Ngày thứ 9 đã qua, ta đang tới gần ngày mãn khóa Thiền Dhamma 10 ngày này. Sau khi đã tu tập nghiêm chỉnh trong 9 ngày, ta đã hiểu cách áp dụng phương pháp Thiền này trong cuộc sống hằng ngày như thế nào. Nếu không áp dụng được thì không đáp ứng được mục đích của việc theo học một khóa Thiền như thế này. Nó sẽ trở thành một nghi lễ hay nghi thức Vipassana, nó sẽ không có ích lợi gì cả vì Vipassana không nhằm mục đích này. Vipassana là một nghệ thuật sống, làm sao sống được một cuộc đời đúng đắn, đạo đức, an lạc, hòa hợp cho bản thân mình và người khác.

https://youtu.be/rzh54EVGOuo

Hãy xem xét mình có tu tập đúng cách không?

Ta phải tiếp tục luôn xem xét bản thân mình để biết Vipassana có thực sự chỉ dạy cho mình cách sống một cuộc sống đúng đắn hay không? Muốn vậy, khi về nhà, ta cần phải thực hành mỗi ngày, vào buổi sáng và buổi tối. Và cho dù có thực hành mỗi sáng và mỗi tối mà ta biến Vipassana thành một tiến trình máy móc. Ngồi một giờ như đếm tràng hạt thì điều này chẳng có lợi ích gì cả. Một lần nữa, ta phải lưu ý xem phương pháp Thiền này đã giúp ta ra sao trong đời sống hằng ngày.

Gặp những hoàn cảnh tương tự như trước đây, ta sẽ giải quyết như thế nào? Ta sẽ đương đầu với những thăng trầm trong đời mình ra sao? Khổ đau có thể bắt đầu xuất hiện nhưng ta mau chóng thoát ra khỏi khổ đau này như thế nào? Cứ thế, hãy tiếp tục tự xét mình, và nếu thấy rằng không có thay đổi nào trong đời mình, không có thay đổi để được tốt đẹp hơn thì có cái gì sai rồi. Hoặc là phương pháp Thiền không tốt hoặc là ta tu tập không đúng cách. Nhưng phương pháp Thiền này tốt vì ngày nay, phương pháp này hiện đang giúp ích cho hàng ngàn người trên thế giới và nó đã giúp ích cho rất nhiều người trong quá khứ. Không thể có nghi ngờ nào về phương pháp Thiền này, điều này có nghĩa là ta đã không tu tập đúng đắn. Nếu thế, hãy liên lạc với người hướng dẫn, với Thiền sư hay Thiền sư phụ tá và tìm cho ra ta đã thực hành sai chỗ nào.

Nếu ta thực sự thực hành Vipassana đúng phương pháp thì sự thay đổi tốt đẹp hơn phải đến trong đời mình, đừng mong đợi phép lạ. Nhưng không thay đổi này thì thay đổi khác sẽ đến, bất cứ điều gì cũng có thể xảy ra trong đời mình như đã thường xảy ra trước đây. Điều bất như ý nào đó đã xảy ra hoặc điều mong muốn lại không đạt được, có người nào đó đã cư xử không đúng cách và ta đã phản ứng lại. Ta vẫn còn tiếp tục phản ứng lại theo cùng một cung cách, với cùng một cường độ, trong cùng một khoảng thời gian. Hay đã có sự thay đổi nào đó đang xảy ra.

Sự tiến bộ trên con đường giải thoát tuy chậm chạp nhưng chắc chắn

Khi đã có phản ứng rồi, ta nhanh chóng tỉnh ngộ như thế nào? Ta bắt đầu quan sát cảm giác nhanh chóng ra sao, bắt đầu thoát ra khỏi những bất thiện của mình nhanh đến mức nào? Và ta đã bắt đầu phát sinh ra tình thương và lòng từ bi đến người, mà thoạt tiên ta đã phát sinh ra điều bất thiện nhanh như thế nào?

Cứ thế, hãy tiếp tục tự xét mình, có thể có đến 10 lần, ta gặp phải hoàn cảnh như đã gặp từ trước. Rất có thể có đến 9 lần, ta có cùng một lối phản ứng như vẫn thường làm trước đây, chẳng có thay đổi gì cả. Nhưng ít nhất trong 10 lần ấy thì có một lần, ta không phản ứng lại mà bắt đầu quan sát hơi thở, quan sát cảm giác của mình thì đây là một thành tựu to lớn. Trong 10 lần được một lần, trong 10 lần sẽ được 2 lần, rồi 3 lần. Và như thế ta sẽ thấy rằng mình đang thực sự có tiến bộ trên con đường giải thoát.

Ví dụ, gặp một trường hợp thường xảy ra trước đây, và ta đã phản ứng, tạo ra điều bất thiện và giận dữ. Trước kia, ta thường lăn lộn trong sự giận dữ này suốt 8 giờ chẳng hạn.Trong 8 giờ, ta cứ thế giận sôi gan và tức giận. Bây giờ, ta nhận ra rằng sự tức giận sôi sục này chỉ còn kéo dài 6 giờ. Sau 6 giờ này, ta bắt đầu mỉm cười. Sau này, ta thấy rằng chỉ sau 4 giờ, mình đã mỉm cười, rồi chỉ sau 2 giờ, 1 giờ, nửa giờ, 15 phút, 5 phút…. Nếu khoảng thời gian khổ sở của mình không giảm bớt đi thì ta vẫn còn khổ như lúc trước. Nếu trước đó, khổ tới 8 giờ thì bây giờ ta khổ chỉ còn 6 giờ, ta đã lợi được 2 giờ, mình ít khổ hơn. Bây giờ, ta vui rồi, 4 giờ đồng hồ, nếu ta chỉ giận sôi gan 4 giờ, ta chỉ chịu khổ 4 giờ thôi. Và cứ thế, khoảng thời gian này bớt dần. Cho dù không quan sát hơi thở và cảm giác nhưng ta thấy rằng khoảng thời gian này bớt dần, cường độ của sự giận dữ bớt dần.

Bài viết trích từ Pháp Thoại Khoá Thiền Vipassana 10 Ngày do Thiền Sư S.N. Goenka giảng dạy và hướng dẫn.

AUDIOS BÀI GIẢNG KHÓA THIỀN VIPASSANA 10 NGÀY

Đừng nên chơi trò chơi cảm giác!

Không có trò ảo thuật nào hay phép lạ nào cả, không có quyền lực siêu nhân nào đến giúp mình cả, luật tự nhiên là như thế. Nếu 10 ngày ở đây, ta chơi trò chơi cảm giác thì sự hành Thiền sẽ không mang lại kết quả tốt đẹp nào cả. Tôi đã nhắc nhở Thiền sinh không biết bao nhiêu lần. Bất hạnh thay, có những Thiền sinh học hết khóa này đến khóa khác, 10 khóa, 20 khóa, có người sẽ học 100 khóa, nhưng không có thay đổi nào xảy ra, chẳng có thay đổi nào cả.

https://youtu.be/wcwbILhWb3Y

Đây là vì ta chơi trò chơi cảm giác. Khi nào có cảm giác dễ chịu, người ta cảm thấy phấn khởi cùng tột: “Tuyệt diệu làm sao, sự hành Thiền của tôi rất tuyệt diệu”. Khi có cảm giác thô thiển, chắc đặc, khó chịu xảy tới, người ta cảm thấy chán nản rất nhiều: “Ôi! Sự hành Thiền của tôi sao tệ thế?”. Đây không phải là Vipassana mà hoàn toàn ngược với Vipassana. Cảm giác dù dễ chịu hay khó chịu, không có gì khác nhau cả. Cảm giác, bản chất của cảm giác là gì? Nhìn xem cảm giác là Aniccā, là vô thường, nó nảy sinh và diệt mất. Mỗi khi cảm giác này sinh, sự hiểu biết của mình về Aniccā phải có mặt ở đây. Hãy xem này! sinh diệt, sinh diệt. Và với sự hiểu biết này về Aniccā, trí tuệ và sự bình tâm của mình tăng trưởng và đây là cách ta ứng dụng Vipassana. Nếu không, chẳng có lợi ích gì cả.

Nếu ta cứ tiếp tục chơi trò chơi cảm giác, phấn khởi khi gặp cảm giác dễ chịu, chán nản khi gặp cảm giác khó chịu. Nếu hết khóa Thiền này đến khóa khác, trong giờ Thiền buổi sáng và buổi tối, trò chơi này vẫn tiếp diễn thì ta có thể trông mong được lợi lạc gì, chẳng có lợi lạc nào cả. Cho dù điều bất như ý đã xảy ra và mình đã phản ứng lại bằng sự giận dữ.

Tại sao khoảng thời gian chịu sự khổ sở ấy bây giờ trở nên ngắn đi? Lúc trước, ta đã không quan sát hơi thở hay cảm giác. Bây giờ, khoảng thời gian chịu khổ sở ấy ngắn đi là nhờ ở sự hành Thiền vào buổi sáng và buổi tối. Tuy không cố tình quan sát hơi thở hay cảm giác, nhưng một phần tâm của mình bắt đầu quan sát nó. Ta đang giận sôi gan trong khoảng một giờ đồng hồ. Ta có thể có đâu đó vài khoảnh khắc quan sát hơi thở và cảm giác của mình, 1 giờ đồng hồ kế tiếp lại có vài khoảnh khắc. Những khoảnh khắc ấy là những khoảnh khắc tuyệt vời, giống như chiếc xe đang chạy với tốc độ nhanh sắp tông vào cái gì đó. Nếu ta nhấp thắng một chút, tốc độ giảm xuống một chút, chiếc xe đang chạy nhanh, ta lại thắng lần nữa. Giả sử, thay vì chiếc xe chạy nhanh trong 8 giờ thì bây giờ chỉ còn trong 6 giờ, nó ngừng lại rồi giảm xuống còn 4 giờ, rồi 2 giờ, rồi một giờ. Sự giận dữ mạnh đến nỗi đáng lẽ nó có thể làm cho mình giận đến 8 giờ.

Bây giờ, một cách không cố ý, ta cho nó ngừng, ngưng nó lại trong chốc lát. Điều này xảy ra nhờ công phu tu tập của mình mỗi ngày. Với điều kiện là ta không chơi trò chơi cảm giác, nếu chơi trò chơi cảm giác, điều gì sẽ xảy ra? Ở ngoài đời, có điều gì đó đã xảy ra mà ta không thích, ta có cảm giác khó chịu và tức giận. Khi cảm nhận được cảm giác ấy, một lần nữa, ta lại phản ứng nên ta không thoát khỏi khổ đau. Lúc trước, dạo còn chưa tập Vipassana, phản ứng là điều mình đã làm. Một cảm giác khó chịu tới, ta có phản ứng tiêu cực đối với cảm giác ấy và không giữ được sự bình tâm. Nhưng nếu ta tu tập đúng đắn, cảm giác khó chịu đến và ta mỉm cười: “Ồ! Cảm giác khó chịu này không tồn tại mãi mãi, cứ để xem nó tồn tại được bao lâu?”.

Nó không tồn tại mãi mãi mà nảy sinh để rồi diệt đi. Ta sẽ nhận thấy rằng sự quan sát này đã bắt đầu giúp ích cho mình. Cứ theo cách này, ta tự xét xem mình có vận dụng Vipassana một cách đúng đắn trong đời sống hằng ngày hay không. Đừng trông mong rằng sau khóa Thiền 10 ngày, ta sẽ trở nên hoàn hảo đến nỗi sẽ chẳng còn phản ứng tiêu cực hay cơn giận sôi sục nào nữa. Ồ! Không được đâu, nó sẽ trở nên ít dần và thế là đủ tốt rồi. Ta sẽ thấy rằng mình đang tiến chậm và chắc trên con đường Dhamma, con đường giải thoát khỏi mọi khổ đau. Bất cứ khi nào khổ đau tới, ai cũng muốn thoát ra khỏi khổ đau, chẳng ai muốn lăn lộn trong khổ đau cả. Chính vô minh khiến chúng ta lăn lộn trong khổ đau trong một thời gian dài.

Bài viết trích từ Pháp Thoại Khoá Thiền Vipassana 10 Ngày do Thiền Sư S.N. Goenka giảng dạy và hướng dẫn.

AUDIOS BÀI GIẢNG KHÓA THIỀN VIPASSANA 10 NGÀY

Các biện pháp thoát khỏi khổ đau khác không thật sự hiệu quả thật

Khi xưa, các Bậc Thánh nhân hay Hiền triết, ngay cả đến người bình thường cũng đã đi tìm con đường thoát khổ. Họ nhận thấy rằng khi điều khó chịu xảy ra trong đời, người ta trở nên rất khổ sở. Tình trạng này cứ tiếp tục diễn đi diễn lại trong tâm, khiến cho chúng ta càng thêm khổ sở. Cho nên, họ nghĩ ra một cách để thoát khỏi khổ, đó là hướng sự chú tâm của mình sang chỗ khác. Ta có thể theo đuổi khoái lạc của giác quan.

https://youtu.be/OJzSBx6-zp8

Ví dụ có ai đó rất khổ và để thoát ra khổ đau này, người này hướng sự chú tâm của mình bằng cách đi đến rạp xem phim, xem kịch, đến vũ trường, quán rượu, đến chỗ này hay chỗ kia. Người ấy cảm thấy rằng: “Phải, ta đã thoát khỏi khổ đau”. Nhưng anh ta không thoát khỏi khổ đau, bởi vì tất cả các thú vui dục lạc tạo ra sự ràng buộc trong tâm. Sự ràng buộc và đau khổ đi đôi với nhau, đây là 2 mặt của cùng một đồng xu.

Khi ta bị ràng buộc vào một khoái lạc giác quan nào hay bất cứ cái gì, thì khi thiếu nó ta trở nên rất dao động và khổ sở. Ta không thoát khỏi khổ đau, đây không phải là giải pháp. Rồi có vài Thánh nhân khuyên bảo là hãy chuyển hướng sự chú tâm, không phải là hướng vào khoái lạc giác quan mà là hướng sang một cái gì khác.

Ví dụ, một điều không muốn đã xảy ra và ta đã giận dữ lên, hãy đứng dậy và đi quanh một chút. Nếu đã làm thế mà không giúp được gì thì hãy đứng dậy và uống một ly nước. Ta đang chuyển hướng sự chú tâm của mình. Nếu đứng dậy và uống một ly nước không giúp được gì thì hãy bắt đầu đếm 1, 2, 3, 4…, ta đang chuyển hướng sự chú tâm của mình. Nếu làm tất cả những điều trên cũng không giúp được gì, thời đó, họ đã đưa ra một giải pháp hữu hiệu mà bây giờ cũng vẫn còn hữu hiệu. Đó là khi ta có lòng sùng tín mãnh liệt đến bất cứ Vị thần nam, thần nữ nào hay bất cứ Thánh nhân, Bậc giải thoát, giác ngộ nào, bất cứ ai mà ta có nhiều tin tưởng hay kính tín, chỉ cần ta thầm nhẩm danh hiệu của người ấy, cứ thế niệm danh hiệu ấy. Việc niệm danh hiệu trở nên dễ dàng vì ta có lòng sùng tín và khi niệm, ta đang chuyển hướng sự chú tâm sang một cái gì khác.

Sự giận dữ sẽ nguôi ngoai, và ta cảm thấy không còn giận dữ nữa. Họ còn đưa ra một giải pháp khác là chỉ tưởng tượng đến hình dáng hay hình ảnh của một Vị thần, một Thánh nhân hay Bậc Giác Ngộ. Cứ nhớ đến hình dáng hay hình ảnh tưởng tượng này, ta sẽ thấy rằng tâm mình đang chuyển hướng và thoát khỏi sự giận dữ, khổ đau hay bất cứ sự bất thiện, ô nhiễm nào khởi lên trong tâm. Ta đang thoát ra khỏi nó, trông có vẻ là ta đã đẩy lui sự bất thiện của mình bằng cách niệm các danh hiệu hay tưởng tượng như thế này. Nhưng trong thực tế thì trái hẳn.

Bài viết trích từ Pháp Thoại Khoá Thiền Vipassana 10 Ngày do Thiền Sư S.N. Goenka giảng dạy và hướng dẫn.

AUDIOS BÀI GIẢNG KHÓA THIỀN VIPASSANA 10 NGÀY

Giải thoát khổ đau hoàn toàn bằng cách quan sát thân và tâm

Những Bậc Giác Ngộ đã trở nên hoàn toàn giác ngộ vì các Vị ấy đã thăm dò toàn thể lĩnh vực thân và tâm, vượt qua hoàn toàn về lĩnh vực thân và tâm và chứng nghiệm được những gì nằm ngoài lĩnh vực này. Họ đã chứng nghiệm chân lý vĩnh cữu, chân lý tối hậu, toàn thể luật tự nhiên.

https://youtu.be/dLQMYAXRTYQ

Các Vị ấy hiểu rằng bất cứ khi nào ta chuyển hướng sự chú tâm của mình, trông có vẻ như ta đã gạt bỏ được những tiêu cực của mình qua một bên, nhưng thực ra, ta đã đè nén sự tiêu cực đó. Tuy những tiêu cực này đã biến mất khỏi bề mặt của tâm nhưng chúng đã bị nén sâu vào bên trong. Ở bề mặt của tâm, ta cảm thấy rằng: “Xem kìa, bây giờ không còn giận dữ, thù ghét, ác ý, đam mê hay sợ hãi nữa, bất cứ những tiêu cực nào đã có ở đây bây giờ không còn nữa”.

Nhưng sâu tận bên trong, những tiêu cực bị đè nén, ở tầng lớp vô thức hay tiềm thức, chúng không ngừng hoành hành và tiếp tục gia tăng gấp bội. Ta vẫn không thoát khỏi khổ đau, trốn tránh không phải giải pháp của vấn đề. Những Bậc Giác Ngộ này đã tìm ra giải pháp, hãy quan sát chúng bất cứ khi nào bất thiện khởi lên. Chẳng hạn, đam mê khởi lên, đừng đè nén nó, cũng đừng cho phép nó tha hồ tự biểu hiện bằng lời nói hay việc làm. Tương tự như thế, nếu sợ hãi, thù ghét, ác ý hay lo âu khởi lên, đừng đè nén chúng và đừng để chúng biểu lộ bằng lời nói hay hành động.

Họ đưa ra một con đường trung dung là hãy quan sát chúng. Sự giận dữ đã khởi lên, hãy quan sát nó, ham muốn nhục dục đã khởi lên, hãy quan sát nó. Nếu quan sát chúng một cách khách quan, ta sẽ không đè nén chúng và cũng không để chúng tự do biểu lộ. Chỉ quan sát thôi, và ta sẽ thấy rằng tâm bất tịnh sẽ trở nên yếu dần và diệt mất. Nó không còn là vấn đề nữa, vấn đề đã được giải quyết nhờ ta quan sát nó.

Rất khó quan sát các bất tịnh trong tâm

Một giải pháp rất tốt đẹp nhưng rất khó thực hành khi bất thiện khởi lên. Chẳng hạn, sự giận dữ đã khởi lên, ta bị chế ngự và bị áp đảo rất nhanh. Thật là khó khăn, ta không thể quan sát nó được. Cái gì ta không thể quan sát được thì không phải là một giải pháp. Giải pháp ấy tốt đẹp về mặt lý thuyết nhưng ta không thể thực hành. Rồi phải có một người nào đó ở bên cạnh để nhắc nhở mình. Ta phải có một thư ký riêng, kề một bên. Bất cứ khi nào cơn giận dữ nổi lên, người thư ký riêng này phải nhắc nhở ta. “Ô! Thưa chủ nhân, giận dữ đang tới kìa. Như Đức Phật đã nói rằng hãy quan sát sự giận dữ của ta, hãy quan sát sự giận dữ của ta”.

Người thư ký riêng của ta sẽ chỉ làm việc 8 giờ một ngày, mà ta không có sự thỏa ước với sự giận dữ của mình là nó chỉ xuất hiện khi người thư ký ấy có mặt. Giận dữ có thể đến bất cứ lúc nào trong 24 giờ, bất cứ ngày nào trong 365 ngày. Như, ta phải có 3 thư ký riêng cho 3 ca. Hiện giờ, nước nào cũng có luật lao động riêng, người chủ phải cho nhân viên nghỉ trong những ngày lễ, nên phải cần đến 4, 5 thư ký riêng. Ai có thể chi tiền được như thế? Thôi được, giả sử có người nào đó có nhiều tiền, luôn luôn có người thư ký riêng bên cạnh như bóng với hình. Bây giờ, khi cơn giận dữ khởi lên, người thư ký ấy sẽ nói: “Ô! Thưa chủ nhân, hãy nhìn xem, giận dữ, hãy thoát ra khỏi sự giận dữ ấy, hãy quan sát cơn giận ấy”. Và điều đầu tiên mà ta làm là tát vào mặt người thư ký ấy: “Đồ ngu, nhà ngươi đến đây để dạy khôn cho ta à? Ta là chủ nhân của chính ta, ta biết cần phải làm gì chứ! ”. Giận dữ cuối cùng thì giận dữ vẫn là giận dữ. Được rồi, giả sử, ta không cư xử sai lầm như thế, ta cảm ơn người thư ký: “Tốt lắm, ngươi được thuê để dùng vào mục đích này, ngươi đã khuyên ta, tốt lắm. Bây giờ ta phải quan sát sự giận dữ của ta”.

Làm sao để quan sát cơn giận dữ? Giận dữ không có hình thể hay màu sắc. Nếu ta nhắm mắt lại và cố gắng quan sát sự giận dữ, ta sẽ quan sát được những gì? Chỉ quan sát được đối tượng của sự giận dữ: “Người này đã nói thế này, người kia đã làm điều nọ, điều không muốn thì lại gặp phải, điều mong muốn thì không đạt được”. Tất cả những thứ này cứ đến trong tâm mình,ta không quan sát giận dữ mà đang quan sát đối tượng của sự giận dữ. Và điều này kích thích sự giận dữ của mình và nó trở nên mỗi lúc một nhiều hơn, ta không quan sát được sự giận dữ. Giờ đây, khi những Bậc Giác Ngộ giảng dạy hay đưa ra lời khuyên thực tế. Họ biết rất rõ là khi tâm tiêu cực khởi lên thật khó cho ai quan sát được tâm tiêu cực, trừu tượng này đúng như nó đang hiện hữu.

Làm sao quan sát các bất tịnh trong tâm mình?

Nhưng các Vị ấy đã nhận thấy rằng tâm và thân hoàn toàn có sự tương quan lẫn nhau. Ngay khi tâm tiêu cực khởi lên như giận dữ, đam mê, sợ hãi hay bất cứ tâm bất tịnh nào khởi lên, khi đó có hai điều xảy ra ở mức độ thân thể, một ở mức độ hơi thô thiển, một ở mức độ vi tế hơn một chút. Ở mức độ thô thiển, hơi thở của ta sẽ mất đi nhịp độ bình thường, khi ta cảm thấy giận dữ, đam mê hay sợ hãi…, hơi thở không bao giờ còn bình thường mà trở nên hơi nhanh và mạnh. Khi loại tâm bất tịnh này hết đi, hơi thở lại trở lại bình thường. Như vậy, nghĩa là có một cái gì đó đang xảy ra ở mức độ hơi thở. Và có cái gì khác nữa bắt đầu xảy ra ở mức độ vi tế hơn, đó là không có phản ứng sinh hóa này thì sẽ có phản ứng sinh hóa khác. Có thể là sự hồi hộp, hơi nóng, sự toát mồ hôi, căng thẳng,…, vài phản ứng sinh hóa nào đó bắt đầu xảy ra trên cơ thể. Hai sự thay đổi về hơi thở và phản ứng sinh hóa này bắt đầu xảy ra.

Thật khó mà quan sát giận dữ đúng như giận dữ vì sự giận dữ trừu tượng. Hay khó mà quan sát đam mê đúng như đam mê vì nó cũng trừu tượng. Nhưng nếu người ta thực tập quan sát hơi thở, quan sát cảm giác trên thân thể thì việc đó trở nên dễ dàng. Đây là điều mà các Bậc Giác Ngộ đã giảng dạy. Điều này thật rõ ràng, đối với một người bình thường tu tập có tiến bộ, sự quan sát này trở nên dễ dàng. Ngay đến sự giận dữ hay đam mê trừu tượng cũng có thể được quan sát một cách khách quan. Đây là lý do tại sao các Bậc Giác Ngộ đã nói: “Hãy quan sát hơi thở của chính mình, hãy quan sát cảm giác của chính mình”.

Khi quan sát hơi thở và cảm giác của mình, ta không chuyển sự chú tâm của mình sang cái gì khác. Chính cảm giác này, chính hơi thở này giống như mặt bên kia của đồng xu. Mặt bên này của đồng xu là sự bất thiện trong tâm, còn mặt bên kia là phản ứng vật lý đang xảy ra. Hơi thở trở nên bất thường hay có cảm giác nảy sinh trong người, ta đang đương đầu với vấn đề, không chạy trốn vấn đề và không đè nén nó. Một giải pháp tuyệt vời đã được đưa ra, theo đó, người ta cần phải thực hành, không có màn ảo thuật nào cả, không có phép lạ nào cả.

Bài viết trích từ Pháp Thoại Khoá Thiền Vipassana 10 Ngày do Thiền Sư S.N. Goenka giảng dạy và hướng dẫn.

AUDIOS BÀI GIẢNG KHÓA THIỀN VIPASSANA 10 NGÀY

Mọi khổ đau có nguồn gốc từ bên trong chứ không phải bên ngoài

Khuôn mẫu thói quen của tâm luôn luôn chú trọng đến những sự kiện bên ngoài, người ta không bao giờ chịu tìm hiểu những gì đang xảy ra ở bên trong. Vipassana giúp ta thấy được những gì đang xảy ra bên trong, điều này còn quan trọng hơn những gì xảy ra bên ngoài. Khi dồn tất cả sự chú trọng đến những gì bên ngoài, người ta luôn luôn nhầm lẫn là: “Tôi khổ vì nguyên nhân bên ngoài, tôi khổ vì người này nói thế này, người kia nói thế kia, hay vì người này, người kia làm điều này, điều kia”. Ta sẽ tiếp tục cảm thấy rằng nguyên nhân của khổ đau của mình đều nằm bên ngoài. Người chồng sẽ nói: “Nếu vợ tôi thay đổi đi một chút thì gia đình tôi sẽ trở thành thiên đàng, mọi việc sẽ hoàn hảo, đâu vào đó, vợ tôi phải thay đổi đi một chút”. Khi hỏi người vợ, bà ấy nói: “Chồng tôi phải thay đổi đi một chút, chỉ một chút thay đổi nơi chồng tôi thôi. Ồ! Mọi việc sẽ thật tuyệt vời”.

https://youtu.be/L393vzEsuIg

Người cha sẽ nói với người con trai nên thay đổi đi một chút, người con trai sẽ nói người cha nên thay đổi đi một chút. Người mẹ vợ sẽ nói với người con rể, người mẹ chồng sẽ nói với người con dâu nên thay đổi. Và người con dâu sẽ nói với người mẹ chồng, người con rể sẽ nói với mẹ vợ nên thay đổi… Mọi người khác phải thay đổi, chứ không phải tôi, tôi là người toàn vẹn, tôi có gì sai trái đâu. Chúng ta chỉ nhìn thấy lỗi ở bên ngoài, chúng ta luôn luôn tìm thấy nguyên nhân làm cho mình khổ ở bên ngoài, ở bên ngoài.

Cho nên, suốt đời tất cả mọi năng lực, sức lực của mình được dùng để sửa đổi và điều chỉnh cái bên ngoài. Lầm lỗi lớn của chúng ta là mình quên mất những gì đang xảy ra ở bên trong chính mình. Ta phí phạm năng lượng của mình. Điều trước tiên là rất khó mà thay đổi được người khác, không ai chịu để cho người khác chỉ huy cả. Làm sao ta có thể thay đổi người khác được? Ngay cả nếu có người nào đó trở thành lãnh tụ độc tôn của toàn thể thế giới này, có rất nhiều quyền lực, nhưng cũng khó có thể mà trong cuộc đời người lãnh tụ này mọi việc đều xảy ra theo ý nguyện. Không có gì như ý xảy ra, điều này không thể được. Cho dù với quyền lực của mình, người ta cố sửa đổi và thay đổi người khác, lấy gì bảo đảm rằng sẽ không có những người chống đối và làm những điều nghịch ý mình, không thể nào. Ta không thể sửa đổi cả thế giới này, nhưng chắc chắn, ta có thể sửa đổi bản thân mình.

Nước Ấn Độ của chúng tôi có một ngạn ngữ: “Con đường đầy chông gai, đầy sỏi đá thật khó mà dọn sạch được. Khi ta đi, chông gai và sỏi đá sẽ làm phiền ta. Điều hay nhất là mang giày và bước đi trên con đường ấy”. Ta đã được bảo vệ và không cần quan tâm đến chông gai. Chông gai vẫn còn đấy, cứ để mặc chúng. Hay đối với mặt trời:“Mặt trời chiếu gay gắt quá hãy làm cho nó dịu lại, tôi thấy nóng quá”. Ta không thể làm gì được, vậy thì hãy dùng một cái dù, tạo nên bóng mát mà đi. Mặt trời có nóng gay gắt cũng không thành vấn đề. Do đó, hãy bảo vệ chính mình bằng cách chỉ quan sát những gì ở bên trong. Đây là điều mà ta đã bắt đầu làm khi thực tập Vipassana. Trừ khi hiểu được toàn thể sự thật, nếu không, ta vẫn luôn luôn còn lầm lạc.

Bài viết trích từ Pháp Thoại Khoá Thiền Vipassana 10 Ngày do Thiền Sư S.N. Goenka giảng dạy và hướng dẫn.

AUDIOS BÀI GIẢNG KHÓA THIỀN VIPASSANA 10 NGÀY

Vipassana hay Paññā bắt đầu giúp ta nhìn sự việc toàn diện

Paññā (Trí tuệ) có nghĩa đen là hiểu sự việc từ nhiều mặt khác nhau. Nếu ta cố gắng tìm hiểu vấn đề chỉ từ một khía cạnh, thì đây chỉ là sự thật phiến diện. Sự thật phiến diện luôn luôn là sự thật méo mó, chẳng giúp cho ta được gì cả. Khi ta nhìn vấn đề một cách toàn diện nhiều mặt, ta đang tiến dần đến sự thật trọn vẹn, khi đó, vô minh sẽ mất đi. Có thế, quyết định và hành động của ta mới được sáng suốt và tốt đẹp. Bởi vì ta đang quan sát toàn thể sự thật.

https://youtu.be/vUX1YZQkFS4

Có một câu chuyện đời xưa, có 5 người mù bẩm sinh, chưa bao giờ thấy voi. Họ được dẫn tới gần một con voi và được yêu cầu xem xét con voi ấy, rồi diễn tả con voi như thế nào. Một người sờ phải chân con voi: “Ô! Tôi biết rồi, con voi giống như cái cột”. Với người mù ấy con voi giống như cái cột. Người khác sờ phải đuôi voi: “Ô! Tôi biết rồi, con voi giống như cái bàn chải hay cái chổi”. Với người mù ấy con voi giống như cái bàn chải hay cái chổi. Cứ thế cả 5 người diễn tả con voi của họ. Ai cũng đúng cả, nhưng chỉ đúng một phần, còn rất xa với sự thật. Cũng vậy, nếu ta cứ nhìn sự vật từ một góc cạnh thì đó chỉ là sự thật phiến diện, sự thật méo mó và mọi quyết định của ta sẽ sai lầm.

Có một khía cạnh rất quan trọng bị bỏ quên, đó là từ lúc mở mắt chào đời, người ta chỉ nhìn ra bên ngoài, mà chẳng bao giờ bận tâm nhìn xem những gì đang xảy ra bên trong. Bây giờ,Vipassana cho ta nhìn một khía cạnh khác: “Có cái gì đó đã xảy ra ở bên ngoài, hãy để tôi xem cái gì đang xảy ra ở bên trong”. Do vậy, ta không còn thấy sự thật méo mó, chỉ có một khía cạnh.

Ít nhất là bây giờ ta đã nhìn qua 2 khía cạnh: bên trong và bên ngoài. Khi tu tập tiến bộ thêm, ta sẽ nhìn sự việc qua thêm nhiều khía cạnh nữa. Nhưng khía cạnh này, ta được nhìn sự vật ở bên trong là một khía cạnh rất quan trọng. Hiện giờ, ta cảm thấy rằng 100% nguyên nhân làm cho ta đau khổ nằm ở bên ngoài. Nhưng khi tiến triển trên con đường giải thoát, ta bắt đầu quan sát những điều ở bên trong. Chẳng bao lâu, sẽ tới một giai đoạn, ta nhận thấy rằng: “Phải, có cái gì đã xảy ra ở bên ngoài, nhưng cũng xảy ra ở bên trong”. Như thế, nguyên nhân làm cho tôi khổ có 50% nằm bên ngoài và 50% nằm ở bên trong. Được rồi, ta đã bắt đầu chịu trách nhiệm 50% và làm điều gì đó để tự sửa đổi 50% này.

Tốt lắm, nếu tu tập Vipassana một cách đúng đắn, chắc chắn sẽ tới lúc, ta nhận ra rằng: “100% nguyên nhân làm cho tôi khổ nằm ở bên trong, không có nguyên nhân nào nằm ở bên ngoài, dù chỉ 1/4 của 1%, 100% nguyên nhân làm cho tôi khổ nằm ở bên trong, không có gì ở bên ngoài có thể làm cho tôi khổ. Cũng như, không có gì bên ngoài có thể làm cho tôi hạnh phúc được, 100% nguyên nhân làm cho tôi thật sự hạnh phúc nằm ở bên trong, 100% nguyên nhân làm cho tôi đau khổ cũng nằm ở bên trong”. Rồi ta bắt đầu tu tập và chú trọng hoàn toàn đến sự việc ở bên trong, khuôn mẫu thói quen suốt một đời bây giờ sẽ thay đổi. Ta sẽ thoát khỏi khổ đau dễ dàng, bởi vì ta đã bắt đầu quan sát nội tâm mình.

Một ví dụ, có người đã làm điều gì đó để hại ta hay vô cùng bất công đối với ta nên ta đưa sự việc ra tòa. Không biết ở đất nước của Quý vị ra sao, chứ ở nước Ấn Độ chúng tôi, khi tranh tụng phải ra tòa mất cả nhiều năm, từ tòa này đến tòa kia, từ tòa thượng thẫm đến tòa án liên bang, đến tòa án tối cao. Giả sử, phải mất 7 năm mới đưa được vụ kiện này đến tòa án tối cao. Chánh án của tòa án tối cao xem xét tất cả hồ sơ và mọi chứng cớ và ra phán quyết là lỗi ở người kia là 100%. Ta không có lỗi gì cả, người kia đáng bị trừng phạt. Được! chánh án đưa là sự trừng phạt đúng theo luật lệ quốc gia.

Nhưng nếu là người có trí, ta bắt đầu nghĩ rằng: “Nếu tôi không có lỗi gì và chánh án của tòa án tối cao phán rằng mình không có lỗi gì cả. Thế thì tại sao tôi bị khốn khổ trong suốt 7 năm qua, cả ngày lẫn đêm, tôi luôn luôn bất an. Phải có luật tự nhiên nào đó. Luật nào của thượng đế toàn năng, giải thích tại sao tôi lại bị trừng phạt như vậy”. Bây giờ, nhờ Vipassana, ta bắt đầu hiểu tại sao mình bị trừng phạt và là người chịu trách nhiệm trong từng khoảnh khắc. Ta giận sôi sục vì điều bất thiện: “Người này, người kia đã làm điều này với tôi, người này, người kia đã làm điều kia với tôi”. Ta là người chịu trách nhiệm và không ngừng giận sôi sục trong lòng.

Ví dụ, có người đến mắng chửi mình. Hắn ta là kẻ thù của mình, hắn không muốn thấy mình được vui mà muốn thấy mình đau khổ nên hắn mắng chửi, nhục mạ mình. Hắn đã mắng chửi một lần làm cho ta khổ rồi đi mất. Giờ đây, chuyện gì sẽ xảy ra? Hắn chỉ muốn thấy ta khổ một lần bởi vì hắn chỉ mắng chửi có một lần thôi. Bây giờ, chuyện gì sẽ xảy ra? Ta đáp ứng lại: “Được, đồng ý, ngươi muốn ta khổ ư? Ta sẽ khổ liên tiếp nhiều giờ, nhiều ngày, nhiều năm”. Đôi lúc, ta còn nói: “Hắn nhục mạ tôi quá sức, suốt đời tôi sẽ không bao giờ quên”. Suốt đời, ta sẽ không bao giờ quên ư? Ta đang tuân lệnh ai đây? Ta sẽ cứ thế đang lăn lộn trong khổ đau cùng cục suốt cả đời: “Tôi sẽ không quên trong 7 kiếp”, 7 kiếp trong địa ngục, thật là điên rồ, ta đang làm gì vậy?

Trong ví dụ thứ nhất, lỗi lầm về phần chúng ta. Có người mang đến cho ta món quà chửi mới và ta chấp nhận món quà ấy. Nếu có ai ăn nói lỗ mãn, đó là vấn đề của người đó, của ông ấy hay bà ấy, họ đầy những bất thiện, đây là khổ đau của họ. Tại sao ta lại chia sẻ khổ đau đó? Tại sao lại lãnh nhiệm khổ đau đó vào mình, hãy chỉ mỉm cười như Đức Phật: “Được rồi, tôi không chấp nhận món quà của ông. Nếu ông phải chịu khổ sở về việc này, tôi không thể chịu thay cho ông được, tôi sẽ không khổ”. Chính sự chấp nhận món quà này là một sai lầm lớn, nhưng rồi ta cứ lăn lộn trong khổ đau. Ta cứ nhớ: “Ông ta nhục mạ tôi thế này, bà ta nhục mạ tôi như thế này”. Ta cứ tiếp tục diễn đi diễn lại tấm thảm kịch trên sân khấu nội tâm của mình, hết năm này qua năm khác.

Chẳng có ai chịu trách nhiệm về điều này cả mà chính ta chịu trách nhiệm về điều này. Càng chứng nghiệm thực tại bên trong càng nhiều, mọi việc sẽ trở nên hết sức rõ ràng. Tôi chịu trách nhiệm bất cứ khi nào tôi phản ứng, tôi mang khổ đau lại cho tôi. Khi tôi không phản ứng lại bất cứ những gì xảy ra ở bên ngoài, tôi không bị khổ, tôi có thể mỉm cười, sâu tận bên trong, tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm. Khi tôi thay đổi khuôn mẫu thói quen của chính tôi, tôi thoát khỏi khổ đau. Tôi bắt đầu sống một cuộc sống tốt đẹp hơn. Nhưng việc thay đổi khuôn mẫu thói quen đòi hỏi nhiều sự luyện tập. Mọi việc sẽ trở nên dễ dàng hơn, nếu ta tu tập Vipassana một cách đúng đắn và hiểu rõ ràng sự tu tập. ta sẽ hiểu cơ cấu vật chất này nó vận hành ra sao, các cảm giác khác nhau nảy sinh, các phản ứng sinh hóa xảy ra như thế nào.

Bài viết trích từ Pháp Thoại Khoá Thiền Vipassana 10 Ngày do Thiền Sư S.N. Goenka giảng dạy và hướng dẫn.

AUDIOS BÀI GIẢNG KHÓA THIỀN VIPASSANA 10 NGÀY

Ta nhận xét và phản ứng với đối tượng theo quan điểm chủ quan của mình

Còn tâm thì sao? Bốn phần của tâm vận hành như thế nào? (Thức) là phần hay biết của tâm, Saññā (Tưởng) là phần nhận định của tâm, Vedanā (Thọ) là phần cảm nhận của tâm và Saṅkhāra (Hành) là phần phản ứng của tâm. Các phần này của tâm vận hành như thế nào? Nếu tiếp tục quan sát bốn phần ấy, ta sẽ thấy phần thứ 4 (Saṅkhāra) là phần phản ứng của tâm đã trở nên rất mạnh. Và phần đầu tiên, Viññāṇa là phần chỉ hay biết và quan sát mọi sự một cách khách quan, đã trở nên rất yếu đuối. Phần thứ 4 (Phản ứng) trở nên rất mạnh. Ồ! Đây là nguyên nhân khổ đau của mình.

https://youtu.be/TPG8eye0WJo

Nhờ luyện tập Vipassana, ta sẽ thấy rằng phần thứ 4 (Saṅkhāra) sẽ trở nên yếu dần. Cho dù ta có phản ứng, phản ứng ấy giống như một đường vẽ trên mặt nước, phản ứng ấy sẽ không quá sâu đậm. Mà phần đầu tiên (Viññāṇa) là phần chỉ quan sát một cách khách quan sẽ trở nên mạnh dần. Ta sẽ dễ dàng thoát khỏi mọi khổ đau. Nếu không luyện tập Vipassana một cách đúng đắn, ta không thể mong đợi thành quả đáng lẽ có được nhờ sự luyện tập. Khi tiếp tục quan sát thực tại, ta sẽ thấy rõ đâu là điểm sai lầm, khổ đau bắt nguồn từ đâu, khổ đau bắt đầu như thế nào. Nếu không, ta cảm thấy: “Bất cứ khi nào gặp người này, tôi bắt đầu phát sinh ý nghĩ tiêu cực”. Có đúng như thế không?

Nếu đúng, điều này có nghĩa có cái gì sai trái nơi người đó rồi. Phần sinh hóa của người ấy như thế nào, mà khiến cho phần sinh hóa của mình thay đổi, khiến mình nảy sinh tiêu cực. Nếu điều này đúng thì bất cứ ai gặp người ấy cũng nảy sinh ý nghĩ tiêu cực chứ! Nhưng điều này lại không xảy ra. Giả sử, có 5 người khác nhau cùng nhận xét về người đó. Có người có thể phát sanh ra tâm tiêu cực, người khác phát sanh ra lòng say mê, người thứ 3 có thể phát sanh ra sợ hãi, người thứ 4, thứ 5 có thể phát sanh ra cái gì khác. Cả 5 người phát sinh ra 5 điều khác nhau. Ồ! Thế thì rõ ràng cái điều sai trái ấy không nằm ở người ấy mà nằm nơi tôi. Vấn đề của từng cá nhân nằm ở mỗi người.

Một ví dụ, có một họa sĩ rất tài hoa dùng mực và cọ vẽ một bức tranh trên khung vải tuyệt đẹp. Người họa sĩ nhìn vào hình ảnh ấy: “Ô! Tuyệt đẹp, người này rất đẹp”. Người họa sĩ ấy bị mất thăng bằng tâm trí:“Tôi muốn sống với người này. Người này đẹp quá, tôi phải sống với người này”. Thiên hạ bảo:

• Anh là tên khùng! Bức tranh này do sự sáng tạo và trí tưởng tượng của chính anh, chẳng phải thật. Bây giờ, anh muốn sống với bức tranh này. Làm sao có thể được?
• Ồ! Không, tôi không thể sống thiếu người này được, tôi phải có được người này.

• Đúng là một kẻ điên.

Tương tự như thế, cũng người họa sĩ ấy vẽ một bức hình khác, rất khủng khiếp và dữ tợn: “Ồ! Người này xấu quá, dữ tợn quá. Hắn sẽ nuốt sống tôi, xé xác tôi. Xin hãy cứu tôi, xin hãy cứu tôi với”. Thiên hạ sẽ nói: “Anh điên rồi à! Hình này là do sự sáng tạo và trí tưởng tượng của chính anh. Anh đang làm gì thế?” Chúng ta có thể gọi người họa sĩ này là người điên nhưng mỗi người trong chúng ta cũng đang chơi cùng một trò chơi ấy.

Mỗi người trong chúng ta tiếp tục vẽ ra những hình ảnh, rồi cứ thế phản ứng lại những hình ảnh ấy. Mỗi người trong chúng ta tiếp tục đẽo tạc những hình tượng, rồi cứ thế phản ứng lại những hình tượng ấy. Tất cả đều là những hình ảnh hay hình tượng đẽo tạc tưởng tượng. Cứ thế, chúng ta phản ứng mạnh đến dường nào.

Một ví dụ, cách đây 20 năm, có người nói hay làm điều gì mà tôi không thích. Phần Saññā (Tưởng), tâm nhận định của tôi nói: “Xấu lắm”. Một khi Saññā của tôi nói xấu lắm thì Saṅkhāra của tôi phản ứng lại: “Một người rất xấu”. Tâm bất thiện nảy sinh và tôi đã tạc hình ảnh của người này: “Con người rất xấu”. Đã 20 năm qua, tôi đã không gặp lại người ấy. Sau một thời gian dài 20 năm gặp lại người ấy và tôi bắt đầu phản ứng: “Con người rất xấu”. Ồ! Trong 20 năm qua, người ấy đã có thể trở thành một Thánh nhân, ai mà biết được. Ngay từ đầu, chỉ có Saññā của tôi nói: “Con người này rất tồi tệ”.

Thật ra, có thể anh ta không tồi tệ thật sự, ai mà biết được. Nó là sáng tạo riêng của tôi. Tôi đã đẽo tạc hình ảnh người này là người rất tồi tệ. Tôi đang phản ứng lại với hình ảnh này, vốn do tôi sáng tạo và đẽo tạc ra. Hình ảnh này xen vào giữa con người thật của người này và tôi phản ứng lại với hình ảnh ấy. Một ví dụ khác tương tự, 20 năm trước, có người nói hay làm điều gì mà tôi thích. Phần Saññā (Tưởng), tâm nhận định của tôi đánh giá: “Ồ! Một người tuyệt vời! Một người hoàn toàn nhã nhặn, một người thánh thiện như thế”. Đã 20 năm qua tôi đã không gặp người ấy. Sau một thời gian 20 năm, tôi vẫn giữ hình ảnh ấy: “Ô! một người hoàn toàn nhã nhặn”. Người ấy đã có thể trở thành một kẻ hung ác, trong 20 năm này, người ấy có thể đã thay đổi rất nhiều, ai mà biết được. Ngay từ đầu, người ấy có thể là kẻ hung ác, chỉ có Saññā của tôi nói: “Một con người hoàn toàn nhã nhặn”.

Tôi đang phản ứng lại những hình ảnh do tôi tạo ra. Dần dần sự thật sẽ rõ ràng hơn nếu ta bắt đầu xem xét 4 phần của tâm làm việc như thế nào, xem xét sự tương quan giữa các cơ cấu thân và tâm diễn biến như thế nào. Tất cả những điều này sẽ trở nên rất rõ ràng nếu ta chỉ quan sát một cách khách quan.

Bài viết trích từ Pháp Thoại Khoá Thiền Vipassana 10 Ngày do Thiền Sư S.N. Goenka giảng dạy và hướng dẫn.

AUDIOS BÀI GIẢNG KHÓA THIỀN VIPASSANA 10 NGÀY

Chính cái “Tôi” và cái “Của Tôi” làm ta đau khổ

Cũng cùng một người, cùng một đối tượng được 5 người khác nhau nhìn đến. Cũng cùng một người ấy, 5 người khác nhau có 5 hình ảnh khác biệt về người đó. Họ phản ứng lại hình ảnh của riêng mình tạo ra chứ không phản ứng đúng bản chất người này. Hay cùng một đối tượng có thể tiếp xúc với tôi qua bất cứ giác quan nào, mắt, tai hay bất cứ giác quan nào, và tôi phản ứng theo 5 cách khác nhau.

https://youtu.be/K2N0zt-Yy2c

Ví dụ, có lời nói nào đó đến tai tôi. Cũng cùng một lời nói đến tai tôi 5 lần, tôi đã phản ứng theo 5 lối khác nhau. Nếu tôi là người hành Thiền Vipassana lão luyện, điều này trở nên rất rõ ràng. Ví dụ, ví dụ này chỉ là một ví dụ, không có gì thật trong ví dụ này, chỉ là ví dụ thôi. Một buổi chiều tối, tôi đang đi bộ với 5 Thiền sinh, có người nằm ngay trên lối đi. Một trong 5 Thiền sinh vấp phải, đá trúng người này. Người này la lên: “Nhà ngươi mù à, mắt mũi để đâu thế?”. Những lời này đến tai tôi, tôi nhận thấy có những cảm giác tuyệt vời trong người, những cảm giác rất dễ chịu, một luồng cảm giác khoai khoái. Có người đã mắng chửi: “Mắt mũi ngươi để đâu thế?”, và tôi có những cảm giác rất dễ chịu. Đây là một trường hợp.

Trường hợp thứ 2, tôi đi bộ một mình và đụng phải người này và hắn la lên cũng cùng một ngôn ngữ ấy, một câu nói ấy và cùng một giọng điệu ấy: “Nhà ngươi mù à, mắt mũi để đâu thế?”. Bây giờ, tôi không có cảm giác dễ chịu gì cả mà lại có cảm giác khó chịu. Trường hợp thứ 3, một lần nữa, ví dụ chỉ là ví dụ thôi, tôi đi bộ với 5 Thiền sinh và đụng phải người này và hắn lại la lên cùng câu nói ấy: “Nhà ngươi mù à, mắt mũi để đâu thế?”. Và tôi thấy cảm giác khó chịu mãnh liệt hơn lần vừa rồi. Cũng cùng câu nói nhưng quả là khác biệt biết bao.

Trường hợp thứ 4, cũng chỉ là ví dụ thôi, tôi lại đi bộ một mình và đụng phải người này. Một lần nữa, hắn la lên cùng một giọng điệu ấy: “Nhà ngươi mù à, mắt mũi để đâu thế?”. Bất chợt, tôi nhận ra những lời này là của con trai tôi: “Con trai tôi à?”. Con trai tôi mắng chửi tôi: “Nhà ngươi mù à, mắt mũi để đâu thế?”. Ô! Cảm giác trở nên vô cùng khó chịu. Lần thứ 5, một lần nữa, ví dụ cũng chỉ là ví dụ thôi, tôi đi bộ với 5 Thiền sinh và đụng phải người này, hắn la lên cũng theo cách ấy. Tôi nhận ra, đấy là con trai của tôi, bây giờ, hoàn toàn không thể chịu đựng nổi. Tại sao vậy? Cũng cùng câu nói đến tai tôi 5 lần, tại sao mỗi phản ứng lại khác nhau nhiều đến như thế? Cái gì đã xảy ra thế? Người hành Thiền Vipassana lão luyện sẽ biết được chuyện gì đang xảy ra.

Khi những lời này đến tai tôi lần đầu tiên, Saññā của tôi bảo rằng: “Phải, đây là những lời mắng chửi, nhưng không phải cho tôi, mà cho học trò của tôi”. Và những Thiền sinh này, tôi luôn luôn chỉ dạy họ: “Hãy ý thức, đi trong ý thức, các Thiền sinh này sao ma non dại thế, họ chẳng hiểu gì cả. Họ vấp phải ai đó và bây giờ họ phải chịu khổ vì những lời mắng chửi này. Tôi là Thiền sư Vipassana, tôi không thế vấp phải lầm lỗi như thế được. Lời mắng chửi này không phải dành cho tôi mà cho học trò của tôi”. Và rồi có những cảm giác dễ chịu khắp người. Ngay khi người ta mở mắt chào đời, lớn lên và có được trí khôn, biết suy xét (Chuyện biết suy xét hay không biết suy xét làm sao ai mà biết được, nhưng theo ngôn ngữ thế tục ta nói biết suy xét), điều trước tiên người ta làm là tạc một hình ảnh của bản thân mình. Tôi, Goenka! Khi tạc một hình ảnh của chính mình, tôi tạc một Goenka rất đẹp, một Goenka tuyệt vời. Tôi tạo dựng hình ảnh này ở ngôi đền trong tâm tôi. “Tuyệt vời! Goenka thật tuyệt vời!”.

Trở về trường hợp thứ nhất, tôi biết rằng sự mắng chửi ném vào các Thiền sinh của tôi, họ còn non dại. Còn tôi, đây là Thiền sư Vipassana, con người rất là từng trải…Hình ảnh của tôi được đánh bóng thêm: “Ta thật tuyệt vời! Goenka thật tuyệt vời! Người nào đó lầm lỗi nhưng ông ta không có lầm lỗi”. Lần thứ hai, cũng một lời chửi mắng ấy, Saññā của tôi nói: “Lời mắng chửi này là dành cho ngươi đây, không phải cho các Thiền sinh đâu, chẳng có Thiền sinh nào ở đây cả”/ Và hình ảnh này đã được tạc lên, rồi sự ràng buộc vào hình ảnh này, hình ảnh này bây giờ bị tan vỡ: “Có người nào đang chửi tôi à, tôi một Thiền sư Vipassana vĩ đại như thế, ngươi bị sao thế? Ngươi không đổ máu mà ngươi cũng chẳng chết. Vậy thì chuyện gì vậy? Cớ sao lại la lối om sòm”. Toàn thể thái độ bây giờ bắt đầu thay đổi, các cảm giác rất khó chịu trỗi dậy.

Rồi lần thứ 3, tại sao lần này còn khó chịu hơn nữa? Bởi vì 5 Thiền sinh có mặt ở đó với tôi. Người ta tạc một hình ảnh về bản thân mình, tạo dựng lên trong chính tâm trí mình, và phát triển rất nhiều vào ràng buộc hình ảnh ấy, điều này tự nó là một sự điên rồ. Bây giờ, còn có một việc khác, người ta vẫn cứ tiếp tục làm, đó là dựng lên một hình ảnh đẹp đẽ của mình trong tâm trí người khác. Mỗi một Thiền sinh phải cảm thấy: “Goeka tuyệt vời! Ồ! Goenka thật tuyệt vời!”. Người ta dựng lên rất nhiều vỡ kịch, rất nhiều trò khác, chỉ để tạo nên một hình ảnh đẹp cho mình. Tôi đã làm nhiều điều để tạo dựng một hình ảnh đẹp đẽ về tôi trong tâm của 5 Thiền sinh này. Bây giờ hình ảnh ấy tan nát.

Trong trường hợp trước chỉ có một hình ảnh bị tan vỡ, bây giờ 5 hình ảnh đều vỡ tan. Tôi cảm thấy rất khốn khổ, khốn khổ gấp 5 lần. Nếu có ai chửi tôi, khi chỉ có một mình, tôi có thể cảm thấy rằng hắn đã chửi tôi, chẳng sao cả. Bây giờ, có người chửi tôi trước công chúng, trước mặt bao nhiêu người. Mắng chửi là mắng chửi, dù có một mình ta hay có mặt người khác nữa. Như thế có gì khác nhau đâu, sự khác nhau là ta đã tạc hình ảnh của mình trong tâm nhiều người khác. Và khi hình ảnh này bị tan vỡ, ta khổ sở hơn nhiều lắm. Khi ta đi sâu vào nội tâm và nghiên cứu, phân tích, điều này càng lúc càng trở nên rõ ràng hơn. Lần thứ 4, tại sao khó chịu nhiều hơn? Tôi! Tôi Tôi, phạm vi của cái tôi bây giờ nới rộng ra của tôi. Ta bắt đầu sáng tạo ra những hình ảnh cái của tôi, con trai của tôi, con gái của tôi, vợ của tôi, chồng của tôi, mẹ của tôi, cha của tôi, cái này của tôi, cái kia của tôi, cái này cái kia của tôi.

Ta tạc lên một hình ảnh đẹp đẽ, rồi ta bắt đầu tạo thêm nhiều ràng buộc ghê gớm vào hình ảnh này. Ở mức độ bề ngoài, ta cứ tự lừa dối mình: “Tôi thương con trai tôi, tôi yêu vợ tôi, tôi yêu chồng tôi, tôi thương mẹ tôi, tôi thương cha tôi”. Nếu đi sâu hơn, ta sẽ hiểu rằng mình không thương yêu ai cả. Ở thời Đức Phật, vua Pesenadi được gặp Đức Phật. Nhà vua học Vipassana và trở thành một người hành Thiền lão luyện. Khi một người trong gia đình trở thành người hành Thiền giỏi, từ từ những người khác được lôi cuốn theo nên cả hoàng gia là những người hành Thiền Vipassana. Vợ vua, hoàng hậu Mallika cũng là người hành Thiền giỏi. Cả 2 người đều tu tập trong phòng Thiền tại cung điện.

Một hôm sau, một giờ ngồi Thiền, nhà vua hỏi hoàng hậu: “Nàng hãy nói cho ta nghe trên thế gian này, nàng thương yêu ai nhất?”. Hoàng hậu trả lời: “Thật tuyệt vời! Thiếp cũng có nghĩ đến câu hỏi ấy trong lúc đang ngồi Thiền và thiếp nhận ra rằng Thiếp không yêu ai cả, Thiếp chỉ yêu mỗi mình thiếp thôi”. Nhà vua mỉm cười và nói: “Cũng câu hỏi đấy, đến trong tâm ta, ta tự xem xét mình và nhận thấy rằng ta chỉ yêu mình ta thôi, ta không yêu ai cả”. Không có Vipassana, sự thể sẽ trở nên hoàn toàn khác hẳn. Hoàng hậu nói với nhà vua: “Thiếp chỉ yêu một mình thiếp thôi chứ không yêu Hoàng thượng”. Hoàng hậu gì lạ thế! nàng có thể sẽ bị rơi đầu. Nhưng ở đây, cả nhà Vua và Hoàng hậu đều là những người hành Thiền Vipassana. Cả 2 đều vui vẻ đến gặp Đức Phật và nói: “Thưa Ngài, trong lúc Thiền, điều này đã xảy ra như thế”. Đức Phật nói: “Sadhu! Sadhu! Sadhu! Lành thay! Lành thay! Lành thay!”.

Đây là bước khởi đầu, từ đó ta có thể bắt đầu tự sửa đổi mình. Một khi con người còn ảo tưởng: “Tôi yêu thương người này, người kia”, người ta sẽ không thoát khỏi sự điên cuồng này. Khi người ta bắt đầu nhận thức được rằng: “Tôi chỉ yêu thương tôi thôi, hãy nhìn xem con người tôi Vị kỷ làm sao, con người tôi ích kỷ làm sao?” Chỉ khi ấy, người ta mới bắt đầu tự sửa đổi mình. Những người mà tôi gọi là của tôi, con trai của tôi, vợ của tôi, chồng của tôi… Với những người ấy, ta có những ước mơ về họ, ta có những khát vọng nào đó. Ta mong đợi những người này sẽ thỏa mãn những khát vọng này, những mơ ước này. Ta ước mơ rằng: “Người này sẽ thỏa mãn những ước mơ của mình, ước mơ này, ước mơ kia”.

Đó là lý do tại sao ta lại thương yêu và trông mong được đền đáp. Khi ta thương yêu và trông mong được đền đáp, ta không thương yêu gì người này mà chỉ thương yêu chính mình mà thôi. Ta thương yêu khát vọng và những ước mơ của riêng ta. Một tình thương vị kỷ, tình thương ấy không có ích. Tình thương yêu tinh khiết, chỉ là con đường một chiều, ta cho đi, ta không trông mong được đền đáp điều gì cả, ta chỉ cho đi. Khi hành giả Vipassana nhận ra được điều đó, người ấy sẽ thoát ra khỏi tính ích kỷ, hẹp hòi này.

Bây giờ, trở lại trường hợp thứ 4, chuyện gì đã xảy ra? Đứa con trai của tôi, tôi có quá nhiều ước mơ về nó: “Khi trưởng thành, nó sẽ là người con trai của một Thiền sư Vipassana. Nó sẽ phục vụ Vị Thiền sư một cách đầy đủ. Nó sẽ rất ngoan ngoãn vâng lời và nó sẽ như thế này, như thế kia”. Giờ đây, Saññā, sự nhận biết của tôi nói rằng: “Những lời mắng chửi này thốt ra từ con trai tôi, con trai tôi mắng chửi tôi”. Nếu một người bình thường ngoài đường phố mà tôi không biết, tôi không có ước mơ tương lai nào về người ấy và anh ta mắng chửi tôi, tôi không tức đâu. Những sự mắng chửi này chẳng có ảnh hưởng gì nhiều. Nhưng con trai của tôi, nếu nó mắng chửi tôi:“Ồ! Thật không thể chịu đựng nổi”.

Bây giờ nói đến ví dụ lần thứ 5, tại sao tôi khó chịu đựng hơn nhiều? Bởi vì tôi cứ tái phạm cùng một lầm lỗi ấy. Khi tôi cố gầy dựng hình ảnh về tôi trong tâm trí người khác, tôi cũng cố gầy dựng hình ảnh con trai tôi, con gái tôi, vợ tôi, người này người kia của tôi…, họ tuyệt vời lắm. Họ có thể có khuyết điểm nào đó, nhưng tôi cứ che giấu khuyết điểm ấy đi: “Ồ! Không đâu, không đâu, họ tuyệt vời lắm”. Giờ đây, những hình ảnh về con trai tôi mà tôi đã cố tạo dựng trong tâm trí của 5 Thiền sinh kia, những hình ảnh ấy giờ đây tan nát cả nên bây giờ, tôi khổ gấp 5 lần. Tất cả sẽ trở nên rõ ràng khi ta biết quan sát cảm giác của mình như thế nào. Có điều gì đã xảy ra và ta quan sát: “Tôi đang có loại cảm giác gì đây? Có điều gì đã xảy ra?”. Và ta lại xem xét: “Loại cảm giác gì đang xuất hiện đây?”.

Đây là cách mà Vipassana sẽ giúp cho ta. Trừ khi, ta vận dụng Vipassana trong đời sống hằng ngày của mình, nếu không, Vipassana sẽ trở nên như các tổ chức tôn giáo khác. Người ta đến đền miếu, nhà thờ, chùa chiền hay các Thánh đường Hồi giáo để cử hành nghi lễ này, nghi lễ kia và cảm thấy rất an lạc: “Tôi là người rất mộ đạo”. Điều này chẳng giúp được gì trong cuộc sống của họ, người ta đang tự lừa dối mình nếu Vipassana được thực hành theo cách ấy. Mỗi năm, tôi tham dự một khóa cũng như vào mỗi buổi sáng và chiều, tôi ngồi thiền: “Nhiệm vụ của tôi đã làm xong, bây giờ để ông Phật lo cho tôi. Ông Phật sẽ làm như thế vì tôi đã làm xong bổn phận của tôi. Ngài bảo tôi làm điều này và tôi đã làm xong. Bây giờ, bổn phận của ông Phật là cứu tôi thoát khỏi mọi khổ đau”.

Điều này không có ích lợi gì cả. Ta phải thay đổi khuôn mẫu thói quen của chính mình, hiểu thật rõ ràng tự trong thâm tâm ta đang tự làm khổ mình. Trong từng khoảnh khắc, ta tự tạo khổ đau cho mình, đó là ham muốn hay ghét bỏ, với cảm giác này hay cảm giác kia, cứ ham muốn, ghét bỏ. Ta là một đống khổ đau. Bây giờ, nhờ vào phương pháp Thiền này, ta đang thoát khỏi thói quen điên cuồng ấy, thoát khỏi khổ đau của mình. Không nên coi việc lấy một khóa Thiền như thế này là một nghi lễ hay nghi thức, phải có mục đích khi ta tới đây. Mục đích ấy chính là ta cần hiểu rõ thực tại nơi tâm và thân mình ở mức độ thực nghiệm. Mỗi lần ta tới đây, ta phát triển một số phẩm chất trong bản thân của ta, các phẩm chất này sẽ giúp ta đạt đến đích cuối cùng là sự giải thoát hoàn toàn.

Bài viết trích từ Pháp Thoại Khoá Thiền Vipassana 10 Ngày do Thiền Sư S.N. Goenka giảng dạy và hướng dẫn.

AUDIOS BÀI GIẢNG KHÓA THIỀN VIPASSANA 10 NGÀY

Những Pārami cần thiết trên con đường giải thoát

Có 10 phẩm hạnh, khi có được đầy đủ các phẩm hạnh này, ta sẽ dễ dàng đạt đến đích cuối cùng. Theo ngôn ngữ ngày xưa của Đức Phật, các phẩm hạnh ấy được gọi là Pārami, được phiên âm là Ba la mật. Pārami là một phẩm hạnh giúp ta vượt qua biển khổ và tới bờ bên kia, nơi không còn khổ đau. Có 10 Pārami khi ta đến với một khóa Thiền như thế này. Ta có được cơ hội tuyệt diệu để dần dần phát triển 10 Pārami. Như thể, có 10 cái chai hay 10 cái hủ, nếu ta nhỏ một giọt trong mỗi chai, từng giọt một,sẽ tới lúc khi tất cả 10 chai đều đầy, đều được trọn vẹn, và ta sẽ đạt tới đích cuối cùng. 10 Pārami này là gì? 10 phẩm hạnh này là gì? Hãy ghi nhớ các phẩm hạnh ấy để lần tới, khi đến tham dự một khóa Thiền, ta rất cẩn thận nhỏ vào mỗi chai ít nhất một giọt, càng nhiều giọt càng tốt.

https://youtu.be/eAUxw8Fp1mM

Nekkhamma Pārami (Hạnh ly dục, xuất gia)

Phẩm hạnh (Ba la mật) này là sự từ bỏ thế tục. Người ta phải từ bỏ cuộc đời Cư sĩ để không còn ràng buộc nữa. Nhưng không phải ai cũng sẵn sàng để từ bỏ đời sống Cư sĩ này để trở thành một Vị Tăng hay Ni. Như thế, làm sao phát triển được Pārami này? Đây là một Pārami quan trọng. Mười ngày ở đây, ta có được một cơ hội tuyệt diệu. Ta không phải cạo đầu, cũng không mặc áo nhà tu, nhưng trên thực tế, ta sống cuộc đời của một Tu sĩ. Vì trong những khóa Thiền như thế này, ta sống nhờ vào sự cống hiến của người khác. Bất cứ thực phẩm nào ta ăn là tặng phẩm của người khác, bất cứ phương tiện nào ta sử dụng ở đây là tặng phẩm của người khác. Tại sao người ta trở thành Tăng hay Ni? Chẳng có gì để chúng ta có thể gọi là của tôi. Tất cả những Pārami này đưa ta đến chỗ toàn thể bản ngã bị tiêu tan. Giai đoạn cuối cùng của sự vô ngã đưa ta đến đích cuối cùng.

Khi người ta từ bỏ cuộc đời Cư sĩ và trở thành Tu sĩ, với bình bát trong tay đi khất thực từng nhà, bản ngã bắt đầu bị tiêu tan. Ở đây, ta có được cơ hội tuyệt diệu để thực hành hạnh từ bỏ này. Thoạt tiên, khi các khóa Thiền được bắt đầu ở Ấn Độ Và các nước Phương Tây Vào lúc chúng ta chưa có trung tâm Thiền, chúng tôi đã phạm một lỗi lầm, phải mất một thời gian để sửa lại lỗi lầm ấy. Chúng tôi thu lệ phí từ các Thiền sinh, còn sự giảng dạy thì không tính tiền vì nó vô giá. Ai có thể định giá được sự giảng dạy, ai có thể ấn định lệ phí là bao nhiêu? Người nào có thể trả được bao nhiêu, những lệ phí ăn ở… Các phí tổn thật sự phải bỏ tiền túi ra, các Thiền sinh phải chịu, đây là một sai lầm. Nhưng một khi các trung tâm Thiền bắt đầu được xây dựng khắp nơi trên thế giới, thì Dhamma bắt đầu được giảng dạy theo phương cách và hình thức thuần khiết. Nếu tính tiền, ta không có được Pārami từ bỏ này, bởi vì lúc nào ta cũng cảm thấy tôi trả tiền cho khoảng này. Khi ta lấy thức ăn cho mình: “Ồ! Món này không hợp với khẩu Vị của tôi. Tôi trả tiền mà. Không! Món này chẳng ngon gì cả. Tôi muốn món này hay món kia”. Bản ngã của ta còn đó. Mặt khác, một Vị Tăng hay Ni chấp nhận bất cứ món gì được dâng cúng trong bình bát. Người khất sĩ không có sự lựa chọn nào, nhận món gì ăn món nấy, ta vui lòng với tặng phẩm ấy.

Ta đang diệt trừ bản ngã, điều này rất quan trọng. Vì mục đích này, không có lệ phí nào được đặt ra cả, không có lệ phí cho sự giảng dạy cũng như cho việc ăn uống và chỗ ở. Khi trung tâm Thiền đầu tiên được thành lập ở Ấn Độ, lần đầu tiên, chúng tôi trình bày quan niệm này với những người ở đó, tất cả các thành viên ban quản trị đều e ngại: “Goenkaji! Ông nói gì thế? Ông làm gì thế? Đây là một nước nghèo. Người ta có khi liên tiếp mấy ngày không có ăn, mà ông đề nghị cho ăn không lấy tiền ở trung tâm này, rất đông người sẽ đến”. Tôi nói: “Đừng lo ngại gì, hãy để họ tới. Họ phải Thiền từ 4 giờ hay 4 giờ 30 sáng đến 9 giờ hay 9 giờ rưỡi tối. Nếu họ Thiền và tu tập thì chẳng sao cả. Nếu chỉ đến đây để ăn thôi, họ sẽ không tu tập và sẽ phải bỏ đi. Do đó, không có vấn đề gì đâu”.

Và chẳng có vấn đề gì cả, không có chuyện gì xảy ra, tất cả mọi sự đều diễn biến hoàn toàn tốt đẹp. Người ta đến hành Thiền nghiêm chỉnh, ở đây mọi sự cũng tốt đẹp như thế. Khi tôi bắt đầu giảng dạy ở Tây Phương, người ta nói: “Ô! Bên Tây Phương người ta sẽ nghi ngờ ông. Họ sẽ tự hỏi, tại sao ông không tính lệ phí, ngay cả đến tiền ăn? Có điều gì đáng nghi ngờ đây? Ông có tà ý gì đó? Ông được chính phủ, cơ quan tình báo hay được nhóm nào đó tài trợ. Có điều gì khác lạ đang diễn ra ở đây? Nếu không, ai mà tặng không chỗ ăn chỗ ở như vậy? Không thể được”. Sự nghi ngờ này sẽ ngăn cản người ta đến tu học. Tôi nói sự nghi ngờ này sẽ mất đi, đừng lo ngại gì. Giờ đây, hãy nhìn xem, sự nghi ngờ ấy không còn nữa. Như thế, khi Dhamma được truyền dạy theo đúng hình thức tinh khiết của nó, Dhamma giúp ích cho Thiền sinh rất nhiều. Dhamma giúp ta phát triển Pārami từ bỏ này. Ta cảm thấy rằng: “Ở đây, tôi là Tu sĩ. Mười ngày ở đây tôi là Tăng, Tôi là Nibbāna. Tôi phải sống cuộc đời một Vị Tăng, đời một Vị Ni. Sống nhờ vào lòng hảo tâm của người khác”. Và ý nghĩ này sẽ giúp ta.

Bài viết trích từ Pháp Thoại Khoá Thiền Vipassana 10 Ngày do Thiền Sư S.N. Goenka giảng dạy và hướng dẫn.

AUDIOS BÀI GIẢNG KHÓA THIỀN VIPASSANA 10 NGÀY

Sīla Pārami (Giới hạnh)

Một Ba la mật khác nữa là hạnh giữ giới. Năm giới ta đã thọ nhận ở đây, ta cũng giữ 5 giới ấy trong cuộc sống ngoài đời. Nhưng ở ngoài đời, rất khó giữ được 5 giới ấy nên mình phạm hết giới này đến giới khác. Ở đây, không có cơ hội cho mình phạm giới nào cả, dù có thể là nhờ hoàn cảnh. Ta bị bận rộn từ 4 giờ hay 4 giờ 30 sáng đến 9 giờ hay 9 giờ 30 tối, ít nhất trong khoảng 9 đến 10 ngày ta giữ được Sīla của mình hết sức trọn vẹn. Ngày mai, ngày thứ 10, khi ta bắt đầu nói chuyện sẽ gặp chút ít nguy hiểm. Đó là lý do tại sao ta giữ im lặng trong 9 ngày để giữ Sīla này. Vì khi nói chuyện, ta có thể nói phóng đại hay giấu giếm điều gì đó, và ta phạm giới. Như thế, ít nhất trong 9 ngày, ta thật giữ Sīla trọn vẹn, ta có được Pārami tuyệt diệu này.

Viriya Pārami (Hạnh tinh tấn)

Ba la mật kế tiếp là hạnh tinh tấn, nỗ lực. Là Cư sĩ, người ta phải có nỗ lực, nhưng tất cả nỗ lực được tạo ra là để kiếm tiền mưu sinh. Phải! Người ta phải làm việc. Nhưng đến với một khóa Thiền như thế này, Viriya ấy là loại nỗ lực thật sự để thanh lọc tâm và sống cuộc sống tốt đẹp. Tất cả mọi nỗ lực ta tạo nên là những nỗ lực để thanh lọc tâm mình. Sự nỗ lực này được ghi nhận vào công đức của ta, loại công đức Pārami về nỗ lực.

Paññā Pārami (Hạnh trí tuệ)

Và kế đến là Ba la mật về trí tuệ. Ở nhà, đọc Kinh điển hay đi nghe pháp thoại ở chỗ nào đó, ta có được hai loại trí tuệ Sutta mayā Paññā (Văn tuệ) và Cinta mayā Paññā (Tư tuệ). Nhưng đây không phải là Pārami. Pārami ở đây chính là Bhāvanā mayā Paññā (Trí tuệ thực chứng). Ta phải sống với tuệ giác. Tất cả điều này diễn ra khi ta ở đây 10 ngày. Ta đang chứng nghiệm trí tuệ, đang sống trong tuệ giác ấy. Ta đang chứng nghiệm sự thật của thực tại nội tâm và luật tự nhiên nội tâm. Ta đang chứng nghiệm cách làm thế nào để sống hòa hợp với luật tự nhiên. Sự chứng nghiệm này trở thành Pārami của mình, Pārami về trí tuệ.

Khanti Pārami (Hạnh kham nhẫn)

Một Ba la mật khác nữa là hạnh kham nhẫn, lòng bao dung. Đến với một khóa Thiền như thế này, 100 hay 200 Thiền sinh cùng ngồi Thiền với nhau. Ta cố không làm phiền người khác nhưng có người bắt đầu làm phiền ta. Ai đó bắt đầu ho, ợ hơi, nấc cục, có chuyện gì đó xảy ra và ta cảm thấy khó chịu: “Những người điên này! Sao họ lại làm phiền người khác thế?” Rồi đột nhiên, ta nhận ra rằng: “Ồ! Ta đến đây không phải để phát sanh ra tâm bất thiện mà chỉ nên phát sanh ra lòng từ bi, tình thương thôi. Người này không biết gì hay bị đau ốm. Tại sao ta lại phát sanh ra bất thiện?”. Và ta thoát ra khỏi tâm bất thiện này và học cách phát triển cho mình hạnh nhẫn nại, lòng bao dung, độ lượng.

Sacca Pārami (Hạnh chân thật)

Và Ba la mật kế là hạnh về sự thật. Sự thật ở lời nói là một Pārami tốt nhưng ở mức độ sâu sắc và tinh tế hơn. Từng bước trên con đường giải thoát phải đi đôi với sự thật mà ta chứng nghiệm được. Không phải sự thật được Đức Phật Gotama chứng nghiệm hay do chúa Giêsu chứng nghiệm hoặc do vị Thầy của mình chứng nghiệm, chẳng ích lợi gì cả. kinh nghiệm của chính mình từ khoảnh khắc này đến khoảnh khắc khác. kinh nghiệm đó sẽ đưa ta tới mục đích cuối cùng của sự thật tối hậu. Như thế, Pārami về sự chân thật này trở nên mạnh hơn.

Adhiṭṭhāna Pāramī (Hạnh quyết tâm)

Và quyết tâm mạnh mẽ là Ba la mật tiếp theo. Đến với một khóa Thiền như thế này, việc đầu tiên người ta làm là quyết tâm: “Tôi sẽ ở lại đây 10 ngày, chuyện gì xảy ra cứ để cho nó xảy ra”. Vào ngày thứ 2:“Tôi sẽ không bỏ đi”. Vào ngày thứ 6: “Tôi sẽ không bỏ đi, tôi sẽ không bỏ đi vào bất cứ ngày nào cả. Tôi sẽ ở lại đây 10 ngày và sẽ chấp nhận bất cứ cuộc giải phẫu nào”. Một sự quyết tâm khác nữa người ta làm là tôi sẽ tôn trọng tất cả quy tắc, nội quy, kỷ luật, thời khóa biểu. Một Adhiṭṭhāna khác nữa sẽ đến sau khi học Vipassana, ta ngồi Thiền 3 lần một ngày, mỗi lần một giờ. Ta không thay đổi tư thế, không duỗi chân, duỗi tay, không mở mắt, sẽ rất đau nhức đấy, nhưng ta thành tựu Adhiṭṭhāna của mình. Pārami này là Pārami tuyệt diệu về lâu về dài và rất có ích.

Ta nên hiểu rằng, khi Đức Phật trở nên hoàn toàn giác ngộ, đêm ấy Ngài ngồi dưới gốc cây, ngồi với lòng cương quyết Adhiṭṭhāna rằng: “Ta sẽ không thay đổi tư thế ngồi của mình, không phải chỉ sau 1 hay 2 giờ mà cho đến khi nào trở nên hoàn toàn giác ngộ. Dù có thể phải mất nhiều năm liên tiếp không chừng. Hãy để cho xương của ta bị vương vãi khắp nơi, ta cũng chẳng ngại. Ta sẽ không thay đổi tư thế ngồi”.

Nếu ta đã đến giai đoạn này, và ngồi xuống, sau 10 phút bắt đầu có cơn đau, và ta nói: “Ồ! Thôi, thôi, thôi, một lát nữa tôi sẽ ngồi”. Điều này không giúp được gì cho ta cả. Như vậy, trong nhiều kiếp ta đã phải phát triển Pārami này. Để đến đúng thời điểm ta ngồi với sự quyết tâm và sau đó thành công, sự quyết tâm này rất quan trọng.

Bài viết trích từ Pháp Thoại Khoá Thiền Vipassana 10 Ngày do Thiền Sư S.N. Goenka giảng dạy và hướng dẫn.

AUDIOS BÀI GIẢNG KHÓA THIỀN VIPASSANA 10 NGÀY

Mettā Pāramī (Hạnh từ bi)

Một Ba la mật khác nữa là tâm từ. Ngày mai, ta sẽ học phương pháp này, tình thương cho mọi chúng sanh, từ bi đến muôn loài. Từ thời thơ ấu, chúng ta đã được dạy hãy thương yêu hàng xóm láng giềng. Ở bề ngoài, ta cứ nói: “Chúc cho bạn được hạnh phúc. Ồ! Người bạn láng giềng của tôi. Chúc cho bạn được hạnh phúc”. Nhưng ta có rất nhiều ác cảm với người láng giềng này, trong thâm tâm ta lại nói: “Cầu cho nhà ngươi bị đọa xuống địa ngục. Này, người láng giếng của tôi. Cầu cho nhà người bị đọa xuống địa ngục, nhà ngươi xấu xa quá”. Chẳng có ích lợi gì cả, đây không phải là một Pārami. Trong thâm tâm, tâm vô thức của ta mạnh hơn tầng lớp bề mặt của tâm ta rất nhiều.

https://youtu.be/p5wuieSdzOo

Khi ta chỉ rải tâm từ Mettā đến người khác ở bề ngoài không thôi, nó không có hiệu quả gì cả, nó không trở thành một Pārami. Khi thực hành phương pháp này, trong suốt 9 ngày, ta tiếp tục thanh lọc tâm và phá bỏ hàng rào ngăn cách giữa bề mặt của tâm và nội tâm. Rồi ngày mai, ngày thứ 10, ta học cách thực hành Mettā này. Nguyện cho tất cả chúng sanh được hạnh phúc, nguyện cho tất cả chúng sanh cùng san sẻ an vui của tôi, hòa hợp của tôi. Lúc ấy sẽ không còn một mảy may tiêu cực nào, và ta sẽ học được Mettā thực sự. Pārami này sẽ được ghi nhận vào công đức của ta.

Upekkhā Pāramī (Hạnh bình tâm, buông xả)

Với tất cả những gì ta chứng nghiệm được ở đây là sự bình tâm, buông xả, là tâm quân bình. Với bất cứ cảm giác ta chứng nghiệm dễ chịu, khó chịu, không dễ chịu, cũng chẳng khó chịu, hãy giữ sự bình tâm. Ở đây, ta có được cơ hội tuyệt diệu để thực hành Pārami này. Thông thường, khi những thăng trầm chông gai của cuộc sống xảy ra, ta có thể vẫn bình tâm, nhưng sự bình tâm đó chỉ ở trên bề mặt. Bây giờ, ta đang chứng nghiệm sự việc ở chiều sâu của tâm. Các cảm giác được chứng nghiệm ở mức độ sâu thẳm nhất trong tâm. Và ta đang tập giữ cho tầng lớp sâu thẳm nhất của tâm được quân bình. Sự tập luyện này trở thành Pārami của mình.

Dāna Pārami (Hạnh bố thí, cúng dường)

Và Ba la mật kế tiếp là phẩm hạnh hiến tặng, cúng dường. Thật là khó cho người Cư sĩ đạt đến đích cuối cùng. Tại sao vậy? Khó khăn chính là ở chỗ Cư sĩ không được phép đi ra ngoài khất thực. Một Vị Tăng hay Ni phải đi khất thực nhưng Cư sĩ phải làm rất chăm chỉ. Cư sĩ phải làm việc một cách lương thiện để kiếm sống, để tự nuôi bản thân, nuôi những ai còn dưới sự bảo hộ của mình, và cấp dưỡng cho những người khác. Đó là trách nhiệm của một Cư sĩ. Khi ta làm việc và bắt đầu kiếm ra tiền thì bản ngã dễ bị thổi phồng lên: “Hãy nhìn xem! Tôi là người hết sức thông minh, lanh lợi, khôn ngoan. Vì vậy, tôi thành công đến thế ấy. Những người khác không thành công và kiếm được nhiều tiền như vậy đó”.

Do kiếm ra được nhiều tiền, người ta thổi phồng bản ngã lên. Một khi ngã mạn còn đó, ta hãy còn xa đích cuối cùng là sự giải thoát hoàn toàn. Giờ đây làm sao để không còn ngã mạn này? một mặt người ta phải kiếm tiền, mặt khác đồng tiền kiếm được làm phát sanh ngã mạn. Đây là lý do tại sao các Thánh nhân, các Bậc Giác Ngộ đã khuyên rằng: “Bất cứ số tiền nào ta kiếm được, hãy hiểu rằng ta không chỉ kiếm riêng cho mình”. Dĩ nhiên, ta kiếm tiền để cất giữ riêng cho mình và những người phụ thuộc vào mình, nhưng ta còn kiếm tiền để giúp người khác: “Những người khác phải có phần trong món tiền tôi kiếm được”.

Có thế, sự ngã mạn đó trở nên ít đi, bản ngã ấy sẽ không còn quá mạnh đến như thế. Đến với một khóa Thiền như thế này, ta tu tập không ngừng suốt 10 ngày. Tập tiêu trừ bản ngã và thanh lọc tâm. Rồi khi hết 10 ngày, ta đóng góp, hiến tặng theo khả năng của mình, nhiều hay ít không đáng kể. Người ta hiến tặng bằng tâm trong sạch, không mong đợi được đền đáp. Ngay cả phẩm vật Dāna này sẽ trở nên rất bất tịnh, khi ta mong đợi được đền đáp điều gì. Tình thương của mình sẽ trở nên rất bất tịnh, khi ta mong đợi được đền đáp. Công lao mình phục vụ người khác sẽ trở nên bất tịnh, khi ta mong đợi được đền đáp. Cũng như thế Dāna được hiến tặng sẽ trở nên bất tịnh, khi ta mong đợi được đền đáp. “Tôi đã đóng góp nhiều Dāna ở đó nên có một căn nhà nhỏ đặc biệt dành cho tôi. Bất cứ khi nào tôi tới, tôi phải ở đó với đầy đủ tiện nghi. Khi tôi không có ở đó, cũng được, để người khác dùng, chẳng sao cả. Nhưng khi tới, tôi phải được ở đó, phải luôn luôn ưu tiên cho tôi”.

Tất cả những điều này là sự mong đợi được đền đáp. Hoặc là: “Tôi đã tặng nhiều Dāna. Cho nên, ở trên căn nhà nhỏ hay tòa nhà này phải gắn là Do Goenka hiến tặng, Goenka vĩ đại”. Tất cả những sự điên cuồng như thế xảy ra vì người ta không hiểu Dhamma là gì, đây là điều ta đã làm suốt đời. Tu tập 9, 10 ngày ở đây, ta tiêu trừ bản ngã và ta cảm thấy rằng: “Ồ! Bất cứ cái gì tôi hiến tặng là vì lợi ích cho người khác, cũng như tôi có được nhiều lợi ích. Bởi vì có người hiến tặng cho tôi, có người hiến tặng những thứ này nên tôi mới có được Dhamma huyền diệu này, rất hữu ích cho tôi”.

Tương tự như thế, nguyện cho càng ngày càng nhiều người nhận được lợi ích từ Dhamma này. Cho nên, sự đóng góp thiện nguyện xuất phát từ một tâm thanh tịnh, mong muốn giúp đỡ người khác, muốn người khác thoát ra khỏi khổ đau. Sự mong muốn này được ghi vào công đức Pārami của ta. Trái lại, khi bản ngã được bồi đắp thì sự đóng góp này không còn là Pārami nữa. Đến với một khóa Thiền như thế này, ta có được cơ hội tuyệt vời để phát triển cả 10 Pārami này. Ta hành Thiền, thanh lọc tâm, phát triển cả 10 Pārami. Người ta cũng đến đây để hiến tặng 10 ngày phục vụ trong những khóa Thiền này. Những ai đến đây để phục vụ đang tập phát triển 10 Pārami ấy. Họ có được cơ hội tuyệt diệu khi phục vụ ở đây để thêm từng giọt một trong 10 chai, chai lớn hay hai nhỏ, ta phát triển 10 Pārami ấy. Nếu ta sẽ trở thành một Sammā Sambuddha, một vị Phật toàn giác, cái chai rất là lớn, đòi hỏi nhiều thời gian. Sự giải thoát hoàn toàn cũng đến ngay cả cái chai nhỏ nhưng tất cả 10 chai này phải được đổ đầy. Tất cả 10 Pārami này phải được hoàn chỉnh và để được như thế, ta có được cơ hội tuyệt vời khi đến với khóa học như thế này. Hãy tận dụng cơ hội có được! Lần tới khi đến với khóa Thiền, hãy lưu ý rằng: “Tôi sẽ đến với khóa Thiền không phải đến với nghi lễ, nghi thức tôn giáo mà sẽ đến để hoàn tất các Pārami.Tôi sẽ tạo ra sự đổi thay trong đời mình, một sự đổi thay tốt đẹp hơn”.

Hãy tiếp tục áp dụng Dhamma vào đời sống hằng ngày. Tất cả 10 Pārami này sẽ đến để giúp ta trong đời sống hằng ngày, không phải chỉ giúp vào lúc ta đạt đến đích cuối cùng. Cả 10 Pārami này, lúc nào cũng giúp ta trong đời sống hằng ngày. Khi có khó khăn nào xảy ra, ta sẽ thấy rằng không Pārami này thì Pārami khác sẽ đến giúp ta. Đây là tất cả những Pārami tốt lành, một tâm thanh tịnh, phải có tất cả những phẩm hạnh tốt lành này. Và nhờ chính sự hành Thiền, ta đang phát triển các phẩm hạnh này. Nguyện cho tất cả 10 Pārami của mình được phát triển, viên mãn. Nguyện cho ta đạt được mục tiêu cuối cùng, nguyện cho ta chứng nghiệm được giải thoát khỏi những ràng buộc, những ngông cuồng, xiềng xích của mọi bất thiện, để ta hưởng được an lạc thực sự, hòa hợp thực sự, hạnh phúc thực sự.

Bhavatu sabba-maṅgalaṃ!

Bhavatu sabba-maṅgalaṃ!

Bhavatu sabba-maṅgalaṃ!

Sadhu! Sadhu! Sadhu!

Bài viết trích từ Pháp Thoại Khoá Thiền Vipassana 10 Ngày do Thiền Sư S.N. Goenka giảng dạy và hướng dẫn.

AUDIOS BÀI GIẢNG KHÓA THIỀN VIPASSANA 10 NGÀY