khổ đau vì nó là sản phẩm của tâm cuối cùng của kiếp này. Tự tử không giải quyết được gì cả, người ta không thể thoát ra khỏi khổ đau bằng cách tự tử. Rồi khi có tâm và thân, dòng sông đang trôi chảy.

Còn 6 giác quan thì sao? Tốt hơn là nên để tôi hủy diệt chúng. Cặp mắt, đôi tai, mũi, lưỡi,… được đấy! Và rồi hủy diệt thân này, rồi tâm này. Một lần nữa, đó là tự tử, làm sao mà hủy diệt chúng được. Rồi đến tất cả các đối tượng tương ứng với các giác quan trên cõi đời này, người ta phải hủy diệt chúng đi. Điều này không thể được, làm sao ta có thể hủy diệt hết các thứ đó được.

Khi có 6 cửa giác quan và các đối tượng tương ứng ấy, sự xúc chạm chắc chắn sẽ phát sinh. Ta không thể chạy trốn được sự xúc chạm đó. Và khi sự xúc chạm có ở đó, cảm tưởng, cảm giác (Vedanā) chắc chắn phải có ở đó. Ta không thể hủy bỏ nó được, chính nơi có cảm giác này là nơi trí tuệ phát sinh. Đây là nơi người ta có thể dùng búa chặt đứt mắc xích nối. Nếu ta còn sống, chắc chắn cảm giác còn đến, các sự vật tiếp tục xúc chạm với một giác quan nào đó. Từng khoảnh khắc, thân và tâm không ngừng xúc chạm và ở đó có cảm giác.

Bài viết trích từ Pháp Thoại Khoá Thiền Vipassana 10 Ngày do Thiền Sư S.N. Goenka giảng dạy và hướng dẫn.

AUDIOS BÀI GIẢNG KHÓA THIỀN VIPASSANA 10 NGÀY

Tiến trình thoát khỏi hoàn toàn khổ đau

Với cảm giác ấy, vì Vô minh (Avijjā) nên ham muốn (Taṇhā) nảy sinh, ghét bỏ nảy sinh. Bây giờ, ta phải thay đổi toàn bộ tiến trình này. Cảm giác sẽ có ở đó, nhưng với cảm giác, trí tuệ sẽ nảy sinh. Sự thật, đặc tính cảm giác này là gì? Nó không đời đời vĩnh cửu, nó không tồn tại mãi mãi. Nó nảy sinh để rồi diệt đi, hãy để tôi xem cảm giác ấy kéo dài được bao lâu. Phải, nó nảy sinh và diệt đi. Cảm giác có khó chịu đến đâu đi nữa, chắc chắn rồi nó sẽ diệt đi. Cảm giác có dễ chịu đến thế nào đi nữa, chắc chắn rồi nó sẽ diệt đi. Phản ứng chẳng có lợi gì cả, phản ứng là những cái gì mà bản tánh của nó là diệt đi thì có ích gì, chẳng có ý nghĩa gì cả, không đáp ứng được mục đích nào cả.

https://www.youtube.com/watch?v=EdxKtuakT4Y&list=PLQac44oRjtcXT7stNy_B5blE0fuMY52s0&index=53

Càng ngày càng trở nên dễ dàng là đến giai đoạn khi cảm thấy cảm giác và ta không phản ứng lại các cảm giác này. Ta sẽ thay đổi toàn bộ tiến trình gia tăng khổ đau, tiến trình giải thoát bắt đầu. Đức Phật khám phá ra rằng cảm giác là một giao điểm quan trọng, nơi chia ra hai con đường. Ngài nói một con đường là đầy khổ đau. Ta tạo ra khổ đau và cứ tiếp tục tạo ra khổ đau. Vì với mỗi cảm giác, ta cứ tiếp tục phản ứng. Trong từng khoảnh khắc, ta cảm thấy cảm giác và cũng trong từng khoảnh khắc, ta phản ứng lại. Như thế, đó là tiến trình gia tăng khổ đau. Nhưng cũng chính tại điểm giao tiếp này, chính cảm giác trên thân này có thể đưa ta đến con đường giải thoát. Tất cả khổ đau sẽ bị diệt trừ bởi vì giờ đây, khi cảm thấy một cảm giác, ta không phản ứng lại.

Ta chỉ hiểu rằng Aniccā, Aniccā, Ồ! Vô thường, vô thường. Đây là điều ta đã bắt đầu thực hiện. Điều quan trọng đầu tiên là ta ý thức được các cảm giác và sau đó, ta không phản ứng với các cảm giác này. Mỗi cảm giác một sẽ biến thành Paññā (Trí tuệ). Mỗi một cảm giác phải đem lại trí tuệ, mỗi một cảm giác không nên đem lại Taṇhā (ham muốn và ghét bỏ). Đây là con đường đưa đến giải thoát mà mình đã chọn, đi sâu hơn vào mức độ cảm giác và không phản ứng. Ở đây là nơi toàn thể dây xích bị cắt đứt vì bây giờ không còn vô minh (Avijjā) nữa.

Khi Vô minh bị diệt trừ hoàn toàn thì không còn Saṅkhāra (hành động chủ ý) nữa. Vì Saṅkhāra diệt nên Thức diệt và dòng tâm thức ngừng lại. Vì Thức diệt nên Cơ cấu thân tâm diệt, không còn luồng tâm thức và vật thể luân chuyển nữa. Vì Cơ cấu thân tâm diệt nên 6 giác quan diệt. Vì 6 giác quan diệt nên Xúc diệt, không còn xúc chạm nữa. Vì Xúc diệt nên Cảm giác diệt, không còn cảm giác nữa. Vì Cảm giác diệt nên Thèm khát diệt, không còn Ham muốn nữa. Vì Ham muốn diệt nên Ràng buộc diệt, không còn ràng buộc nữa. Vì Ràng buộc diệt nên hết Trở thành, không còn tiến trình trở thành. Vì Trở thành diệt nên Sinh cũng diệt, không còn sự sinh ra đời nữa. Vì Sinh diệt nên Già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não diệt. Tất cả các khổ đau lần lượt nối tiếp ra đi. Tất cả những điều này thật dễ hiểu, ta có thể chấp nhận chúng ở mức độ lý trí. Nhưng sự chấp nhận ấy chẳng giúp được gì cả, ta phải thực hành, phải đi sâu tận nơi có cảm giác và không phản ứng lại các cảm giác đó. Chỉ chấp nhận điều này ở mức độ lý thuyết, chẳng giúp được gì. Có thể có người không tin vào kiếp quá khứ hay kiếp tương lai, không thành vấn đề, điều này không quan trọng. Không cần thiết là ta phải chấp nhận rằng có kiếp quá khứ hay kiếp tương lai trước đã, rồi chỉ từ đó, phương pháp Thiền này mới có thể giúp cho mình.

Người ta phải chấp nhận kiếp sống hiện tại, kiếp sống ấy ở ngay đây và ta đang tạo ra khổ đau cho chính mình trong từng khoảnh khắc. Chúng ta tạo ra Saṅkhāra trong từng khoảnh khắc và mỗi Saṅkhāra là một khổ đau cho mình. Chúng ta cứ tiếp tục tạo ra Saṅkhāra ấy và làm cho nó sâu đậm thêm, sâu như đường khắc trên đá bằng dùi, đục và búa, khổ đau càng nhiều và sâu đậm. Ít ra là ta đang bắt đầu thoát ra khỏi khổ đau hiện tại. Luật tự nhiên là thế, nếu ta ngừng tạo ra Saṅkhāra mới khi cảm nhận cảm giác trên cơ thể, các Saṅkhāra cũ sẽ bắt đầu trồi lên trên bề mặt. Tất cả các Saṅkhāra tích lũy trong quá khứ nằm tận bên dưới, chứa sâu trong kho sẽ bắt đầu trồi lên. Các Saṅkhāra cũ ấy trồi lên với các cảm giác và ta không phản ứng mà giữ được sự bình tâm. Các Saṅkhāra ấy mất hết sức mạnh, yếu dần và diệt đi.

Một Saṅkhāra khác sẽ tới với một cảm giác nào đó, một lần nữa, ta vẫn giữ được sự bình tâm. Theo cách này, những Saṅkhāra cũ sẽ bị diệt trừ. Một khi ta ngưng tạo ra các Saṅkhāra mới, những Saṅkhāra cũ sẽ tự động bị diệt trừ dần dần. Ta càng bình tâm nhiều bao nhiêu, các Saṅkhāra ấy trồi lên bề mặt và bị diệt trừ nhiều bấy nhiêu. Đây là ý nghĩa của câu: “Mỗi Saṅkhāra sẽ nảy sinh và diệt đi. Sinh và diệt là Bản tính của chúng. Nó diệt đi nhưng nó lại nảy sinh, nó gia tăng và lại nảy sinh”.

Nhưng nếu ta ý thức được cảm giác của mình và không phản ứng lại các cảm giác ấy thì chúng bị diệt trừ khi trồi lên trên bề mặt. Khi chúng càng bị diệt trừ nhiều bao nhiêu, thì ta hưởng được sự an lạc và niềm hạnh phúc của giải thoát nhiều bấy nhiêu, vì nhiều bấy nhiêu khổ đau đã mất đi. Đó là toàn thể tiến trình và đây là sự giác ngộ của Đức Phật. Ngài đã tìm thấy nguyên nhân thật sự của khổ đau, và tìm ra cách diệt trừ nguyên nhân này ở tầng lớp sâu thẳm nhất.

Bài viết trích từ Pháp Thoại Khoá Thiền Vipassana 10 Ngày do Thiền Sư S.N. Goenka giảng dạy và hướng dẫn.

AUDIOS BÀI GIẢNG KHÓA THIỀN VIPASSANA 10 NGÀY

Những lời vàng ngọc đầu tiên của Đức Phật khi Ngài vừa mới giác ngộ

Những lời đầu tiên khi Ngài trở nên hoàn toàn giác ngộ thật tuyệt diệu vô cùng trong giáo pháp. Bấy giờ, đã vào đêm trăng tròn tháng Vesak (tháng 5 dương lịch), khi ngồi dưới gốc cây, Ngài quan sát sự thật bên trong. Khi Ngài đi sâu dần, thanh lọc tâm, một số các khả năng của tâm tăng trưởng. Một khả năng nhớ lại quá khứ xuất hiện vào khoảng quá nửa đêm. Ngài đã bắt đầu nhớ lại không những kiếp này mà còn vô lượng kiếp quá khứ của mình. Và rồi Ngài nói:

“Trong dòng đời luân chuyển này, ta đã sinh tử biết bao nhiêu lần, hết lần sinh tử này đến lần sinh tử khác, vô lượng lần sinh tử. Và mỗi lần sinh ra, ta không ngừng chạy, chạy mãi và hướng đến cái chết”.

https://www.youtube.com/watch?v=Na7leqAoMTM&list=PLQac44oRjtcXT7stNy_B5blE0fuMY52s0&index=54

Ngay khi chào đời, ta đã bắt đầu chạy, không ngừng chạy hướng đến cái chết của mình. Ta không thể chờ được dù chỉ một giây: “Giờ hãy để cho tôi chờ, tôi sẽ không đi đến cái chết đâu”. Ta không thể chờ mà chạy, chạy, chạy không ngưng nghỉ đến cái chết mà không thành tựu hay đạt được gì. Rồi trong một số kiếp, Ngài gặp một số Bậc hiền triết nói rằng có thể thoát khỏi tình trạng này, tất cả những vòng sinh tử và khổ đau. Nếu ta có thể chứng kiến tận mắt người sáng tạo vĩ đại. Nên đã nhiều kiếp, Ngài đã tiếp tục tìm kiếm người sáng tạo này. Người ấy là người thợ xây cất căn nhà này. Căn nhà nào? Mỗi lần ta chết đi, có một căn nhà khác đã có sẵn đấy. Ai tạo ra căn nhà này?

“Trong khi tìm kẻ xây căn nhà này, hết lần này đến lần khác, ta đã sinh tử biết bao nhiêu lần đầy ắp khổ đau. Ở cảnh giới này hay cảnh giác kia đều có khổ đau, chỗ nào cũng có khổ đau. Ngay cả cảnh giới cao nhất như cảnh giới Phạm thiên (Brahma), khổ vì già, chết vẫn còn đó, ta không thể hoàn toàn thoát khỏi khổ đau. Ôi, người thợ xây căn nhà này! Bây giờ, ta đã thấy được ngươi. Ngươi không thể xây căn nhà nào cho ta nữa vì ta đã phá hủy tất cả vật liệu xây cất”. Làm sao người ta có thể xây căn nhà? Phải có vật liệu xây cất như xi măng, vôi, hồ… mới xây được. Những vật liệu đó là gì?

“Tâm của ta bây giờ không còn Saṅkhāra (Nghiệp) nào nữa, những Saṅkhāra (Nghiệp) chịu trách nhiệm cho việc tái sinh đều bị tiêu diệt. Và lòng ham muốn đã bị nhổ tận gốc rễ, không còn một mảy may ham muốn nào cho nên không có Saṅkhāra (Nghiệp) mới nữa. Tất cả các Saṅkhāra (Nghiệp) cũ đều bị diệt trừ. Bây giờ, ta không thể tạo được các Saṅkhāra mới nào nữa”.

Đây là giai đoạn giải thoát hoàn toàn, bất cứ người nào, ai ai cũng có thể đạt tới giai đoạn này, nhưng ai cũng phải tu tập. Người ta không thể đạt đến giai đoạn này vì lòng ham muốn hay vì cầu nguyện suông. Chẳng phải nhờ một phép lạ nào đó mà người ta được giải thoát. Ai cũng phải tu tập, mỗi người đều phải hành Thiền nghiêm chỉnh. Mười ngày này ta sẽ học được phương pháp Thiền, chỉ dạy cách tu tập, cách đi sâu vào nội tâm, nơi ta suốt ngày đêm không ngừng tạo ra Saṅkhāra ham muốn và ghét bỏ. Nếu không bắt đầu cảm nhận được cảm giác, làm sao ta có thể sửa đổi được khuôn mẫu thói quen này. Vào thời Đức Phật còn tại thế, trước và sau thời của Ngài đã có nhiều phương pháp Thiền này. Những điều sau đây là sự đóng góp của Ngài. Sự khám phá của Ngài là ta không thể thoát khỏi khổ đau, toàn thể tiến trình của khổ đau vẫn tồn tại, trừ khi ta tới được chỗ Saṅkhāra nảy sinh, tới được chỗ ham muốn nảy sinh ở mức độ cảm giác. Ta có thể gọi đó là Vipassana hay bất cứ tên gì. Bất cứ phương pháp Thiền nào sử dụng cảm giác trên thân và dạy ta duy trì sự bình tâm đối với các cảm giác trên thân là phương pháp Thiền giải thoát. Ta may mắn gặp được phương pháp Thiền như thế này, và ta cũng rất may mắn có được cảm hứng tu tập phương pháp Thiền này, để bước đi trên con đường giải thoát.

Dĩ nhiên, đó là con đường dài, dù có dài bao nhiêu đi nữa, con đường dài nhất cho dù có vài vạn dặm, cũng bắt đầu bằng bước đi thứ nhất. Ta đã bắt đầu đạt bước đi thứ nhất. Những ai không đạt bước đầu tiên trên con đường đúng đắn, chúng ta không thể mong họ sẽ đi đến đích cuối cùng. Những ai đã đạt bước đầu tiên, họ có thể đạt được bước thứ hai, thứ ba… Từng bước một, họ chắc chắn sẽ đi đến bước cuối cùng. Hãy tận dụng 5 ngày còn lại này, hãy học cách bước đi trên con đường giải thoát. Càng bước được nhiều trên con đường giải thoát bao nhiêu, ta càng thay đổi khuôn mẫu thói quen của tâm nhiều bấy nhiêu, các bất tịnh trồi lên trên bề mặt càng bị diệt trừ nhiều bấy nhiêu.

Chẳng hạn, ta đang đội gánh nặng 100 tấn trên đầu. Nếu ta chỉ vứt đi một tấn thôi, Tốt! Ta chỉ còn 99 tấn, bớt đi được một tấn. Ta trút bỏ 10 tấn và cứ thế 20 tấn, 50 tấn, 90 tấn, biết đâu được. Hãy trút bỏ càng nhiều càng tốt và ta sẽ về nhà nhẹ nhõm hơn. Điều quan trọng nhất là học cách Thiền, học cách trút bỏ gánh nặng trên đầu, học cách thoát khỏi khổ đau này và sống một cuộc sống tốt đẹp hơn, an lạc hơn, hòa hợp hơn và hạnh phúc hơn. Hãy tận dụng 5 ngày còn lại này. Chúc Quý vị củng cố vững chắc vào phương pháp Thiền huyền diệu này.

Chúc Quý vị củng cố vững chắc vào Dhamma huyền diệu này vì sự tốt lành cho chính mình, vì sự lợi ích và giải thoát của chính mình, giải thoát khỏi những ràng buộc, gông cùm và xiềng xích Saṅkhāra để hưởng được an lạc thật sự, hòa hợp thật sự và hạnh phúc thực sự. An lạc thật sự, hòa hợp thật sự và hạnh phúc thực sự đến với tất cả Quý vị!

Bhavatu sabba-maṅgalaṃ!

Bhavatu sabba-maṅgalaṃ!

Bhavatu sabba-maṅgalaṃ!

Sadhu! Sadhu! Sadhu!

Bài viết trích từ Pháp Thoại Khoá Thiền Vipassana 10 Ngày do Thiền Sư S.N. Goenka giảng dạy và hướng dẫn.

AUDIOS BÀI GIẢNG KHÓA THIỀN VIPASSANA 10 NGÀY